hósdagur 25. mars 2010síða 9

9 tíðindi Nr. 59 - 25. mars 2010 FLEXLÁN Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Ávaringar frá Tjó ð banka­ num, Búskapar­ og vinnu­ mála ráðnum og Real­ kreditt feløgunum bera boð um, at vælumtóktu F1­lán­ ini skjótt verða fortíð. Tað skrivar danska blaðið Bør­ sen. E S ­ k o m m i s s i ó n i n ar beiðir í løtuni við einum lógar uppskoti, sum við herd um likviditetskrøvum fara at taka lívið av serligu donsku flexlánunum, har rent an verður tillagað eina­ f erð um árið. Hendir tað, verða bú stað­ ar prísirnir settir undir trýst. Útrokningar, sum ráð gev­ ing ar fyritøkan, PA Consul t­ ing, hevur gjørt fyri Børsen, vísa, at bú stað ar markn að­ urin í Keypmannahavn fer at líða undir, um tey stutt­ freistaðu flexlánini útfasast frá 2013. Framrokningar hjá PA Con sulting vísa, at ein út fas ing av flexlánunum, sum í fyrsta lagi kann byrja í 2013, fer at bumba bú stað­ ar prísirnar 18 ár aftur í tíð­ ina. Útrokningar vísa, at í 2018 fer fermetraprísurin í Keyp mannahavn at vera 15.000 krónur, og tað er eitt støði, sum seinast er upp­ livað í 2000, og sum er mun andi lægri enn verandi fer metra prísir á 22.400 krón ur. Talan fer at verða um eina príslækking, sum ikki fer at ganga upp eftir aftur fyrr enn um fimm ár. Sambært PA Consulting fer ein avtøka av F1­l án un­ um at merkja eina rentu øk­ ing á tvy prosent, og frá 2013 fer tað at taka bú stað­ ar prísunum 12 ár at koma upp á sama støði, sum tei eru á í dag. Trýstir bústaðarprísir Í sínum metingum roknar PA Consulting við, at rentu­ støðið liggur á trimum pro­ sentum, og at arbeiðsloysið liggur á fýra prosentum. Ein avtøka av flex lán­ unum fer tískil at føra við sær eitt fleiri ára langa bú stað armarru og merkja eitt økt trýst á bú staðar eig­ arar. Ein serfrøðingur í bú stað­ ar búskapi, Morten Skat, lekt or við Syddansk Universitet, metir eisini eina lækkandi bústað ar­ kurvu, um F1­lánini verða av tikin. ­ Tað fer alt annað líka at draga bústaðarprísirnar niður eftir. Verður tað dýrari at hava eitt bústaðarlán so leiðis, sum lagt er upp til við nýggju reglunum, fer hetta at trýsta bú stað ar­ prísirnar niður, sigur hann. ­ Og tað verður upp aftur verri, um nýggju reglarnir koma samstundis sum rent­ an hækkar, tí tá verða prísirnir trýstir frá tveimum síðum samstundis. Men tað er eisini tengt at, hvussu arbeiðs loysisstøðíð skikkar sær, sigur Morten Skat við Børsen. Í Føroyum verða flexlán ikki veitt, og tí er ógvuliga ivasamt, um gongdin á danska bú stað ar mark naði­ num hevur nakra ávirkan her heima. Flex lán ávirka prísirnar Bakkafrost hevur eft ir skrásetingina á Oslo Børs fleiri enn tús und partaeigarar fevn­ andi um ein breið an skara av al tjóða og føroyskum íleggja r­ um VINNA Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo ­ Tað gekk væl at selja parta brøv í P/f Bakkafrost í al mennum útboði, nú felag­ ið verður skrásett á Oslo Børs. Tað sigur Regin Jacob sen, stjóri á Bakka­ frost. Sølukursurin verður 31 norsk ar krónur fyri hvørt parta brævi, sum er hægsti kur sur in í vegleiðandi kurs­ legu ni á 27­31 norskar krón ur. Partabrøvini hjá Bakka frost verða ætlandi skrá sett á Oslo Børs fríggjadagin 26. mars 2010. Almenna útboðið var sett saman av 2.608.065 nýggj­ um partabrøvum, ið felagið seldi og 18.645.271 parta­ brøvum, ið verandi parta­ eigar ar seldu. Útboðið varð sjey ferðir yvirteknað. Søluupphæddin fyri nýggju partabrøvini, ið felag ið seldi, svarar til 80,85 milliónir norskar krón ur. ­ Vit eru sera væl nøgd við móttøkuna, ið Bakka­ frost hevur fingið frá íleggjar um seinastu vikur­ nar. Vit eru fegin um tann stóra áhugan, sum bæði før oyskir og altjóða íleggjar ar hava víst felag­ num, og hava góðar vónir fyri framtíð felagsins, sigur Regin Jacobsen, stjóri á Bakka frost. Oslo Børs góðkendi gjár skrásetingina av Bakkafrost treytað av, at tað sambært minstu krøvunum á Oslo Børs eru nóg nógvir parta­ eigar ar í felagnum, tá ið felag ið verður skrásett. Bakkafrost væntar, at hes ar treytir eru uppfyltar, tá ið nýggju partarbrøvini eru innskrivað eftir ætlan 25. mars 2010. Felagið vænt ar, at partabrøvini í Bakka frost verða skrásett á Oslo Børs í morgin. Tá ið nú útboðið er liðugt, hevur Bakkafrost 48.858.065 partabrøv. Mark nað ar virðið av felag­ num svarar til umleið 1,514 milliardir norskar krónur. Bakkafrost hevur eftir skrásetingina fleiri enn túsund partaeigarar fevn­ andi um ein breiðan skara av altjóða og føroyskum íleggjar um. Føroya Banki og Nordea Markets hava verið høvuðs­ ráð gevar í samband við skrá setingina. Carnegie ASA hevur eisini virkað sum ráðgevi. Advokat skriv­ stovan og Wiersholm hava verið løgfrøðiligir ráðgevar hjá Bakkafrost. Gekk væl at selja parta- brøvini í Bakkafrost Verða vælumtóktu eitt­ára renturegu ler ings­ lánini avtikin orsakað av strangari lik vi di­ tets reglum frá ES, verða bú stað ar prís ir nir í Keypmannahavn trýstir niður, tí tað fer at svara til eina rentuøking á tvey prosent Meðal fermetraprísurin á bústøðum í Keypmanahavn fer at lækka munandi, verða vælumtóktu flexlánini avtikin Skuldu bumba oljuútgerð Í Saudiarabia hava myndugleikarnir tikið meiri enn 100 menn, tí myndugleikarnir hava illgruna um, at menninir hava havt ætlanir um at søkja at landsins oljuútbúnaði. Ein talsmaður fyri innanríkisráðið sigur, at yvirgangsmenn hava lagt slíkar ætlanir fyrr, men at myndugleikarnir hava avdúkað tær. Eitt nú bleiv avdúkað, at yvirgangsmenn skuldu søkja at tí størsta oljureinsiverkinum í landinum. Av teimum meiri enn 100 monnunum, sum eru tiknir nú, eru 47 saudiarabar, og 51 eru úr Jemen. Bremsan loysnaði Norska skaðanevndin er ikki liðug at kanna, hví 16 góðsvognar rullaðu við nógvari ferð ígjøgnum Oslo í gjár, til teir steðgaðu niðri við havnina. Tilburðurin kravdi trý mannalív. Fyribilskanningar vísa, at av einari ella aðrari orsøk loysnaði tann sokallaða sporbremsan, sum skuldi tryggja, at vognarnir ikki fóru nakran veg. Ístaðin fyri loysnaðu teir og rullaðu einar átta kilometrar oman ímóti havnini. Hildið verður, at ferðin hjá teimum leysu tokvognunum mundi vera um 100 kilometrar um tíman, tá hon var upp á tað mesta.