mánadagur 12. apríl 2010síða 16

Mánadagur 12. apríl 2010 16 Sosialurin Flogvanlukka Við flogvanlukkuni uttan fyri russiska býin Smolensk leygarmorgunin endaði ein long oog mangan umstrídd politisk lívsleið, og tað fær uttan iva ávirkan á tað politiska landslagið í Póllandi Árni Joensen Hóast alt bendi á, at Lech Kaczynski fór at missa for­ seta embætið á næsta vali, eins og tví burðar bróð ur in Jaro slaw misti forsætis­ ráð harrasessin seinast, fær brádligi deyði hansara iva­ leyst bæði stórar og varandi avleiðingar fyri tað politiska landslagið í Póllandi. Tann konservativi, tjóð­ skaparsinnaði og trúgvandi Lech Kaczynski gjørdist kend ur sum borgarstjóri í høv uðsstaðnum Warszawa, har hann alt fyri eitt royndi at gera upp við tær libe ralu • Lech Kaczynski og tvilling bror en Jaroslaw vórðu bornir í heim tann 18. juni í 1949. • Brøðurnir styðjaðu fakfelags leiðaran Lech Walesa, og teir høvdu eisini ein týðandi leiklut, tá Walesa varð valdur til forseta í 1990. • Lech Kaczynski var løgmála ráðharri í stjórnini hjá Jerzy Buzek, sum bleiv forsætis ráðharri í 1997. • Lech Kaczynski varð valdur til forseta í 2005, og árið eftir varð bróðurin Jaroslaw valdur til forsætisráðharra. Hesa tíðina bleiv Pólland ofta umrøtt sum "tvíburðarlýðveldið", til Jaroslaw fór frá í 2007. • Lech Kaczynski var kendur sum ein konservativur katolikkur, og hann og bróðurin vórðu ofta lagdir undir at eggja til høgrapopulistiska tjóðskaparkenslu. • Sum forseti var Kaczynski ímóti liberalistiskum búskaparpolitikki, og tað vísti hann við at nýta sýtingarrætt forsetans ímóti fleiri lógaruppskotum hjá Donald Tusk, forsætisráðharra og stjórn hansara. Lech Kaczynski Lech KaczynsKi – ein umstríddur forseti Árni Joensen Tað var tjúkt í mjørka yvir flogvøllinum í Smolensk, tá flogskipararnir umborð á polska forsetaflogfarinum gjørdu klárt at lenda. Alt í einum bar annar vong­ ur in við nøkur trø hálv an annan kilometur frá lend­ ingarbreytini. Eygna vitni greiddu frá, at eldur kom í flogfarið beinanvegin, og at tað var sum ein eld kúla. Men hvat hendi umborð á flogfarinum løtuna áðr­ enn vanlukkuna? Polsku myndugleikarnir søgdu í gjár, at flogfarið var í lagi tekniskt, og russisku myndugleikarnir søgdu longu beint eftir van­ lukk una, at hon stóðst av mánnaávum. – Eftirlitið ráddi flogskip­ aranum til at fara til Minsk ella Moskva, men kortini gjørdi hann av at lenda í Smo lensk. Tað var eitt mis­ tak, tí einki flogfar átti at lenda har í sovorðnum lík­ ind um, segði Aleksandr Aljo­ sjin hjá russiska loft ferðslu­ eftirlitinum í gjár. Hann segði, at eftirlitsmenninir høvdu fleiri ferðir biðið polska flogfarið fara upp­ aftur og halda fram til Minsk ella Moskva, men til fánýtis. Harraboð? Longu beint aftan á van­ lukkuna kunngjørdi russiski forsetin, Dmitri Medvedev, at hann hevði sett eina serliga nevnd við Vladimir Putin, forsætisráðharra á odda at kanna, hví van lukk an hendi. Russiski kreppu mála ráð­ harrin, Sergej Sjoigu, segði í gjár, at bjargingarliðini høvdu funnið teir báðar svørtu kassarnar hjá polska flog far inum. Í teimum er alt sam skiftið hjá flogfarinum og ferð skrivarin. Summir eygleiðarar hava reist spurningin, um tað kann hugsast, at flog skip ar­ arnir á for seta flogfarinum fingu harraboð um at lenda í Smo lensk, hóast russ iska eftir litið hevði mælt frá. Eyg leið ararnir vísa á, at Lech Kaczynski hevði tað fyri at taka mál í egnar hendur við at vísa á, at tað var hann, sum var forseti, og teir halda tað ikki vera óhugsandi, at flogskipararnir fingu boð um at lenda, hóast eftirlitið hevði mælt frá. Polskir fjølmiðlar siga, at undir krígnum millum Russ land og Georgia um summarið í 2008 gjørdi Lech Kaczynski av at fara við flogfari til georg iska høvuðs staðin Tblisi. Á vegnum hag ar fingu flog­ skip ararnir á for seta flog far­ inum at vita, at tað var ov hættisligt at lenda í Tblisi orsakað av krígs støð uni. Men for set in kravdi, at flog­ skip ar ar nir skuldu halda fram og lenda í Tblisi. Teir mót mæltu, men noyddust at gera eftir boðunum, og flog farið setti seg í georg­ iska høv uðs stað num. Aft­ aná ljóð aði, at flog skip­ ararnir høvdu fingið eina átalu fyri at seta seg upp ímóti boðum for setans. Svørtu kassarnir Enn veit eingin, um flog­ skip ararnir fingu somu boð leygarmorgunin. Fingu flog skipararnir harra boð frá for set an um um at lenda í Smo lensk, er spurn ing­ urin, um tað kann hoyrast á upptøkunum í svarta kass­ anum. Ein annar spurningur er so, um alt inni haldið í kassunum verður al­ manna kunngjørt, siga eyg leið ararnir. Teir báðir svørtu kassarnir eru fluttir til Moskva, har russiskir og polskir serfrøðingar skulu kanna innihaldið. William Voss, sum er leiðari á altjóða trygd ar­ stovninum fyri flogferðslu, sigur við tíð indastovuna AP, at fram ferðin hjá teimum Flogvanlukka Russiska loftferðslueftirlitið mælti flogskiparunum í polska forseta flogfarinum frá at seta flogfarið á flogvøllin í Smolensk, tí tað vóru ikki líkindi at lenda. Kortini royndu teir at seta flogfarið har - til fánýtis Fingu FLogsKip harraboð um a