fríggjadagur 23. apríl 2010síða 9

9 Fríggjadagur 23. apríl 2010 · Nr. 72 Sosialurin Vilmund Jacobsen Nú landsstýrismaðurin í fiski vinnumálum, Jacob Vester gaard, ætlar at áseta Før oyum eina eginkvotu av makreli upp á 150.000 tons í ár, er spurningurin, hvørjir “aktørar” í føroyskari fiski­ vinnu á landi kunnu hugsast at hava áhuga í øllum tí tilfeingi, sum talan kann gerast um. Í strandalandaavtaluni mill um Føroyar, Noreg og ES hava Føroyar átt minni enn 5% av samlaðu makrel­ kvotuni upp á 570.000 tons, meðan Noreg og ES hava kannað sær nógv tann størsta partin. Avtalan gongur yvir eitt ár í senn, og í ár eru londini ikki kom in ásamt um býtið av kvotuni. Jacob Vestergaard hevur sagt, at Føroyar krevja í minsta lagi at fáa 15% av kvotuni, um vit skulu verða við í avtaluni fyri 2010. Einki bendir á, at Noreg og ES fara at eftir­ líka hesum kravi, men sam ráðingar verða aftur í Reykjavík 5. og 6. mai millum partarnar. Landsstýrismaðurin hev ur samstundis boðað Felag num Nótaskip frá, at tað liggur í kortunum, at før oyska eginkvotan av makreli í 2010 verður 150.000 tons. Stórt tilfeingi Sum skilst er stórur áhugi kring landið fyri øllum tí til feingi, sum makrelurin er og tí virksemi, sum hetta tilfeingi kann geva før oysk ari vinnu. Kovin í Sandavági er niður sjóð ingarvirkið, sum gjøgnum árini hevur gjørt ymiskar royndir við at niðursjóða ymisk fiska sløg og rækjur. Í løtuni niður­ sjóvar virkið bara rogn, tí her hava Føroyar eina tollfría kvotu í ES. Nú líkt er til, at føroysk vinna fer at kunna ríkast við stór um makreltilfeingi í 2010, hev ur stjórin í Kovanum, Ari Thomasen, hugt at toll viður­ skiftunum fyri sølu av niður­ sjóðaðum makreli til ES. Men her sær ikki gott út, tí ES hevur 20% tollverjugarð fyri niðursjóðaðan makrel úr Føroyum sum ger, at Kovin ongan møguleika hev ur at gerast veitari, um felag ið annars sá sær ein møgu leika til tess. ­ Vit hava ongan møgu­ leika at gerast kappingarførir við niðursjóvaðum makreli, tá tollurin er so høgur, staðfestir Ari Thomasen. Hann vísir á, at tá før­ oysk ir politikarar tosa um ES, verður oftast tikið fram, hvørja ávirkan ES fer at hava á okkara fiskivinnupolitikk, meðan minni verður tosað um at fáa í lag ítøkiligar avtal ur, sum geva føroyskari vinnu møguleikar at selja okkara fiskavørur tollfríar á ES­marknaðinum. ­ Í Danmark og Bretlandi eru stórir framleiðarar av niður sjóðaðum makreli, og hesir hava so funnið út av, at Føroyar kunnu gerast ein kappingarneyti á teirra mark naðum. Alla tíðina fer eitt lobby­arbeiði fram, og við tíðini eydnaðist teim um eisini at leggja toll á niður­ sjóvaðar makrelvørur úr Før oyum. Kappingarfør vinna Ari Thomasen vísir á, at Før oyar hava góð skip, og føroysk vinna er kapp ingar­ før. ­ Tá vit møta okkara kappingarneytum í út landi­ num, eru vit eisini kapp­ ing arførir, og vit høvdu eisini fingið okkara part av marknaðinum við makrel i­ num, um so var, at vit vóru javn bjóðis partar. Hetta vita okkara kappingarneytar og fram leiðarar í ES. Tí verður hesin tollur lagdur á okkum fyri at gera okkara umstøður truplari. Stjórin í Kovanum ivast onga løtu í, at har Føroyar hava rávøruna, sum nú er líkt til, at vit fáa við makreli­ num, kunnu vit eisini gerast kappingarførir, um kapp ing­ in er undir somu treyt um – og ikki við høgum toll verju­ gørðum. Stórir møguleikar Ari Thomasen ásannar, at stór ir inntøkumøguleikar ligg ja í einum tilfeingi sum makreli num. ­ Her liggja stórir møgu­ leikar við veiði og innfrysting av hesum tilfeingi, sum síðan kann seljast til aðrar at fram­ leiða, og eg vænti eisini, at ein partur hevði ligið eftir hjá fóðurvirkinum Havsbrún í Fuglafirði. Stjórin í Kovanum ivast onga løtu í, at so hvørt, sum før oysk vinna sær, at her ligg ur eitt stórt tilfeingi, høvdu eisini ymiskar nisju­ fram leiðslur stungið seg upp, sum upp á sikt kunnu fáa stóran samfelagsligan týdn ing. ­ Eg ivist onga løtu í, at før oysk vinna skjótt hevði bliv ið dugnalig til ymiskar fram leiðslur úr makreli, og við tíðini høvdu vit eisini megnað at gjørt keyparar og viðskiftafólk hjá teimum “bundnar” at okkum sum fram leiðarum. Ari Thomasen sigur, at meðan niðursjóving sum heild minkar, er mark nað­ ur in fyri niður sjóvaðum fiska vørum veksandi, tí fisk ur gongur undir at vera heilsu góður við eitt nú høg­ um innihaldi av omega3­ feittsýrum. vilmund@sosialurin.fo Stórir møguleikar í øktum tilfeingi makrelur - Stórir møguleikar liggja í veiði og innfrysting av øktum makreltilfeingi. So hvørt, sum føroysk vinna sær, at vit hava hetta tilfeingi, ivist eg onga løtu í, at ymiskar nisju-framleiðslur høvdu stungið seg upp, sum upp á sikt kunnu fáa stóran samfelagsligan týdning, sigur Ari Thomasen, stjóri í Kovanum … vit hava ongan møgu leika at gerast kapp ing­ ar førir við niður­ sjóðað um makreli, tá toll urin er so høgur… Ari Thomasen - Tá føroyskir politikarar tosa um ES, verður oftast tikið fram, hvørja ávirkan ES fer at hava á okkara fiskivinnupolitikk, meðan minni verður tosað um at fáa í lag ítøkiligar avtalur, sum geva føroyskari vinnu møguleikar at selja okkara fiskavørur tollfríar á ES-marknaðinum, sigur Ari Thomasen, stjóri í Kovanum fiskavørur Ísland er reinast Ísland er tað reinasta landið í heiminum. Tað er í hvussu er niðurstøðan av einari kanning, sum vísindafólk á lærdu háskúlunum Yale og Columbia í USA hava gjørt. Tey hava mátað 25 ymisk viðurskifti so sum luft, vatn, óspilta náttúru, heilsu og reina orku. Síðani hava tey lagt úrslitini saman í eina serliga stigaútrokning. Av 100 møguligum stigum fær Ísland 93,5 og er reinasta land í heiminum. Sveis er á øðrum plássi, Costa Rica er nummar trý, Svøríki nummar fýra og Noreg nummar fimm. Av teimum 32 londunum, sum eru kannað, er Sierra Leone niðast við 32 stigum. Kórferð til Finlands Í september fara Vágakórið, Ljómur og Toftakórið ferð til Finlands á kórstevnu. Farið verður, týsdagin 21 september beinleiðis til Vasa í Finlandi. Flogið verður heimaftur sunnudagin 26 september. Í samband við ferðina eru nøkur pláss tøk til gestir. Møguleiki er tí hjá áhugaðum at ogna sær eina serliga bíliga ferð til Finlands. Áhugað kunnu melda seg til ferðina hjá Niels O Joensen á tlf. 219899. Umframt flogferðina er møguleiki til pakkaferð við innivist og mati allar dagarnar. Sjálvandi er eisini møguligt at tilmelda seg til sjálva kórstevnuna, og soleiðis taka lut í øllum tí, sum fer fram á stevnuni, og knýta vinarbond við syngjandi úr øllum norðurlondum.