fríggjadagur 23. apríl 2010síða 11

nr. 72 · 23. apríl 2010 11 VIKUSKIFTI Keldur: Stríðsárini, 1. bind, 1985, Niels Juel Arge Merkið, 1980, Niels Juel Arge Løgtingið 150, 1. bind, 2002, Hans Andias Sølvará fleiri fløgg eftir. Øll føroysk skip, sum vóru í Aberdeen, fingu nú føroyskt flagg, um tey vildu hava tað. Hermenn fagnaðu Merkinum Trolararnir Tór 1 og Tór 2 vóru eis­ ini í Aberdeen hesar dagarnar. Stýri­ maðurin á Tór 1, Jóannes Árting, greiddi seinni frá, at 19. apríl varð før oyskt flagg málað á skipssíðurnar, og úr landi fingu teir føroyskt flagg. Allir mans umborð tóku húgvuna av høvd inum, tá flaggið varð heysað, og tá teir sigldu út, gjørdi øll manningin á ein um bretskum herskipi honnør og rópti leingi livi fyri Føroyum og Føroya fólki. Jóannes Árting greiddi frá, at fólk komu at taka í hondina á føroyingunum og ynsktu teimum til lukku við flagg inum. Inni í krambúðum og á verts húsum søgdu bretar, at tað var natúr ligt, at føroyingar høvdu sítt egna flagg. Í Aberdeen var sostatt heilt greitt, skrivar Niels Juel Arge í 1. bindi av Stríðsárunum, hvørjum flaggi føroy­ ing ar skuldu sigla undir, meðan tað í Før oyum var ógreitt. Í Føroyum noktaði Hilbert, amt­ maður, fyri at lata føroyingar sigla við Merkinum, tí Danmark hevði ongantíð góðkent flaggið. Tann einans 26 ára gamli bretski konsulin, Mason, segði eisini í fyrstani, at føroyingar skuldu brúka danskt flagg. Men tann 18. apríl fór »Nýggjaberg« norður til Bjarnoynna at fiska, og hann heysaði av sínum eintingum føroyska flaggið, tí hann helt tað vera tryggast. Tveir dagar seinni boðaði amt mað­ urin bretska konslinum frá, hann vildi ikki gera ímóti reglum og fyriskipanum hjá hersetingarvaldinum, sum kundu koma tryggleikanum hjá skipunum í vanda. Samstundis gjørdi hann tó greitt, at hann vildi hava eina skipan at galda, sum ikki broytti Føroya støðu í ríkinum, tá viðurskiftini komu í rættlag aftur. Tann 22. apríl væntaðu føroyingar, at amtmaðurin fór at kunngera, at før oysk skip skuldu sigla undir før­ oysk um flaggi. Men tað einasta, hann segði, var, at skipini skuldu skriva Før oyar á skipssíðuna í staðin fyri Dan mark. Sama dag boðaði Mason so amt manninum frá, at boð vóru komin úr London um, at danskt flagg kundi ikki góðtakast longur, men legði aftrat, at møguliga kundi annað flagg enn tað føroyska brúkast. Uppskot um grønt flagg Skip, sum skuldu avstað, høvdu fyri neyð ini at vita, hvørjum flaggi tey skuldu sigla við, og tann 23. apríl fór trol araskiparin, Esmar Fuglø, at spyrja bretska konsulin, hvussu vorðið var við spurninginum. Mason svaraði, at spurningurin fór at verða avgreiddur um fáar dagar, og at ætlanin var at nýta eitt grønt flagg við hvítum krossi. Upp skotið um grøna flaggið átti Mason sjálvur. Um kvøldið hendan sama dagin var fundur í teirri serligu krígsnevndini hjá løgtinginum. Har setti Thorstein Petersen, formaður í Fólkaflokkinum, fram uppskot um, at føroysk skip skuldu sigla undir føroyskum flaggi. Andrass Samuelsen, formaður í Sam­ bandsflokkinum, skeyt upp, at Danne­ brog skal brúkast sum higartil, og at merkingin á føroysku skipunum skuldi broytast frá Faroes til Føroyar. Fyri uppskotinum hjá Andrassi Sam uelsen atkvøddu hann sjálvur og Petur Mohr Dam, formaður í Javn­ aðar flokkinum, í fyrstu syftu. Í aðru syftu atkvøddi Petur Mohr Dam sam­ an við Thorsteini Petersen og Louis Zachariassen, formanni í Sjálv stýris­ flokk inum, fyri uppskotinum hjá Thorsteini Petersen um, at skipini skuldu sigla við føroyskum flaggi. Um middagsleitið 24. apríl fór bretski konsulin so at hitta Hilbert, amtmann, um flaggspurningin. Amt­ maðurin end ur tók, at hann kundi ikki góðkenna ann að flagg enn Dannebrog, men greiddi samstundis frá, at hann undir mót mæli vildi útinna øll tey boð, sum bretska stjórnin gav honum viðvíkjandi fløgg um og øðrum spurningum. Flaggið loksins góðkent Millum manna frættist onki við vissu um, hvat var vási í flaggspurninginum. Okkurt hoyrdist um, at grøna flaggið var felt, men at amtmaðurin var ikki at vika. Ungmannafelagið Merkið boðaði tí til almennan fund á Tinghúsvøllinum 24. apríl kl. 20.30, har Jóannes Patursson segði frá, at fyrireikararnir høvdu sett saman eina áheitan á amtmannin um at lata føroysk skip sigla við Merkinum. Jóannes Patursson heitti á mann­ fjøldina um eins og krígsnevndin at taka undir við føroyska flagginum, tí amtmansins støða at mótmæla øll­ um fløggum uttan Dannebrog førdi Føroyar beint í kríggið, og hendan støðan var ikki at fata. Hann helt eis­ ini, at um kongur Danmarkar visti um støðuna, hevði hann onki havt ímóti, at føroy ingar flaggaðu við Merkinum. Av Tinghúsvøllinum varð farið bæði til amtmannin og bretska kons­ ulin við samtykt um, at føroyska flaggið skuldi nýtast. Mannfjøldin taldi 7­800 fólk. Amtmaðurin mót­ mælti framvegis, men bretska konsulin rein mótmælið við, tí dagin eftir, tann 25. apríl í 1940 kl. 17.00, sendi Mason amtmanninum bræv um, at avgerðin um flaggið var fallin. Føroysk skip skuldu sigla við Merkinum og merkjast Faroes, Før­ oyar ella Færøerne. Mason gjørdi hetta, tí samtyktin í krígsnevndini, mótmælisfundurin og skrúðgongur høvdu sannført hann um, at føroyingar av innastu sál vildu hava skipini at sigla við Merk­ inum. Amtmaðurin boðaði nú frá, at hann fór at gera eftir boðunum, men føroyingar frættu tíðindini um góð­ kenda flaggið í BBC, sum á øllum heims ins høvuðsmálum boðaði frá, at før oysk skip nú sigldu undir før­ oyskum flaggi. Tíðindini vórðu væl fagnað um landið, og fólk stevndu til fundar á Ting húsvøllinum, haðani fagnaðar­ gonga við fløggum fór út í Rættará til bretska konsulin. Steðgað varð utt an fyri høvuðsstøðina hjá her set ingar­ valdinum, har føroyski og bretski tjóð­ sang urin vórðu sungnir. Síðan varð aftur farið á Tinghúsvøllin, har heitt varð á mannfjøldina um at minnast 25. apríl sum flaggdag Føroya. Og sunnudagin hevur 25. apríl so verið flaggdagur Føroya í 70 ár. r 70 ár mynd: jens kristian vang Flaggdagurin hevur 70 ár á bakið. Í nógv ár hevur hann verið hildin av bæði stórum sum smáum.