mánadagur 10. mai 2010síða 27

27 Mánadagur 10. mai · Nr. 70 Sosialurin Kjak Fólkaatkvøðan 1946 Zakarias Wang Flestu søguligu hendingar fara í gloymskunnar hav. Fáur veit um tær at siga, tá nøkur ár eru farin. So eru tað aðrar, sum ong ­ antíð hvørva úr hug an um. Tær verða tiknar upp aftur og upp aftur av nýggj um ætt­ arliðum og ger ast greinarevni í bløðum ártíggjur og øldir eftir, at tær fóru fram. Í søgu okkara hava vit ikki nógvar slíkar glæsiligar hendingar, men ein er, sum ber av øllum. Tað er fólkaatkvøðan tann 14. september 1946, einastu ferð føroyingar hava fingið eitt tilboð um vera saman við einum øðrum ríki ella hvørt teir heldur vildu loysa og skipa sítt egna ríki. Freistingin at siga ja til at vera saman við einum øðrum ríki var stór. Tann 10. mai 1946 var atkvøðugreiðsla í tinginum. Av teimum 23 tingmonnunum vóru tað bert tveir, sum søgdu seg stuðla loysingingi. Tað kom fáum politikarum til hugs, at føroyingar fóru annað enn at taka við tilboðnum um at vera saman við einum øðrum landi. Men hvat hendi? Tá uppteljingin fór fram, vórðu tølini útvarpaði. Við­ hvørt var tilboðið í meir iluta, viðhvørt var tað loys ingin, sum átti munin. Men tá tað síðsta valdømið, Norður­ streym oy, var innkomið, var tað loysingin, sum hevði vunn ið, nakað sum fá høvdu ímynd að sær sjálvan atkvøðu dagin. Hvat var tað sum hendi hetta summarið, tá ið orða­ skifti var í hvørjari lon um, hvat ið rætt var at gera, og tann hugsjón, at vit yvir­ høvur kundu liva sum eitt sjálvstøðugt fólk, vann fram á hvørjum degi? Fyri at siga nakað um hetta er tað ikki nóg mikið at hoyra, hvat ið søgumenn og rithøvundar siga um hetta undur. Tað er neyðugt at síggja við egnum eygum hvat ið tey, ið tá livdu, fingu at vita og hvat tað var sum ávirkaði støðu teirra. Vit mugu sleppa fram at keldunum, so vit sjálvstøðug kunnu hugsa um tað, sum tá hendi. Tað vit hava brúk fyri, er einum savni av sam tíðar­ keldum um fólkaatkvøðuna. Hetta er lætt at gera, tí nú ber til at fáa fatur á tí, sum embætismenn skrivaðu, og til ber eisini at kaga í bløð bæði í Danmørk og Føroyum sum lýsa hendingarnar í 1946. Eitt slíkt keldusavn havi eg nú gjørt. Tann, sum vil fáa at vita, hvat ið politisku flokkarnir førdu fram, og hvat ið embætismenninir søgdu um málið, kann hyggja í hetta rit. Keldurnar eru so nógvar, at tær fylla góðar 900 síður. Fyri at vita, hvussu nógvum eintøkum bókin skal prentast í, fari eg at royna at fáa tey, sum eins og eg halda tað hava týdning at fáa hetta tilfar fram, um at stuðla útgávuni. Hvussu hetta kann gerast er greitt frá í eini lýsing í blaðnum. Tey, sum vilja verða stuðl­ ar, mugu siga frá í seinasta lagi 25. mai 2010. Ætlanin er at fáa bókina út áðrenn ólavsøku. Superlág renta Útgjaldið er einans 25% Sí meira á reyniservice.fo FantaStiSk bilFígging Frá reyni Service!