fríggjadagur 17. mars 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 54 - 17. mars 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 54 - 17. mars 2000 Stendur á jøvnum í fullveldismálinum Seinasta veljarakanningin, sum Fynd hevur gjørt fyri So- sialin og Sjónvarpið vísir, at tað nú stendur á jøvnum í spurninginum um fullveldið. Samstundis vísir kanningin, at meirilutin av veljarunum heldur, at tað ber til at finna eina nýggja skipan innanfyri ríkisfelagsskapin SVEINUR TRÓNDARSON Tað stendur á jøvnum í spurninginum um fullveld- ið. Tað vísir ein veljara- kanning, sum Fynd hevur gjørt fyri Sosialin og Sjón- varpið. Kanningin vísir, at knapp- liga 46 prosent taka undir við, at Føroyar verða skip- aðar sum fullveldi, eftir leistinum, sum samgongan arbeiðir eftir, meðan knapp- liga 45 prosent av veljarun- um eru ímóti. Góð níggju prosent av veljarunum hava enn ikki tikið støðu. Meira kjøt á John Mortensen, sum hevur staðið fyri at gera veljara- kanningina metir orsøkina til undirtøkuna vera at fólk nú veit meira um hvat býr í uppskotinum hjá samgong- uni. – Fyri einum góðum ári síðani var ein veljarakann- ing gjørd, har spurt varð um fullveldi, men tá tóku bara 27 prosent undir við tí upp- skotinum, sigur hann. Nú er hetta talið hækkað til knappliga 46 prosent. – Til dømis tað, at vit framhaldandi skulu hava felags kong er viðvirkandi til, at fólk taka undir við fullveldismálinum nú meiri enn fyrr. Búskapurin ávirkar Annars er John ivaleysur í, at búskaparliga støðan í Føroyum hevur stóra ávirk- an á undirtøkuna fyri full- veldismálinum. – Í 1993 varð gjørd ein kanning, sum vísti, at bara tíggju prosent tóku undir við loysing, sum tað tá varð kallað og tá vóru fólk bang- in um at vit ikki fóru at klára okkum, sigur John Morten- sen. Nú er búskaparliga støð- an í Føroyum munandi batnað og tað ávirkar eisini viljan hjá føroyinginum at taka undir við uppskotinum hjá landsstýrinum, heldur John. – Tað síggja vit eisini, um vit hyggja at hvussu fólk svara upp á spurningin um ríkisveitingina. Har stendur eisini á jøvnum. Umleið helmingurin heldur, at rík- isveitingin við tíðini eigur at vera tikin burtur, sigur John Mortensen. Onnur skipan Ein onnur áhugaverd nið- urstøða í veljarakanningini er, at meiri enn helmingurin av teimum spurdu halda, at tað ber til, at gera eina nýggja skipan innanfyri rík- isfelagsskapin. Her er nakað, sum bendir á, at Javnaðarflokkurin hev- ur verið heppin við sínum taktikki. Flokkurin heldur fast við, at teir ikki vilja úr ríkis- felagsskapinum og at teir heldur vilja hava eina nýggja skipan innanfyri rík- isfelagsskapin. Knappliga 54 prosent av teimum spurdu siga, at tey halda at tað ber til, meðan góð 32 prosent ikki vænta at tað ber til. Og hetta heldur John eis- ini verða orsøkina til stóru framgongdina hjá Javnaðar- flokkinum í sjálvari veljar- akanningini, sum er við- gjørd aðrastaðni í blaðnum. Fleiri vilja leggja rygg til Eisini vórðu veljararnir spurdir um tey væntað, at burturfallið av ríkisveiting- ini fer at hava við sær fall í livistøðinum. Upp á henda spurning svaraði sjeyndi hvør, at tað mettu tey. Tað, sum fyri samgong- una er áhugavert í hesum føri er, at næstan fjórði hvør vil leggja rygg til eitt fall í livistøðinum. – Tað er lutfalsliga nógv og sera áhugavert, sigur John Mortensen. – Hóast tað enn er meiri- luti, sum ikki góðtekur, at livistøðið lækkar, so gerast tey, sum vilja leggja rygg til falli alsamt fleiri, leggur John afturat. John sigur, at tað sum efit øllum at døma liggur aftan- fyri er nokk tað, at fólk vænta at livistøðið bara fell- ur fyribils. – Eg kann hugsa mær, at fólk vilja góðtaka eitt fyri- bils fall, men tey rokna ikki við, at fallið verður varandi. Tey rokna við, at tað sum verður mist í fyrsta umfari, kemur aftur seinni. Samráðingarúrslitið flytir atkvøður Í dag verður so hol sett á samráðingarnar. Mann- sterkir eru føroyingar farnir til samráðingar og um alt gongur, sum landsstýrið ætlar, so skal eitt úrslit vera greitt áðrenn summarfrítíð- ina. Vit spurdu John, um hann væntar, at eitt »gott« sam- ráðingarúrslit fer at flyta atkvøður til fullveldi, ella um tað ikki fer at ávirka. – Ganga samráðingarnar væl og eitt nú skiftistíðin verður lagalig, so er ikki óhugsandi, at fleiri fara at taka undir við uppskotinum hjá samgonguni. Sum eg segði í áðni, so hevur bú- skapurin sera nógv at siga í hesum málinum og tí vænti eg, at ein long skiftistíð fer at geva størri undirtøku, sig- ur John Mortensen. – Nøgdir við Javnaðarflokkin Veljarakanningin vísir, at framferðarhátturin hjá Javnað- arflokkinum er góðtikin av veljarunum, meðan Fólka- flokkurin verður revsaður fyri m. a. ikki at vera greiður í sínari talu, heldur John Mortensen frá Fynd SVEINUR TRÓDNARSON Javnaðarflokkurin fær herð- aklappini meðan Fólka- flokkurin fær ein dyggan undir vangan. Javnaðar- flokkurin fær tveir ting- menn afturat, meðan Fólka- flokkurin stendur til at missa tríggjar. So greið er niðurstøðan í veljarakanningin, sum Fynd hevur gjørt fyri Sosialin og Sjónvarpið. Sambært veljarakanning- in hevði Fólkaflokkurin ver- ið tann heilt stóri taparin um val var í dag, meðan Javn- aðarflokkurin hevði verið tann heilt greiði vinnarin. Ógreið tala John Mortensen frá Fynd, heldur orsøkina til at velj- arin revsar Fólkaflokkin vera, at teir eru ógreiðir í síni talu. – Anfinn Kallsberg tekur fult undir við fullveldismál- inum, men lurta vit eftir Bjarna Djurholm og Óla Breckmann so eru teir meira ullintir í tí teir siga. Teir tosa nógv um búskap í sambandi við fullveldi og tað kann verða ein orsøk til, at velj- ararnir eru rýmdir, sigur John Mortensen. Ein onnur orsøk kann vera, at Fólkaflokkurin hev- ur tosað nógv um skatta- lætta síðani samgongan kom fram at, men har er einki hent. – Eg skal ikki siga, at tað er orsøkin, men tað er ikki óhugsandi, at tað er viðvirk- andi til stóru afturgongdina, sigur John. Kortini leggur hann aft- urat, at Fólkaflokkurin altíð stendur seg illa í veljara- kanningum, men tá val er, stendur kortini ikki so illa til. Virkin í andstøðu Stóri vinnarin er Javnaðar- flokkurin. Her heldur John Mortensen at tað eru fleiri orsøkir. Millum annað hev- ur Javnaðarflokkurin verið aktivur í fullveldismálinum og tað tykist, sum veljarar- nir hava lyndið til at taka undir við honum. – Harafturat hava teir ver- ið sera aktivir í andstøðuni, eins og Sambandsflokkurin, sum eisini hevur stóra fram- gongd, og tað trúgvi hevur sína stóru ávirkan á fram- gongdina, sigur John Mort- ensen. Hann vísir á, at báðir flokkarnir hava gjrøt nógv burtur úr at leggja uppskot fyri tingið og hóast hesi uppskot ikki hava fingið undirtøku í tinginum, so geva veljararnir flokkunum báðum herðaklapp fyri sítt arbeiði. – Harafturat hevur Jóann- es Eidesgaard markerað seg nógv í fullveldismálinum og tað hevur sína heilt greiðu ávirkan, sigur John Mortensen. Tá tað um Sambands- flokkin ræður heldur hann, at tað serliga er tann virkni andstøðupolitikkurin, sum er orsøkin til, at flokkurin hevur so stóra framgond. Heldur tørn Størsti flokkurin til seinasta val var Tjóðveldisflokkurin og hóast flokkurin sambært veljarakanningini ikki verð- ur størstur, so fær hann kort- Sum støðan er í løtuni, so taka fleiri undir við ætlanini hjá samgonguni um fullveldi enn tað eru ímóti. Men munurin er bara eitt prosent. Tá spurt verður um fólk halda at tað ber til at gera eina nýggja skipan innanfyri ríkisfelagsskapin, er nógv størri mun- ur. Tá siga 54 prosent, at tey halda at tað ber til, meðan 32 meta, at tað ikki ber til. Grafikkur: Sosialurin 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 ja nei veit ikki Val, apríl '98 Kanning mars 00 Í mun til seinasta val Fólkaflokkurin 21,3 16,1 -5,2 Sambandsflokkurin 18,0 21,9 3,9 Javnaðarflokkurin 21,9 27,3 5,4 Sjálvstýrisflokkurin 7,7 6,0 -1,7 Tjóðveldisflokkurin 23,8 24,4 0,6 Miðflokkurin 4,1 4,3 0,2 Kr. Fólkaflokkurin 2,5 - - Verkamannafylkingin 0,7 - - Tilsamans 100,0 100,0 ini eina framgongd. – Hon er ikki so stór, men tað er kortini ein fram- gongd. Tað er kanska løgið, tá havt verður í huga tað, sum flokkurin hevur verið ígjøgnum í seinastuni, ser- liga tá hugsað verður um rúsdrekkatrupulleikarnar. Hugsa vit so um, at flokk- urin annars ikki hevur fing- ið so nógv onnur av sínum málum ígjøgnum, so er tað enn meira undrunarvert, at teir halda tørn, sigur John Mortensen. Hann vísir samstundis á, at Tjóðveldisflokkurin í fleiri førum beinleiðis hevur verið noyddur at bakka, og kortini sæst tað ikki aftur í kanningini. Sum dømi nevnir hann fiskivinnumál og landsverkfrøðingin. – Men frágreiðingin kann vera, at veljararnir flokkast um tað eina málið - full- veldismálið, tí her er flokk- urin púra greiður. Tað er ikki óhugsandi, at veljarar- nir halda seg til flokkin av teirri orsøk, at nú hendir nakað í tí málinum og tí eru teir trúðfastir, sigur John Mortensen. Viðvíkandi smærru flokk- unum vil hann ikki siga stórvegis, tí statistiska óvissan ger, at tað er torført at úttala seg um teirra støðu sambært veljarakanningini, sigur hann.