týsdagur 11. januar 2000síða 11

21 tíðindablaðið sosialurin Nr. 6 - 11. januar 2000 20 tíðindablaðið sosialurin Nr. 6 - 11. januar 2000 vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál málmunur stig 1 Stjørnan 1 1 - 0 - 0 318 247 71 11 2 VÍF 1 1 - 0 - 0 284 261 23 9 3 Kyndil 1 0 - 0 - 1 267 228 39 7 4 Neistin 1 1 - 0 - 0 226 230 -4 7 5 VB 1 0 - 0 - 1 271 286 -15 4 6 Tjaldur 1 0 - 0 - 1 199 313 -114 0 (StÍF hevur tikið seg úr kappingini) vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál málmunur stig 1 VÍF 1 1 - 0 - 0 398 304 94 13 2 StÍF 1 1 - 0 - 0 385 329 56 13 3 Neistin 1 1 - 0 - 0 374 332 42 11 4 Kyndil 1 0 - 0 - 1 366 326 40 7 5 Tjaldur 1 0 - 0 - 1 316 402 -86 3 6 KÍF 1 1 - 0 - 0 282 371 -89 3 7 H71 2 0 - 0 - 2 333 390 -57 2 JÁKUP MØRK Leiðin hjá teimum báðum til Øvre Årdal í Sognefjord, her teir ætlandi skulu leika við Jotun, sum seinasta kappingarár flutti upp í trið- bestu deildina. Venjarin hjá Jotun man ikki vera heilt ókendur her á landi, við tað at hann í fleiri ár taldist millum bestu leikararnar her á landi. Talan er sjálvandi um Kára Reynheim, sum fyri nøkrum árum síðani fór av landinum at nema sær ven- jaraútbúgving, og sum eftir hetta hevur virkað sum ven- jari hjá ymsum norskum liðum. Ungt lið Sum nevnt, so flutti Jotun upp í triðbestu norsku deild- ina seinasta kappingarár, og sambært Kára, so gekst teimum betur, enn hann hevði væntað. Talan er nevnliga um nak- rar sera ungar leikarar, sum eyðsæð hava góð fótbólts- evni, men sjálvur heldur Kári, at uppflytingin væl kundi bíðað í eitt ár, soleiðis at leikararnir høvdu fingið eitt sindur meira av roynd- um at dúva uppá. Hetta er tó einki at iðra seg um, so ístaðin hevur Kári brotið upp ermar, fyri á tann hátt at syrgja fyri, at liðið er so væl fyri gjørligt, tá kappingin fer at byrja. Ein liður í hesum fyri- reikingum hevur so verið at styrkt um hópin, og tískil hevur hann vent eyguni móti heimlandinum, fyri at vita um ikki onkur styrkur var at finna har. Okkum hevur ikki eyd- nast at fingið orðIð á Kára, so úst hvørjar ætlanir hann hevur við teimum báðum, vita vit ikki. Kári hevur tó áður nevnt, at toppskjútti teirra nú er farin í annað felag, eins og hann eisini hevur nevnt at hann kundi hugsað sær ein leikara aft- urat til hvørja ketu. Tískil er ikki óhugsandi, at hann ætlar at nýta Rúna í Soylu á miðvøllinum, með- an John Heri skal royna seg í álopinum, har hann leikti so at siga øll yngru árini, umframt at hann onkran dystin í vaksnamannadeild- unum hevur leikt á hesum plássi. Royndir menn Verða royndir máldar í dyst- artali, so eru tað tveir lut- falsliga royndir leikarar, sum Kári nú hevur fingið í Ioana Rápa VÍF 96 (29) Regina Rádó VB 92 (29) Vesna Tomajel Stjørnan 81 (33) Lotte Sørensen Kyndil 75 (31) Inga F. Danberg Neistin 64 (20) Sunrid Gleðisheygg Tjaldur 63 (11) Jacklin Durhuus VÍF 62 (3) Arnleyð Krosslá VB 50 Andriana Milodanovic Stjørnan 49 (2) Ann Hansen Kyndil 47 (9) Sámal Joensen VÍF 107 (19) Heini Joensen Neistin 102 (26) Artur Johansen StÍF 101 (23) Áki Olsen Neistin 95 (12) John Petersen StÍF 87 (21) Petur Martin Johansen KÍF 69 (22) Ingi Olsen VÍF 75 (6) Bjarni Wardum Kyndil 73 (18) Halgir D. Olesen H71 65 (5) Jakob Jónsson Kyndil 63 (1) Máltindurin 1. deild kvinnur 1. deild menn Støðan 1. deild kvinnur Støðan 1. deild menn Til Noregs at royna fótbóltseydnuna Hósdagin í farnu viku fóru John Heri Dam og Rúni í Soylu til Noregs, har teir komandi mánaðirnir skulu royna seg í triðbestu norsku deildini hópin. Báðir leikararnir hava í fleiri ár leikt fyrstudeildar- fótbólt her heima, og eitt nú hevur John Heri verið før- oyameistari bæði í 1997 (B36) og í 1998 (HB). Venja innandura Sum skilst, so er ætlanin, at teir báðir í fyrsta umfari skulu vera í Noreg í einar tveir mánaðir, soleiðis at báðir partar fáa høvi at kunna seg um hvønn annan. Sum vera man, so er veðr- ið ikki tað besta at venja fótbólt í nú, men hetta man tó ikki gerast nakar trupul- leiki, tí sum frættist, so skul- u teir venja í eini stórari høll í Sogndal, sum ikki liggur so langt frá Øvre Årdal. So- statt er eisini líkt til, at før- oyingarnir eisini fáa høvi til at heilsa upp á onkrar lands- menn, við tað at tríggir før- oyskir landsliðsleikarar sum kunnugt skulu leika við Sogndal komandi kapping- arárið. Jú, føroyingarnir uttan- lands gerast alsamt fleiri, og støðan gerst ikki verri av, at vit eisini hava venjarar, sum royna at gera um seg uttan fyri landoddarnar. John Heri Dam er sjálvur annar farin til Noregs, har hann komandi mánaðirnar skal royna fótbóltsevni síni. Saman við honum er Rúni í Soylu eisini farin til Øvre Årdal Savnsmynd Iana Rapa er framvegis størsti málslúkurin í føroyskum kvinnuhondbólti Viðmerking: Í grein í Sosialinum 7. jan- uar 2000 setur Kristian Magnussen, løgtingsmaður undirritaða henda fyrispurn- ing: Hevur ein landsstýrismaður loyvi til at lýsa kunngerðir um t.d. stuðul eftir forsorg- ar- og almannapensiónslóg- ini, tá ið hesar kunngerðir væntast at viðføra eykaút- reiðslur fyri landskassan fyri verandi fíggjarár uppá í minsta lagi kr. 5 - 6 mió, og hesin peningur ikki er avsettur á fíggjarlógini ella umbiðin/játtaður í eykajátt- anarlóg ? Í viðmerkingunum til spurningin, vísir Kristian Magnussen til kunngerð nr. 101 frá 20.12.1999 um stuðul til hjálparráð, har ásett er, at stuðul (upp til 1870 kr/mðr.) kann tillutast persónum millum 18 og 67 ár, sum fáa avlamisveiting, Gjøgnumskygni í nýtsluni Svar til Kristian Magnussen, løgtingsmann men sum missa hesa sum avleiðing av løgtingslóg um almannapensiónir o.a. Eis- ini nevnir KM aðrar líkn- andi kunngerðir, sum lands- stýrismaðurin hevur í ætlan at fremja. Til fyrispurningin skal viðmerkjast: Fíggjarnevndarformaðurin hevur uppgáva at taka sær av leiðsluni av arbeiðnum í fíggjarnevndini. Arbeiði fíggjarnevndarinnar snýr seg í høvuðsheitinum um at taka støðu til at geva løg- tinginum álit í uppskotu- num til árligu fíggjarlógina og eykajáttanarlógir, sum lagdar verða fyri tingið í árinum, og annars í bráfang- isførum at veita eykajáttan við teim sokallaðu fíggjar- nevndarskjølunum. Í høvuðsheitunum hava løgtingsgrannskoðararnir eftirlitið við, at stýrisskip- anarlógin § 43 stk. 2, um at eingin útreiðsla má verða goldin uttan at heimild er fyri henni í teirri fíggjarlóg, ella aðrari játtanarlóg, ið er í gildi, tá ið ávíst verður. Løgtingsgrannskoðararnir skulu sbr. stýrisskipanarlóg- ini § 45 stk. 2 fara ígjøgn- um árliga landskassarokn- skapin og ansa eftir, at allar inntøkur landsins eru settar í roknskapin, og at eingin útreiðsla er goldin uttan heimild í fíggjarlógini ella aðrari játtanarlóg. Eisini kann spurningurin leggjast fyri landsstýrismál- anevndina, sum sbr. stýris- skipanarlógina § 38 hevur eftirlit við, at starv lands- stýrisins verður útint á lóg- ligan hátt. Vísandi til nevndu áset- ingar, fer undirritaði tí ikki at greina setta spurningin nærri, men mælir Kristian Magnussen til at reisa málið antin í landsstýrismála- nevndini ella hjá løgtings- grannskoðarunum, har hann í báðum førum er limur. Halda játtanir Alment kann annars sigast um spurningnin, at ein landsstýrismaður hevur skyldu til at halda givnar játtanir í fíggjarlógini ella eykajáttanarlóg sbr. stýris- skipanarlógini § 43 stk. 2. Landsstýrismaðurin hevur sostatt einsamallur ábyrgd- ina av, at givnar játtanir halda. Sær landsstýrismaðurin, at givin játtan ikki fer at halda, liggur rættarlig skylda á honum alt fyri eitt at steðga nýtsluni soleiðis, at hon ikki fer upp um givnu játtanina. Í slíkum føri skal lands- stýrismaðurin: • taka av kunngerð, sum gevur borgaranum rættar- krav uppá ávísa peninga- upphædd, • leggja fyri løgtingið upp- skot um broytingar í lóg- gávuni, so borgarin ikki hevur somu rættarkrøv, ella • leggja uppskot til eyka- játtanarlóg fyri løgtingið, soleiðis at játtan fer at svara til nýtslu. Verða hesar ásetingar fylgdar, fæst neyðuga gjøgnumskygnið í nýtslu landskassans. Niðurstøður- støðan er eisini, at tað er eitt lógarkrav, at lógarbundnar útreiðslur altíð skulu síggj- ast á fíggjarløgtingslógini ella á eini eykajáttanarlóg. Vinaliga Bjarni Djurholm Hans Jørgensen spyr so skilagott almenningin, hví handalagið á Javnaðar- flokkinum er so vánaligt. Hann spyr: ”Missir Javn- aðarflokkurin síni mál á gólvið?” — og svarar: ” Mangt bendir á, at vit í Javnaðar- flokkinum eru ov lin ella dovin, tá tað snýr seg um at standa saman um mong av teimum góðu málunum.” Vit onnur kunna bara sam- tykkja í hesum og skoyta uppí, at afturat tí lina og dovna kemur tað yvirskip- aða endamálið, so sum vit síggja tað. Ein miðvís prim- itiv ætlan um, at tað skal gangast einum og øllum — serliga teimum sjúku og veiku - so illa sum gjørligt, fyri at javnaðarflokkurin skal standa sum valkosturin til tað verandi. Lat okkum bara taka tvey tey feskastu dømini um, hvussu aktiv leiðsla floksins er á økinum. Formaður Javnaðarfloks- ins fekk fríggjadag fyrrapart - undan triðju viðgerð av fíggjarlógini mánadag - á- heitan um at standa saman við einum manni úr hvørj- um flokki um eitt broyting- aruppskot, soleiðis at Suð- uroyar Sjúkrahús fekk 1,8 mió.kr. eyka, fyri at fólk ikki skuldu sigast úr starvi. Manningin, ið peikað varð út, var tann sama, sum stóð aftanfyri broytingar- uppskotið um játtanina til at kanna maktaloysi í útjaðar- anum. Hetta uppskotið varð samtykt. Formaður Javnaðarfloks- ins svaraði ongantíð upp- skotsstillaranum aftur, men møtti í tinginum 3 dagar seinni við einum samsvar- andi broytingaruppskoti - tó bara saman við sam- bandsflokkinum. Ja, hann var so bangin fyri, at uppskotið skuldi fáa undirtøku, at hann noktaði fyri at lata tann triðja and- støðuflokkin vera við. Maðurin, sum meira enn nakar annar hevur tosað um breiðar semjur, ønti ikki samgongumanni aftur, og valdi tann eina andstøðu- flokkin frá sum uppskots- stillara til at bjarga Suður- oyar Sjúkrahúsi eina hægri játtan. Hann valdi ein so smalan skarað sum gjørligt fyri at tryggja sær, at málið skuldi falla. Hetta visti hann, tí at sama uppskot frá somu fólkum fall 3 dagar framm- anundan. Primitivu politisku ætlan síni trúgvur er hann síðani farin í bløðini at peika út syndabukkar fyri at fáa sjálvan seg og flokk sín fram í eitt betri ljós. Annað dømi fingu vit í sambandi við hurlivasan um pensjónslógirnar, sum eisini Javnaðarflokkurin atkvøddi fyri, og ber fulla ábyrgd av. Samstundis sum umboð- ini hjá Javnaðarflokkinum í trivnaðarnevndini skutu upp at hækka pensjónirnar við 25 mió. kr., hvarv for- maður floksins saman við einum einum lítlum triðingi av flokkinum av tingi. Hesin triðingurin av Javn- aðarflokkinum var ikki tøk- ur, tá atkvøðast skuldi um hækkingina av pensjónu- num, sum sami flokkur sjálvur skeyt upp. Leiðslan í javnaðarflokk- inum royndi soleiðis í ell- ivta tíma at tryggja sær, at einki grundarlag skuldi vera undir einari møguligari samtykt um at tryggja pen- sjonistunum 25 mió. kr. hægri játtan, og tað eyðn- aðist henni. Hví hvarv leiðslan í Javnaðarflokkinum av tingi? aðarflokkurin politiskt nýtsluvirði á tey sjúku, og í seinna førinum vóru pen- sjonistarnir inntøkuførdir. Snildið floksins kom í fjøl- miðlarnar, men ikki eitt orð um at leiðsla floksin syrgdi fyri, at málið varð mist á gólvið. Afturat tí lina og dovna í javnaðarflokkinum, sum maðurin á gøtuni kallar tað, kemur also eitt dism av pol- itiskum revakynstri, sum støðugt sannførir okkum um, at javnaðarflokkinum er ikki lív lagað, er ikki eitt hampuliga stórt tal av illa støddum, ónøgdum og vill- leiddum veljarum at taka av. Hesum syrgir flokkurin av fullum huga og heilum hjarta fyri. Moralurin er góður, og dupultmoralurin dupult so góður. Hergeir Nielsen Eitt greitt tekin varð sent løgtinginum um, at upp- skotið frá javnaðarmonnu- num í trivnaðarnevndini einans hevði kosmetiskan á- huga. Uppskotinum var sjálvandi ikki lív lagað, og tað fall. Í fyrra førinum setti Javn- útflutningurin í ár verður á sama støði. Slíkar forskjótningar við marknaðarprísinum eru ikki óvanligar. Í 1998 hendi júst tað øvuta. Vegna vánaligan prís seinast á árinum, var slagt útsett til fyrra part av 1999. Útflutningurin í 98 var tí bert 20.362 tons í rundari vekt, meðan hann var 22.205 tons í 1997, skrivar Vinnuhúsið í tíðind- askrivi. tons í 1998. Meðaprísurin 23,5 kr Enn eru ikki neyvar útrokn- ingar gjørdar av meðalprís- inum, men mett verður at hann hevur ligið um 23, 50 pr. kg. Hetta merkir, at út- flutningsvirði í 1999 av alda fiskinum var uml. 950 mió. kr í mun til 430 mió. í 1998. Fyrr í ár var mett, at út- flutningurin í 1999 fór at liggja um 35.000 tons í rundari vekt, og at útflutn- ingurin fór at økjast til 48.000 túsund tons í ár 2000. Stóra og framskund- aða tøkan í 1999 merkir, at Góði laksaprísurin seinastu mánaðirnar hevur merkt, at útflutninigurin í 1999 var væl størri enn vænta. Hetta kemur hinvegin at ávirka forsøgnirnar fyri útflutning- in í ár. Alarar hava seinastu mán- aðirnar tikið allan tann fisk- in, ið var búgvin at slakta, fyri at njóta gott av góða prísinum. Seinastu tølini vísa, at samlaði útflutning- urin í 1999 kom upp á 34.416 tons av laksi og síl- um í kruvdari vekt, sum svarar til uml. 41.000 tons í rundari vekt, móti 20.362 Laksaútflutningurin tvífaldaður