mikudagur 26. mai 2010síða 10

Mikudagur 26. mai 2010 · Nr. 86 10 Sosialurin Rigmor Dam Asta í Toft man vera millum tey fak­ fólk ini her á landi, sum veit mest um børn í innskúlingsaldri. Aftan á 14 ár sum leiðari fyri Miðstovnin í Gunda dali, sum er barnagarður og frí tíðar skúli fyri børn millum 5 og 11 ár, hevur hon nomið sær drúgvar roynd ir, holla vitan og avgjørdar meini ng ar um, hvørji tilboð vit eiga at bjóða júst hesum aldursbólki. Tá kjakið nú hevur tikið seg upp um, at Føroyar, eins og mong onnur fram komin lond, skulu senda børn­ ini í skúla sum 6 ára gomul, gjørdi Asta sær sjálvsagt eisini nakrar tank ar um hetta. Og hon er ikki í iva: Skipanin í før oyska fólkaskúlanum hóskar als ikki til 6 ára gomul børn! ­ 6 ára gomul børn eru kensluliga á einum vegamóti, har tey eru ser­ stak liga viðbrekin. Tí hava tey tørv á nógvari umsorgan og forstáilsi frá teimum vaksnu, sum eru um tey, staðfestir Asta í Toft, sum Sosial­ urin hevur sett stevnu. Hon vísir á, at hennara roynd ir vísa, at tað er sera stórur munur á b ø r n u m , antin tey eru 5, 6 ella 7 ára gomul. ­ 5 ára gamla barn­ ið heldur seg vera heims­ meistara. Alt ber til og ”eg eri best” er hugburð­ ur in. Men natúr ­ liga menn ing in ger, at tá barn ið verð ur 6 ár, skramb l ar øll hend an sjálvs mynd­ in og heims fatan­ in saman, og barn ið kemur í eina sálar liga og persónliga krep pu, for klár ar Asta í Toft. Hendan krepp an er eitt tekin um, at barnið hev ur funn ið út av, at alt snýr seg ikki bara um tað, og tað skal læra seg sjálvt at kenna aftur av nýggjum – eins og ein tann áring ur. ­ 6 ára gamla barnið kennir hvørki seg sjálvt ella hini. Tað spekurler ar nógv, ber nógvan ótta og humørið er svingandi. Hetta sæst ofta aftur í einum atburði, har barnið, fyri at yvirliva, antin hover­ ar ella gevur púra upp, sigur Asta í Toft. Tí heldur hon eisini, at barnið eigur at hava vaksin í nánd, sum skilja og hava tíð til barnið. ­ Tað er óa man na verk at senda 6 ára gomul í skúlan, har lærarin ikki kann geva barni num tað, sum tí tørvar. Hann hev ur snøgt sagt hevur ikki tíð til tað, sigur Asta í Toft. 7 ár og skúlaklár Hinvegin vísir hon á, at 7 ára gamla barnið er búgv ið til skúlan, tí tað er komið til sætt is við seg sjálvt aft ur. Tað dugur at seta sín egna tørv til viks, og at skilja, at tað kann læra nakað við at ven ja. Eisini dugur 7 ára gamla barn ið at bíða eftir tørni og at taka ímóti boðum. ­ Av tí, at 6 ára gamla barnið er á ein um vegamóti, hevur tað stóran tørv á at vera saman við 5 og 7 ára gomlum at spegla sær í. Við tey yngru kann barnið spæla rolluspøl og regluspøl, og í eldri vinfólkum finn ur 6 ára gamla barnið eina fyrimynd, sum ótilvitað vegleiðir um, hvønn veg tað heila ber. Spæla og læra Her kemur pedagogurin inn á hetta við spæli og læring. Tí hon held ur ikki, at hesi bæði kunnu vera at skild. ­ Børn læra av at spæla og tey spæla fyri at læra. Tey kunnu snøgt sagt ikki læra uttan spæl og umvent, sigur hon. Tí ímyndar hon sær eisini, at tað optimala tilboðið til tey 5­11 ára gomlu er ein skipan, har pláss og tíð er fyri spæli. Hetta ber ikki til í verandi skúla skipan. Eisini málsliga er tað, sam bært Astu í Toft, al neyðugt at halda barnið úr verandi fólkaskúla. ­ Skal barnið fáa eina hep na lesitilgongd er neyð ugt, at m á l s l i g a tilvitið 6 ára gomul hoyra ikki til í skúlanum Skúli og børn Stovnsleiðari ávarar ímóti at senda 6 ára gomlu børnini í føroyska fólkaskúlan. - Tað er at gera seg inn á børnini, sigur Asta í Toft, leiðari fyri Miðstovnin í Gundadali - Í løtuni eru karm arnir í skúlunum ein bein- leiðis hótt- an móti menn ingini hjá børnum!