fríggjadagur 18. juni 2010síða 12

Fríggjadagur 18. juni 2010 · Nr. 96 12 Sosialurin Kjak Høgni Hoydal Onkur spunasmiðjur hjá Ed­ mundi Joensen hevur upp í saman skírt føroyskt sjálv­ stýrisfólk at vera fongd við ”misskiltari natsjonalismu”. Men í veruleikanum umboða Edmund Joensen, Kaj Leo Jo­ hannesen og onnur, ið føra slíkt fram, eina misskilta og avoldaða danska nasjonal­ ismu í Føroyum. Í sambandi við stjórnar­ skipanarmálið og hvala veiði­ málið hava vit enna einaferð upplivað, at ein evarska lítil minniluti í Føroyum, gongur beint ímóti rættindum hjá føroyska fólkinum og semjum í føroyska samfelagnum. At fólkaflokkurin og javn aðar­ flokkurin lata tað um seg ganga, hóast teir látast at vera ónøgdir, er eisini bert ein endurtøka av søguni. Danska stjórnin stuðlar so hesum evarska lítla minnilutanum í Føroyum – og tað hava vit sæð so oftani. Tað er beint ímóti fólka­ ræðisligum mannagongdum og er reinur valdspolitikkur – fjaldur sum løgfrøði. Tað løgna er kortini, at Edmund Joensen, Kaj Leo Johannesen og onnur ikki fíra fyri at skíra føroyska sjálvstýrisstríðið fyri »mis­ skilta nasjonalismu«. Men nasjonalisma í tí negativa týdninginum, hon hevur havt í heimssøguni, snýr seg um, at ein tjóð, ein mentan, eitt fólk heldur seg vera hevjað yvir onnur og kann gera av lagnuna hjá øðrum fólkum. At fólk ikki eru javnsett, men at summi eri betri enn onnur og hava onkran søguligan ella himingivnan rætt at siga øðrum, hvat tey kunnu og skulu ímóti teirra vilja. Nú er so spurningurin: Hvar hevur nøkur føroysk nasjonalisma verið galdandi nú ella í søguni? – Ætla vit at siga Danmark og danska fólkinum, hvørji rættindi tey skulu hava? – Nokta vit fyri, at danska fólkið hevur evsta valdið í Danmark? – Halda vit at føroyska málið skal hava framíhjárætt í Danmark, soleiðis at danir skulu læra heimin at kenna á føroyskum og at danskt er eitt verri mál enn føroyskt? – Er føroyskt mál, og at tað er tjóðarmál í Føroyum ein hóttan móti, at danska málið kann mennast í heiminum? – Hava vit noktað dønum rættindi teirra? – Hava vit sagt, at danir kunnu ikki gera sína egnu stjórnarskipan ella gera avtalur við onnur lond? – Standa vit við einari lóg, sum danir ongantíð hava samtykt og krevja, at teir skulu halda seg til hana, tá teir velja sína framtíðarleið? Høvdu vit gjørt tað, so kundu vit av sonnum verið rópt »nasjonalistar« í nega­ tivari merking. Men eg kenni í veruleik­ an um onkra skipan, sum upp førir seg júst soleiðis nasjonalistiskt mótvegis eini aðrari tjóð. Og eg kenni nógv fólk sum stuðla hesum og ikki fíra fyri at rópa tey, sum bara krevja at verða javn sett við onnur, fyri »nasjonal­ istar«. Misskilta nationalisman í Føroyum Mis skilt national­ isma Í eini roynd at skapa eina fíggindamynd av dønum, skrivar Høgni Hoydal, nú um dagarnar, eina blað­ grein um hugtakið ”Mis­ skilt nationalisma”. Ikki heilt óvæntað kem ur hann til ta nið ur­ støðu, at Danmark um­ boðar valdsharrarnar, sum hevja seg yvir allar før oyingar og halda seg kunna avgera okkara fram tíðar lagnu, meðan Høgni sjálvur umboðar tað føroyska fólkið. Hetta er tann vanliga myndin, sum hann roynir at mála, men myndin er skeiv. Nationalistisku valds­ harr arnir eru ikki danskir politikarar, tí teir hava fyri nógvum árum síðani gjørt púra greitt, at tann ríkisrættarliga avgerðin liggur í Føroyum – og bara her. Nei nationalistiski fígg indin hjá Føroya fólki eru Høgni Hoydal og hans ara viðhaldsfólk, sum fyri ein og hvønn prís vilja hava alt valdið í land­ inum, og fyri hetta valdið, skal vanliga fólkið gjalda í dýrum dómum. Hesir valdsharrarnir sluppu fyri 10 árum síðani at velja loysing, men tá tað gjørdist teimum greitt, hvat hetta fór at kosta, slitu teir samráðingarnar. Síðani hevur verið ar­ beitt við hond og fót, fyri at smoyggja loysingina inn aðrar vegir. Ikki minst, nú stjórnar skipanar upp­ skotið verður viðgjørt, roynir Høgni av øllum alvi at gera loysingina til part av hesum, og tað verður millum annað gjørt við at mála fíggindamyndir av dønum. Men hetta er ein skeiv mynd, tí tann kúg andi, nationalistiski valds­ harri n býr í Føroyum ! Helgi Abrahamsen løgtingsmaður Eru Føroyar gráar, keðiligar og brúnar? Ella eru tær frísk ar, bláar og grønar? Hetta er ein týdningarmikil spurningur at seta sær, tá vit skulu gera eina markn­ aðarføringsstrategi fyri Før­ oyar. Í hansara kronikki 15. juni hevur journalisturin Fróði H. Knudsen eina greiða fatan av, hvussu vit skulu marknaðarføra Føroyar. Í hansara hugaheimi skulu vit bara vísa grøna grasið, sprottin trø og blómur og bláa himmalin. Hetta nýtist ikki at verða einasti og rætt­ asti mátin. Fyri stuttum vitjaði Laurie S. Fulton, amerikonsk sendikvinna í Danmark, Føroyar. Møguleikin at upp­ liva allar árstíðirnar sama dag stendur eftir sum hennara sterkasta minni úr Føroyum. Sama boðskap høvdu ameri­ konsku myndafólkini, sum herfyri vóru í Føroyum í sam bandi við eina bók um Guðrun&Guðrun. Hesar út­ sagnir eru kjarnan í einari marknaðarføringsætlan av Føroyum sum ferðafólkaland: Nevnliga at Føroyar eru eitt eldorado av mótsetningum. Útlendsk ferðafólk verða drigin av skiftandi ljósinum, sum sermerkir Føroyar. Av mótsetningunum millum Før oyar og umheimin, millum dynamiska høvuðsstaðin Tórshavn og friðarligu, smáu bygdirnar, millum mo dern aða lívsstílin við sushi, cocktails og caffé latté til seiðaberg, seyðahald og før oyskan dans ella millum sól og summar á Leynasandi og kensluna av at vera eitt við náttúruna niðri við sjóvar málan við bergtakandi brimi. Hesar mótsetningar gera okkum serstøk. Og júst hetta skulu vit selja. Leggja vit okk um eftir bara at selja glansbílætið, hvørvur møgu­ leik in at marknaðarføra mót setn ings fullu Føroyar. Tí eiga vit at seta spurning við grund geving arnar hjá Fróða H. Knudsen. Hann vísir til heimasíðunar hjá Hetlandi og Akureyri sum fyrimyndir. Heldur enn at gera tað, sum hini gera, eiga vit at finna okkara egnu rás. Hetta er eisini í tráð við frágreiðingina hjá Simon Anholt um kapp­ ingarsamleika Føroya, har hann slær fast, at ”the bigg­ est challenge in tourism pro­ mo tion is standing out from the crowd.” Okkara málbólkur eru fólk, sum koma til Føroyar fyri at uppliva okkara drag­ andi náttúru og mentan, sam stundis sum tey hava møgu leikan at royna tilboð­ ini í okkara modernaða høv­ uðs staði . Umframt verandi mál bólk, arbeiða vit miðvíst við at víðka um málbólkin. Í síni viðgerð av markn­ aðar føringini av Føroyum sigur Fróði H. Knudsen, at vit selja tað, vit ikki hava. Síðan finnur hann nøk ur tekstbrot í fyrsta part in­ um av heimasíðuni, sum undirbyggja hansara sjónar­ mið. Vit eru samd um, at hesi tekstbrot skulu betrast og vit fáa nøkur fín dømi uppá, hvussu tað kann gerast. Um Fróði H. Knudsen hevði farið víðari inn á heima síð una (www. visitfaroeislands.com), hevði hann funnið tekstir, sum fortelja um alt tað, vit eru. Tekstir um list, mentan, fulgla lív, arkitektur, Tinganes osfr. Umframt hesar lokkandi tekstir kann tann vitjandi síggja, hoyra og uppliva Før oyar gjøgnum myndir, ljóð og filmar. Heimasíðan skal verða staðið, har út­ lendsk ferðafólk fá allar neyð ugar upplýsingar um fjøl broyttu upplivingarnar, gist ingarmøguleikarnar og matstovurnar í Føroyum og kunnu koma í samband við útbjóðararnar . Vit hava lagt okkum eftir, at litirnir á síðuni og á myndunum skulu vera klárir, sterkir og sevjumiklir og ikki myrkir, brúnir og avsvidnir, sum lesarin av kronikkini í Dimma lætting annars fær fatan av. At enda vil eg takka Fróða H. Knudsen fyri eina áhuga­ verda kronikk. Tað er gott og neyðugt at fáa eitt íkast til kjakið um markn aðar­ før ingina av Føroyum sum ferða fólkaland. Áhald andi kjak ið skal tryggja, at vit, sum varða av ferða vinnuni, eru til­ vit að um hvønn boðskap, vit senda. Súsanna Sørensen deildarstjóri, VisitFaroeIslands Millum glasur og myrkan himmal