fríggjadagur 25. juni 2010síða 12

nr. 99 · 25. juni 2010 12 VIKUSKIFTI Býarmenning Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Vit hava vitað tað síðan landnámstíðina: at flag er besta bjálving til húsatekjur. Nú koma hini so halsandi aftaná og vilja eisini hava flag á tekjurnar. Fyrst og fremst av umhvørvisávum. Tí flag­ tekjur hava óendaliga nógvar fyrimunir og nærum ongar vansar. Herfyri samtykti býarstýrið í Keyp­ mannahavn, at allir nýggir bygningar við flatari tekju skulu klæðast við grasi og øðrum vøkstri. Og her gongur danski høvuðsstaðurin í fótasporunum á øðr um framkomnum stórbýum, sum ynskja at selja seg sjálvar sum miljøbýir, eins og eitt nú Toronto í Canada. Eisini aðrir stórbýir gera seriøsar royndir við flagtekjum og geva í mongum førum byggiharrum fíggjarligar fyrimunir, um teir byggja grønt. Vit kunnu nevna býir sum Berlin, Chicago, Cologne, Linz, Münster og Portland, Oregon. Men hví skulu øll nú knappliga herma eftir okkum norðbúgvum? Tí tað er ikki bara í Føroyum, at flagtekjan er gamal byggisiður. Eisini í Noregi og í øðr um Norðurlondum hevur verið vanligt at leggja flag á tekjurnar. Loysir seg fíggjarliga Í einum uppriti, sum danskir granskarar á Center for Park og Natur hevur skriv­ að til høvuðsstaðarkommununa, verður greitt frá øllum fyrimununum við flag­ tekjum, sæð frá einum um hvørvis sjón­ ar miði. Í uppritinum verður staðfest, at hóast tað kostar eitt lítið sindur meira upp á seg at fáa sær flagtekju, so vinn ur íløgan seg sjálva inn aftur eftir stutt ari tíð, tí tekjan fær dubulta livitíð. Har­ umframt tryggjar eigarin sær, at hann lýkur framtíðar umhvørviskrøv. Nógvir fyrimunir Samanumtikið kunnu vit siga, at grønt á tekjuni bjálvar húsini, bæði á sumri og á vetri, og at hetta sjálvandi minkar um Nú vilja øll hava flagtak GRønt er in. Tí hevur ein og hvør vesTurlendskur stóRbýuR við Respekt fyri sær sjálvum seTT sær fyri, aT tekjuRnaR skulu verða TakTar við flaGi og øðrum vøksTri Vakurleiki og vælvera Grønar tekjur variera eina, í mongum førum einstáttaða, býarmynd, við at bjóða estet iskt og arkitektoniskt fjøl broytni. Hetta skapar visuellan áhuga, umframt at grønt í umhvørvinum hev ur víst seg at minka um strongd. Betri luft Við at lækka tann ofta ekstrema summarhitan, hava grønur tekjurnar eisini við sær eina minking av skaðiligum evnum og partiklum í luftini. Harumframt minka flagtekjurnar um útreiðlur til at hita og køla húsini niður, tí grønar tekjur bjálva so væl. Lægri orkutørvur minkar eisini um CO2 útlátið og onnur dálkandi evni. Ein canadisk kanning frá 2003 vísti, at flagtekjur minka um hitamissin á vetri og tørvin á klimaskipanum á sumri við tilsamans 75 prosentum. Keldur: Notat om grøNNe tage, CeNter for ParK og Natur www.greeNroofs.org Hesi gomlu húsini eru norsk