mikudagur 23. januar 2002síða 3

4 Nr. 15 - 23. januar 2002 Nr. 15 - 23. januar 2002 5 – Føroya Arbeiðara- felag leggur stóra órku í at styrkja fak- feløgini kring landið. Ein tátttur í hesum er at halda reglulig skeið fyri fakfelagsfólki FAKFELAGSPOLITIKKUR Áki Bertholdsen – Vitan er vápn! Skal nakar veruligur dugur vera í fakfelags- arbeiðnum, er tað ein av- gjørd fyritreyt, at fakfelags- fólk eru so væl útbúgvin í fakfelagsarbeiði sum gjør- ligt. Tað hevur Føroya Arb- eiðarafelag ásannað og tí ger felagið eisini rættiliga nógv burturúr at halda skeið fyri fakfelagsfólki. Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeiðara- felag, sigur, at tey hava skeið at kalla hvønn mánað fyri teimum, sum standa á odda fyri lokalfeløgunum hjá Føroya Arbeiðarafelag kring landið. Føroya Arbeiðarafelag er spjatt um alt landið og tí er virksemið hjá felagnum í stóran mund tengd at arbeiðnum hjá lokalfeløg- unum og tí hevuyr tað al- stóran týdning, at leiðslur- nar í hesum feløgunum eru so væl útbúnar í fakfelags- politikki sum gjørligt, sigur hon. Eisini hesa vikuna er skeið í hølunum á Føroya Arbeiðarafelag, har fomenn og nevndarlimir í lokal- feløgunum hjá Føroya Arbeiðarafelag kring land- ið, umframt álitisfólk á arbeiðsplássum eru við, til- samans 19 fólk. Skeiðini eru eina viku. Hon sigur, at tað er rætti- liga stórur áhugi fyri at koma á skeið. Næsta skeið- ið verður í næsta mánað eisini tá er fullteknað. Undirvísarar eru Jákup Páll Mohr Mortensen, nevndarlimur í Postfelag- num og Páll Nielsen, sak- førari hjá Føroya Arbeið- arafelag. Ingeborg Vinther sigur, at skeiðini eru um fundar- leiðslu, samráðingarteknik, nevndarábyrgd, umframt at farið verður ígjøgnum sátt- málarnar, hvussu ymsar greinar í sáttmálunum skulu tulkast o.s.fr. Hon sigur, at tað er týði- ligt at hesi skeiðini geva úrslit. – Fólk fáa nógv størri áhuga fyri fakfelagsarbeið- num og tey verða eisini nógv betri før fyri at loysa trupulleikar, sum stinga seg upp kring landið og tað av- lastar eisini høvuðsumsit- ingina hjá Føroya Arbeið- arafelag, sum so aftur fær stundir at taka sær av øð- rum málum. Halda skeið at styrkja fakfeløgini kring landið Aftur hesa vikuna er skeið í Føroya Arbeiðarafelag fyri álitisfólkum hjá Føroya Arbeiðarafelag kring landið. Tað er neyðugt at útbúgva fakfelagsfólk so væl sum gjør- ligt, tí vitan er vápn, sigur Ingeborg Vinther Trolararnir verða lidnir seint í summar og samstundis fara tríggir av kubatrolar- unum úr flotanum ENDURNÝGGING Áki Bertholdsen Einaferð seint í summar fáa eysturoyingar tveir nýggir trolarar. Tað er Beta í Saltangará, sum letur tveir nýggjar trol- arar byggja í Spania. Arbeitt hevur leingi verið við hesi ætlanini, men nú er tað so komið hartil, at kjøl- arnir til báðar trolararnir vórðu lagdir fyri nøkrum døgunum síðani. Trolararnir verða bygdir á skipasmiðju í spanska bý- num Vigo og gongst sum ætlað, verða teir lætnir eigarunum í august ella september í ár. Olaf Olsen, stjóri í Beta, vil enn ikki nevna, hvat teir báðir trolararnir kosta at byggja. Reiðarin sigur, at talan er um tveir trolarar á somu stødd sum kubatrolararnir og ætlanin er, at teir báðir skulu samtrola. – Samstundis sum hesir báðir trolaranir koma, fara tríggir kubatrolarar úr flota- num, men hvørjir teir tríggir verða, er støða ikki tikin til enn, sigur hann. Seks fyri átta Annars hevur nógv verið tosað um, at tað er so lítið avkast í fiskiflotanum, at tað hevur ikki verið hugs- ingur um at endurnýggja flotan við nýggjum skipum. Men Olaf Olsen sigur, at sjálvandi høvdu teir ikki gjørt uttan uttan at teir væntaðu, at tað fór at bera til og framrokningarnar og metingarnar síggja eitt sindur frægari út nú, enn tær hava gjørt og hartil kemur, at bátarnir eru mun- andi bíligari at byggja í Spania enn tað hevði verið at bygt teir her um leiðir. Tó viðgongur hann, at tað nú tykist tað aftur sum prísurin á upsa bara fellur og tað hevur alstóra ávirkan á raksturin hjá kubatrolar- unum, tí eini 80% av tí, teir fiska, er upsi. – Prísurin á øðrum fiski er rættiliga nógv uppfarin, men upsin fylgir ikki við, heldur tvørturímóti, so tað er ikki serliga eggjandi, sig- ur hann. Um talan verða um at byggja fleiri bátar, veit hann ikki. – Lat okkum fáa hesar fyrst og síggja, hvussu tað gongur, so kunnu vit taka støðu til restina seinni. Men tað er onki dulsmál, at kubatrolararnir eru farnir at eldast og treingja til at verða skiftir út. Teir eru bygdir í 1970 í Rosslau í Eysturtýsklandi sum var og hava verið í drift í Føroyum síðani 1978, so hóast allar maskinar, spøl og annað var nýtt tá, er kortini talan um gomul skip. Olaf Olsen sigur, at gongur tað væl við hesum báðum trolarunum, vónar hann at tað ber til at fara víðari at endurnýggja trol- araflotan hjá reiðaríðnum. Hann sigur, at málið hjá teimum er at fáa seks nýggjar trolarar fyri teir átta, sum teir hava, men tað veldst alt um, hvussu tað fer at roynast við hesum báðum, sum nú eru í gerð. Kjølarnir lagdir til tveir nýggjar trolarar Seint í summar fáa eysturoyingar tveir nýggjar trolarar og samstundis fara tríggir kubatrolarar úr flotanum. Kubatrolar- arnir eru farnir at eldast og Olaf Olsen, reiðari, vónar at fáa allar skiftar út – Fyrsti listin til løgtingsvalið er nú klárur. Tað er listin hjá Sambandsflokki- num í Suðuroy UPPSTILLING Áki Bertholdsen Kring alt landið arbeiða politisku feløgini av kraft fyri at gera listar til Løg- tingsvalið, sum verður í vár. Mánakvøldið gjørdi sambandsflokkurin í Suð- uroy sín lista lidnan og eftir tí, vit vita, er hetta tann fyrsti listin, sum er liðugur. Hjá sambandsflokkinum í Suðuroy er nøkur nýggj andlit, men nøkur hava stillað upp fyrr.Valið hjá sambandsflokkinum verður ikki minst spennandi hesu- ferð, tí longu í heyst varð tað greitt, at Flemming Mikkelsen, sum hevur um- boðað Suðuroynna fyri sambandsflokkin í eitt mannaminni, fór ikki at stilla uppaftur. Flemming Mikkelsen varð valdur á ting í 1987 og sat til 1994, men hevur aftur sitið hetta seinasta valskeiðið frá 1998 til nú. Somuleiðis er tað greitt, at eitt annað av høvuðsval- evnunum, Jákup Joensen, sum umboðaði flokkin á tingið valskeiðið frá 1994- 1998, heldur ikki stillar upp hesuferð. Hinvegin hevur Johan Dahl játtað at stilla upp og hetta er fyrstu ferð, at hann stillar upp til Løgtingið, ivaleyst eggjaður av tí góða úrslitinum hann hevði á fólkatingsvalinum, har hann fekk 169 pers´ónligar atkvøður. Eitt annað av fremstu valevnunum hjá Sambands- flokkinum í Suðuroy sein- astu ferðirnar, borgarstjórin á Tvøroyri, Finnleif Gutte- sen er eisini eitt av val- evnunum. Tey, sum stilla upp fyri sambandsflokkin í Suðuroy til løgtingsvalið hesuferð eru: Zakarias Bech í Porkeri, Svenning Borg í Vági, Jo- han Dahl í Porkeri, Finnleif Guttesen á Tvøroyri, Mar- jun Olsen á Tvøroyri, Jasp- ur Vang á Tvøroyri og Otto West í Hvalba. Svenning Borg og Jaspur Vang hava ikki stillað upp áður og Marjun Olsen og Johan Dahl hava bara stillað upp til fólkatingsval- ið seinast. Hinvegin hava Finnleif Guttesen, Zakarias Bech og Otto West stilla upp áður. Av teimum, sum stillaður upp seinast, eru Flemming Mikkelsen í Vági, Jákup Joensen í Lopra, Jákup Jacobsen í Fámjin og Randi Jacobsen í Sandvík ikki á listanum hesuferð. Nýggjur formaður Samstundis, sum listin til løgtingsvalið varð gjørdur liðugur, hevði Suðuroyar Sambandsfelag eisini aðal- fund. Zakarias Bech, for- maður seinastu nógvu árini, tók seg aftur sum formaður og í hansara stað varð Mar- jun Olsen á Tvøroyri vald. Nevndin í Suðuroyar Sam- bandsfelag er nú hendan: Marjun Olsen á Tvøroyri er formaður, Sofus Strøm á Tvøroyri er næstformaður, Jens Sivar Djurhuus í Vági er skrivari og Otto West í Hvalba er kassameistari. Hinir nevnarlimirnir eru Yvonna Magnussen í Vági, Pole Skaalum í Hvalba, Jaspur Magnussen úr Fám- jin, Poul Midjord úr Hovi, Hallur Bech úr Porkeri, Andrias Danielsen og Nicl- as Hentze úr Sumba. Sambandsfólk í Suðuroy til reiðar Flemming Mikkelsen, Løg- tingsmaður frá 1978 til 1994 og frá 1998 til nú, vinstru- megin og Jákup Joensen, løg- tingsmaður frá 1994 til 1998, stilla ikki upp aftur fyri sam- bandið í Suðuroy Einar Waag, stjóri fyri Føroya Bjór, heldur ikki nógv um ætlaðu broytingarnar í av- gjøldunum á rús- drekka. – Vinnumálastýrið tekur við hesum stiginum ein stóran part av grundarlagn- um undan okkum, sigur Einar Waag. Ein vín lobby skal hava ávirkað málið nógv RÚSDREKKA Heri á Rógvi Hóast einki uppskotið er lagt fyri Løgtingið enn, so hevur tað nú í eina tíð ljóð- að, at eitt uppskot er á veg, sum skal broyta avgjøldini á rúsdrekka í Føroyum. Málið hevur flutt seg eitt sindur ímillum Vinnumála- stýrið og Fíggjarmálastýr- ið. Eftir ætlan skal avgjaldið á sterkaru sløgunum av rús- drekka hækkast. Hinvegin skal vín og partvíst eisini øl gerast bíligari. Øl við alko- holprosentinum 5,8 (gull øl) fer at kosta tað sama, tí avgjaldið verður óbroytt. Avgjaldið á pilsnara øli við 4,6 % alkoholi verður broytt, soleiðis at hetta ølið verður bíligari. Her er talan um, sambært Einar Waag, eina avgjaldsbroyting upp á 80 oyru fyri hvørja fløsku. Avgjaldið á víni verður so mikið nógv lækkað, at tað væntandi verður einar 12- 14 kr. bíligari at keypa eina vínfløsku. Av tí sama kann roknast við, at føroyingar fara at keypa og drekka meira vín enn áður, men hinvegin verður tað dýrari at keypa sær brennvín, soleiðis at færri føroyingar fara njóta tílíkar drykkir. Í 1992 fingu Føroyar eina rúsdrekkalóg. Fyrsti grein- in í hesari lóg er soljóðandi: § 1. Endamálið við hesi lóg miðar ímóti at avmarka rúsdrekkanýtsluna og minka sum mest um skað- an, sum rúsdrekkanýtslan hevur við sær fyri einstakl- ingin og samfelagið, og til tess at røkka hesum enda- máli at áseta reglur í sam- bandi við rúsdrekka í Før- oyum. Tað er sama lóg, sum ásetur, at Rúsdrekkasøla landsins skal setast á stovn og vera einasti innflytarin. Tann førdi politkkurin í Føroyum, sum m.a. Rús- drekka- og Narkotikaráðið hevur staðið fyri, gongur eisini út upp á, at føroying- ar skulu drekka so veikt rúsdrekka sum gjørligt. Og hetta má eisini sigast at ganga tann rætta vegin, nú avgjøldini á teimum sterk- aru sløgunum eftir øllum at døma minka. Hagtøl, sum Sosialurin hevur fingið hendur á, siga, at gongdin seinastu árini hevur verið soleiðis, sum myndugleikararnir hava sett sær fyri. Hóast hesa gongd, so verða tað eftir ætlan framvegis gjørdar broytingar. Diskriminera Ein teirra, sum er alt annað enn fegin um ætlaðu broyt- ingarnar, er Einar Waag, stjóri fyri Føroya Bjór, ið eigur størsta partin av søl- uni av øli í Føroyum. Í einum skrivi, sum hann og táverandi stjórin fyri Restorffs bryggjarí, Lena Mørk, hava sent Landsstýr- inum, verða ætlanirnar viðvíkjandi avgjøldunum harðliga mótmæltar. Víst verður m.a. á, at av- gjøldini á øli ikki fylgja broytingunum á øðrum sløgum, og hetta halda bryggjaríini vera rættiliga órættvíst. Einar Waag sigur í sam- røðu við Sosialin, at talan er um mismun, einki minni. – Vinnumálastýrið eigur ikki at hava nakað við hetta at gera í fyrstu atløgu, og teir gera mismun á okkum og teimum, ið innflyta vín, sigur Einar Waag. Hann er ógvuliga keddur um, at øli hjá teimum nú verður ringari stillað yvir- fyri víninum. Einar heldur, at tað vit hava lyndi til at gloyma, at vín jú inniheldur nógv meira alkohol enn øli, sum sambært galdandi lóg ikki kann innihalda meira enn 5,8 prosent. Føroya Bjór hevur fleiri ferðir søkt um at framleiða sterkari øl við atliti at útlendska marknað- inum, men hetta hevur ikki verið politiskur vilji fyri. Arbeiða ímóti Tolið hjá Einari Waag er eftir øllum at døma við at vera uppi. – Vinnumálastýrið spyr ikki vinnuna eftir. Tað er bert fyribyrgjandi myndug- leikararnir, sum sleppa at sina sína hugsan. Tað kenn- inst sum um, at teir arbeiða ímóti bryggjaríunum í hes- um málinum, sigur Einari Waag. Hann leggur aftur, at hetta fer at kosta hjá teim- um. – Vinnumálastýrið tekur við hesum stiginum ein stóran part av grundarlagn- um undan okkum, sigur Einar Waag, og hann sigur samstundis, at teir selja umleið helvt um helvt gull og pilsnar. Hann væntar, at sølan av gull øli fer at minka munandi, og hetta kann fáa álvarsligar fylgjur. Sambært Einari skal ein Vín lobby vera upp á spæl í hesum málinum. Henda lobby hevur til endamáls at skipa soleiðis, at vín verður bíligari at keypa. Einar Waag, Føroya Bjór, um broytingar í avgjøldum: Arbeiða ímóti føroysku bryggjaríunum Rùsdrekkamynstrið hjá føroyingum skal eftir broytast, soleiðis at tað verður minni av tí sterkara og nógv meira vín mynd: Jens Kristian Vang Nú skulu føroyingar undir at drekka meira vín mynd: Jens Kristian Vang – Vinnumálastýrið tekur við hesum stiginum ein stóran part av grundarlagnum undan okkum, sigur Einar Waag, og hann sig- ur samstundis, at teir selja umleið helvt um helvt gull og pilsn- ar. Hann væntar, at sølan av gull øli fer at minka munandi, og hetta kann fáa álvarsligar fylgjur mynd: Símun á Høvdanum C M Y K 5 4