mikudagur 23. januar 2002síða 6
‹ fyrra síða allar 13 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 15 - 23. januar 2002
Nr. 15 - 23. januar 2002
11
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri:
Jan Müller jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri:
Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo
Tíðindaleiðari:
Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo
Anja Weihe anja@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo
Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Myndamenn:
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1
700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 311820, Fax 314720
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Vit brúka aftur meiri orku. Hákonjunktururin, vit ríða á,
hevur slept øllum sparihuga. Harafturat krevja vinnuligar
útbyggingar, t.d. stór frystivirki, meiri el-orku. Tí hevur
SEV verið noytt at gera íløgur í tveir nýggjar motorar og
ein skal keypast afturat. Harafturat hevur el-felagið hjá
føroysku kommununum sett upp nakrar møguleikar fyri,
hvar og hvussu vatnorkan kann byggjast út.
Men áðrenn nakað orðaskifti hevur tikið seg upp um tær
nýggju og gomlu ætlaninar at byggja út vatnorkuna í
Norðurstreymoy, Eysturoynni og í Suðuroynni, hevur Kári
Thomsen, arkitektur, kastað eitt uppskot um at seta upp
fleiri vindmyllur út í tað vantandi orkupolitiska orðaskift-
ið í Føroyum.
Útvarpið viðgjørdi frágreiðingina hjá Kára Thomsen, for-
manni í FNU, í Føroyum í dag í síðstu viku. Breddin í
Sjónvarpinum mánakvøldið setti orku-ætlaninar hjá SEV
og Kára í eitt rættiliga gott og áhugavert perspektiv. Fyri
og ímóti. Og harafturat fingu vit at vita, at SEV arbeiðir
við nýggjum uppskoti um eina vatnorkuætlan í Vágum.
Hesar ætlanir eiga at elva til eitt orkupolitiskt orðaskifti í
Føroyum. Vit eiga at ansa eftir, at vit ikki aftur enda í skot-
gravunum sum fyri 20 árum síðani. Tað hendi, tá SEV í
1978 samtykti í prinsippinum at byggja út vatnorku við
Fjallavatn í Vágum, Eiðisvatn í Eysturoynni, Norðuri í
Dølum og í Saksunadali í Norðurstreymoy. Uttan at vilja
upplýsa fjølmiðlum – almenninginum – um ætlaninar.
Í prinsippinum eiga vit at leggja áherðslu á tær varandi
orkukeldurnar, sum eru vatn, vindur, sól, streymur og
alduorka. Men teir báðir síðstu møguleikarnir eru enn ov
lítið granskaðir og harafturat dýrir. Viðvíkjandi vindinum
eru vansar, tá tað er stilli ella ov nógvur vindur. Men á
hesum øki er nýggj tøkni komin fram, og hana eiga vit at
kanna og royna og ikki blankt at vísa frá okkum.
At byggja út vatnorkuna í Føroyum ber til. Men slíkar út-
byggingar mugu vera í samljóð við ein yvirorðnaðan um-
hvørvispolitikk. Hesin eigur m.a. at miðja ímóti ikki at
gera fleiri størri inntriv í viðbreknu náttúru okkara. Vit
kenna enn ikki avleiðingarnar frá tí endaligu útbyggingini
í Eysturoynni. Hevur útbyggingin havt nakrar avleiðingar
fyri firðir, hagar og náttúruna annars? Og hevur SEV gjørt
tað, sum yvirfriðingarnevndin kravdi?
At seta upp útvið 40 vindmylnur ljóðar kanska nógv. Men
vit eiga av álvara at viðgera møguleikan at seta upp fleiri
vindmylnur og royna vindorku sum eina alternativa orku-
keldu. Vit eiga ikki at burturvísa tankan, sum onkur hevur
hug til. Eisini eigur SEV at lata meiri upp, so almenning-
urin, sum eigur SEV og er noyddur at keypa alla el-orku
frá SEV, fær meira at vita um nýggju ætlanirnar hjá kom-
munala el-felagnum.
Harafturat eiga so almennu Føroyar – tað veri seg lands-
stýrið, kommunur og ikki minst politisku flokkarnir – at
koma við í hetta orðaskifti, so vit ikki enda í somu fast-
læstu støðu sum í 1984. Vónandi verða allir hesir spurn-
ingar viðgjørdir í aðalorðaskiftinum á tingi um umhvørv-
ismál, sum skuldi byrja í gjár. Gott í tykkum í Føroya Um-
hvørvis- og Náttúruverndarfelag, at tit taka stig til eina
umhvørvis- og orkuráðstevnu í næstum. Hóast menn
kunnu verða ósamdir, so er orðaskiftið tað mest týdning-
armikla fyri framtíðar menningina.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Varandi orka og
vantandi orkupolitikkur
VIÐMERKINGAR
Tummas Eli Høj Joensen
Landstýrið hevur nú brúkt
3,75 ár til at finna útav, at
okkara pensionistar hava
brúk fyri einum bata. Í alla
hesa tíð hava samgongu-
flokkarnir felt eitt ótal av
andstøðuuppskotum í løg-
tinginum, sum høvdu til
endamáls at bøta um korini
hjá teimum gomlu. – Men
nú er val í hondum...
Ein fíggjarlóg bleiv sam-
tykt fyri fáum vikum
síðani, sum skuldi eitast
fyri at hava eitt lítið yvir-
skot. Andstøðan á tingi,
kanska serliga Sambands-
flokkurin, hevur ferð eftir
ferð víst á, at hetta fór at
geva undirskot beinanveg-
in, tí sera nógvar eykajátt-
anir hava verið á hvørjum
ári, meðan hetta landsstýrið
hevur sitið.
Fíggjarlógin helt
í eina viku
Longu tann 8. januar boð-
aði landsstýrið frá tí fyrsta
uppskotinum, sum krevur
meiri pening av fíggjarlóg-
ini. Hvar er nú yvirskotið
farið? Ein kundi freistast til
at nevnt, at teir júst hava
sagt nei takk til knappar
400 mil. kr. Sikkurt høvdu
tær fløva í landskassanum
nú !!!!
Ko m m u n u k a s s a r n i r
skulu eisini gjalda ein
fittan part av pensjónsupp-
skotinum. Tað eru ikki
nógvar
vikur
síðani
landsstýrið skuldi hava
fíggjarætlanirnar
frá
kommununum. Hví fingu
kommunurnar ikki at vita
tá, at tær skuldu seta pening
av til pensjónsuppskotið?
Nú løgtingsfíggjarlógin
skuldi samtykkjast, fekst
ikki meiriluti fyri einum
uppskoti, um at geva meiri
til okkara gomlu. Eg læs nú
ein dagin eina grein hjá
einum
pensionisti,
har
hesin eftirlýsti einum lista
við nøvnunum á teimum
løgtingsmonnum,
ið
stemmaðu ímóti hesum
uppskoti. Hann brúkti sum
grundgeving fyri at fáa
hendan lista, at um nú allir
pensionistanir
ikki
stemmaðu
fyri
hesum
monnunum, ja, so komu
teir ikki inn á ting við næsta
val. Hetta hevur kanska
fingið tingmenn at hugsa
seg um, enn eina ferð og
tað alvorligani.( Tí hvør vil
ikki vera afturvaldur?)
Ein kann undrast yvir,
hví hettar uppskot ikki kom
fyri einari tíð síðani soleið-
is, at hetta kundi verið við í
fíggjarlógaruppskotinum
fyri 2002. Eitt er vist, tað
hevur í bløðunum ikki
skorta uppá skriving um, at
okkara gomlu hava fingið
ov lítið í teirra part. Eg veit
líka, men er tað greinin,
sum pensionisturin skriv-
aði, ið hevur sannført teir
um, at her má nakað gerð-
ast, annars vera vit ikki
valdir aftur, so var bara væl
skrivað.
Tað er eisini hugvekj-
andi, at hetta uppskot, tá
tað kemur í gildið eftir tær
drúgvu viðgerðir øll mál nú
skulu hava, verður helst
samtykt í mars. Sostatt
kunnu penisionistanir í
apríl fáa, ein kekk við
afturvirkandi kraft til 1.
januar og skuldi hetta givið
umleið 1600 kr til hvønn.
Tá eru einir 14 dagar eftir
til valdagin ! Hetta kann tí
ikki metast sum annað enn
væl gjøgnumhugsa valagn.
Eg fari tó at vóna, at
okkara gomlu fara at minn-
ast eins og tann amerik-
anski veljarin gjørdi tað, tá
í Bush eldri stillaði upp-
aftur. Hann hevði jú lova
fyrru ferðina hann stillaði
upp, at skattahækkingar
komu ikki uppá tal. Tað tók
tó ikki langa tíð, fyrr enn
skattahækkingarnar komu !
Veljarin straffaði Bush fyri
hetta og tí tapti hann valgið
æðru ferð. Vit mugu bara
vóna, at okkara pensionist-
ar ikki gloyma, hvussu
nógv teir hava verið for-
sømdir hetta valskeiðið,
fyri síðan at vera nýttir til
valagn, 14 dagar undan at
krossurin skal setast.
Allir batar bøta og fari eg
tí at fegnast um, at okkara
pensionistar fáa eina størri
pension. Bert spell, at hetta
skuldi misbrúkast til val-
agn.
Valagn til pensionistar
Heðin Mortensen,
løgtingsmaður
Løgmaður og varaløgmað-
ur eru ikki so væl longur.
Men eitt eru teir samdir
um. Teir vilja leggja høvdið
á blokkin. Títt høvd! Hóast
vit ikki gerast petti meiri
sjálvbjargin ella sjálvstøð-
ug, so hava teir lækka
blokkin uttan at spyrja før-
oyingar eftir.
Hvønn rætt eiga før-
oyingar til blokkin?
Tá ið vit nú – av meiri og
minni góðum huga – hava
góðtikið at vera í einum
samveldi, er tað við ávísum
treytum og ávísum rættind-
um.
Millum treytirnar er, at
vit skulu góðtaka verju-
politikkin hjá ríkinum, og
at tað er ríkið, sum eigur
fullveldi. Tað merkir, at rík-
ið umboðar okkum í ST og
ríkið tekur støðu í verju-
málum.
Millum rættindini er, at
tað verður javnað út millum
ríkispartarnar.
Fyri hálvt hundrað árum
síðani vóru varðagøtur og
mjólkabátar
samferðslu-
kervi. Tá arbeiddu tey
flestu til tey doyðu ella
vóru forsyrgd inni hjá
skyldfólki. Í dag hava vit
bussar og undirsjóvartunn-
lar, ellisheim og fólkapen-
sjón.
Partvís er hetta takka
verið, at vit hava havt eina
útjavnan ímillum ríkispart-
arnar. Partvís eisini hinar
fyrimunirnar av ríkinum,
gjaldoyra,
útbúgvingar,
osfr.
Hvør hevur havt størsta
fyrimunin? Eg veit ikki –
hvør hevur størri fyrimun,
tann eldri, sum fær pen-
sjónina, ella tann yngri,
sum letur hana? – Báðir
partar!
Blokkurin er ein rættur,
sum vit eiga so leingi vit
brúka okkara sjálvsavgerð-
arætt at vera í ríkinum.
Sjálvandi er støddin ein
samráðingarspurningur,
men Høgni og Anfinn
skulu halda fingrar – og
okkara høvd – frá blokkin-
um, um teir ikki tora at
melda seg úr ríkinum.
Høvdið á blokkin
VIÐMERKINGAR
Hatta var betur ógjørt, Høgni!
Trygvi F. Guttesen
Høgni Hoydal gerst alsamt
meira einsamallur í sínum
flokki. Heini O. Heinesen
skilti allan boðskapin hjá
Anders Fogh Rasmussen,
meðan Høgni bleiv ham-
skiftur og gloymdi alt tos
um loysing og fullveldi og
hevur nú trupulleikar við at
finna slóðina aftur.
Øll liva vit sum børn av
okkara tíð, og tó – Høgni
Hoydal vil vera øðrvísi enn
øll onnur. Hann vil ikki
vera barn av síni tíð. Hvørja
ferð hann hevur gjørt ein
politiskan brølara, slikkar
hann sárini við at leita aftur
í tíðina, og hann leitar so
langt aftur, at allir føroy-
ingar, sum hann rakar við
sínum skuldsetingum, vóru
als ikki føddir tá, ella vóru
illa nokk komin í skúlaald-
ur.
Ætlar Høgni, at hansara
børn og abbabørn, fyri lívs-
tíð, skuluava fulla ábyrgd
av teim hugsanum og gerð-
um, sum hann og hansara
líkar standa fyri í dag?
Í Dimmalætting í dag er
Høgni so beisur, at hann í
ørviti rótar í sínum am-
boðskassa og heldur seg
hava funnið prógv fyri, at
allir føroyingar, sum manna
andstøðuflokkarnar,
eru
ikki líka góðir við okkara
mál og merki sum hann er.
Er maðurin vorðin í ørviti?
Hvar finnur tú í dag ein
føroying, sum ikki er bæði
errin og glaður fyri okkara
góða
mál
og
merki?
Hvussu ber tað til at tann
áður so hampuligi og dám-
ligi Høgni er vorðin so
óndur við sínar landsmenn?
Eg skilji væl at Høgni
kennir seg sera kroystan
júst nú. Álvaratos Høgni,
átti tú ikki at verið tann all-
ar seinasti, sum fór at
skriva um smábarnarópini
»Eg sigi tað við babba«? Er
myrkaspælið hjá babba
longu gloymt?
Høgni Hoydal skrivar
eisini m.a. soleiðis: Sam-
bandsflokkarnir í Føroyum
byggja allan sín politikk á,
at danskir politikarar skulu
hjálpa teimum at harta
sjálvstýrisflokkarnar
og
lova sambandsflokkunum
pengar at keypa sær vinir
fyri.
Lat meg gera tríggjar
viðmerkingar til hesa sera
grovu og ósonnu skuld-
seting hjá Høgna:
1.Heldur enn at brúka
Heimastýrisskipanina so
sum ætlað, hevur Tjóð-
veldisflokkurin og aðrir
loysingarflokkar hækkað
refusións- og blokkveit-
ingina í 54 ár. Og heldur
enn at gera heilar yvir-
tøkur hevur Tjóðveldis-
flokkurin
saman
við
øðrum loysingarflokkum
kravt av dønum, at fáa
hálvar yvirtøkur, soleiðis
at danir máttu gjalda
meðan føroyingar skuldu
valda. Sostatt er tað ikki
Sambandsflokkurin, men
hinvegin loysingarflokk-
arnir, sum hava kraddað
sær pengar at keypa sær
vinir og vald fyri.
2.Einasti veruligi sjálvstýr-
isflokkur í Føroyum í dag
er Sambandsflokkurin.
Sambandsflokkurin kann
við sínum nýskipanar-
uppskoti geva Føroyum
og
føroyingum
nógv
størri sjálvstýri og sjálv-
ræði enn loysingin fer at
geva, og okkara uppskot
fer eisini at geva tí ein-
staka
føroyingi
nógv
størri persónligt frælsi
enn loysingin nakrantíð
kann geva. Um Javnað-
arflokkurin megnar at
halda fast við sína út-
melding um eisini at vera
ein samríkisflokkur, so
vil hansara politikkur
røkka líka langt sum okk-
ara. Hesir báðir flokkar,
kanska saman við Fólka-
flokkinum, kunnu so-
leiðis geva okkum før-
oyingum eina trygga og
frælsa tjóð. Góði Høgni!
Títt áhaldandi meyl um
loysing, fullveldi, dansk-
ar hóttanir, keypa vinir
fyri pengar, knarrið um
ófrælsi og hin afturvend-
andi suffanin um atkvøð-
una í 1946, sum hvørki tú
ella eg kunnu broyta, er
ov møðandi og gevur
einki úrslit. Nú hevur tú
mjarrað og knarrað í
skjótt 4 ár. Nær ætlar tú
at byrja uppá tað, sum
savnar og byggir upp?
3.Eingin føryoingur hevur
og kemur nakrantíð at
biðja danir um so nógvar
pengar, sum Høgni Hoy-
dal hevur gjørt. Hann
traðkaði sínar fyrstu po-
litisku barnaskógvar við
at seta dønum krøv um
loysing, fullveldi og óav-
markað
vald. Næsta
kravið var, at danir í eini
skiftistíð skuldu leggja
milliardir
í
hansara
lumma í 15 ár. Hesi
bonsku krøv Høgnasar
gjørdu at Nyrup, Fogh og
allir limir í Fólkatingin-
um gjørdust samdir um at
geva Høgna eitt greitt
svar. Vilja
føroyingar
hava loysing og fullveldi,
ja, so fáa tit tað, men allar
yvirtøkur í einum taki
kosta pengar, og vilja tit
rinda kostnaðin? Nei, tað
vildi Høgni ikki, og tískil
gjørdist alt ein ellubiti.
Høgni skilti ikki hví hann
ikki kundi fáa alt valdið
uttan at gjalda. Og nú
byrjaði Høgni við sínum
smábarnarópum: Eg sigi
tað við babba, og tað
Landssjúkrahúsið og bygnaðurin
A. Guttormur
Djurhuus
Tveir yvirlæknar hava ný-
liga skrivað skilagott um
vánaligu støðuna á Lands-
sjúkrahúsinum.
Annar
kanska heldur óheppin í
orðavali, men væl er skilj-
andi at okkurt illsinnis-
glepsið gleppur av munni
undir slíkum umstøðum.
Hin við sakligum og væl
undirbygdum
grundgev-
ingum. Ein sjúkrasystur,
umframt tær dulnevndu í
Sosialinum, hevur eisini
latið sína rødd hoyrt. Henni
hevði tænt betur at tagt.
Ósmæðin og sjálvglað. Eg
rodnaði hennara vegna.
Vert er í hesum sambandi
at bíta merki í, at Sosialurin
alment sigur seg einki at
vilja hava við dulnevnd
lesarabrøv at gera. Her er
so trongdin til at birta upp-
undir klandur sterkari enn
almennu prinsippini.
Helst stingur trupulleikin
á
Landssjúkrahúsinum
djúpari enn bert til nakrar
normeringar. Trupulleikin
er helst meira tengdur at
raðfestingini á sjúkrahús-
økinum enn at fíggjarork-
uni. Og raðfestingin hevur
meira við leiðslubygnað at
gera enn við fíggjarorku.
Tá Edmund Joensen sat
sum løgmaður í Tinganesi,
varð sent boð eftir manni úr
Danmark at umskipa bygn-
aðin av almennu umsiting-
ini í Føroyum. Hesin mað-
ur, Finn Norman Christen-
sen, var so dugnaligur, at
hann fekk føroyskar mynd-
ugleikar, uttan spurnartek-
in, at seta í verk eina bygn-
aðarskipan, sum hann helt
vera góða og hóskiliga fyri
Føroyar. Helst meinti hann
tað, men úrslitið er at vit
eru við at umsita okkum út
á bláman. Jóannes Eides-
gaard, tann gløggi maður
hann er, royndi at smoyggja
sær undan ábyrgdini og
segði seg ikki at hava tikið
undir við at seta skipanina í
verk, men tað hava vit bæði
dóm og undirskrift fyri at
hann hevur. At hann hevur
sovið í tímunum hjá Finni
Norman Christensen er so
hansara egna vanæriliga
skomm.
Tá umsitingin av sjúkra-
húsverkinum, við lands-
stýrismanninum í heilsu-
málum á odda, inntók
bygning á sjúkrahúsøkinum
til umsiting, stóð ikki á at
fáa pening bæði til neyð-
ugar og óneyðugar ábøtur
og umbyggingar. Stórar
upphæddir vórðu brúktar til
at bøta um arbeiðsumstøð-
urnar hjá frískum fólki,
meðan tey sjúku, niðan fyri
vegin, máttu verða liggj-
andi í gjøstri og regni, tí
ikki er ráð at skifta vind-
eygu.
Jákup Petersen,
yvir-
lækni, skrivar um lækna-
skrivararnar á skurðdeild-
ini, at teir arbeiða undir
sera trongligum umstøðum
og at hølini eru fongd við
soppi, sum er heilsuskaði-
ligt. Hvar er fakfelagið,
Starvsmannafelagið, sum
letur sínar limir arbeiða
undir slíkum umstøðum?
Hvar er Arbeiðseftirlitið,
sum hevur skyldu til at ansa
eftir at arbeiðsumhvørvið
er trygt? Og leiðslan á
sjúkrahúsinum, hvar er
hon? Veit hon ikki at tað er
revsivert at lata starvsfólk
arbeiða undir heilsuskaði-
ligum umstøðum?
Myndugleikarnir
hava
sett í verk eina trístreingj-
aða leiðslu fyri Lands-
sjúkrahúsið. Trístreingjað
leiðsla hevur verið roynd
fyrr, men í ongum førum
hevur hon, mær kunnugt,
riggað. Men hví skulu vit
ikki fáa at riggað tað sum
aðrir hava kolldømt? Vit
eru jú so dugnaligir at
semjast um at draga somu
línu?
Áhugavert hevði verið at
fingið at vita, hvussu stór
upphædd av játtanini til
Landssjúkrahúsið, ið fór til
umsiting, tá ið Bonnevie
ráddi fyri borgum, og
hvussu stór upphæddin er í
dag.
At núverandi umsiting,
sum er ónýtilig, varð skipað
undir øðrum landsstýri,
frítekur als ikki sitandi fyri
at ikki at hava roynt at gera
hana bíligari og einfaldari.
Tvørturímóti hevur sitandi
landsstýri
útbygt
og
útbyggir
framvegis
umsitingina eftir leisti frá
Finni Norman Christensen.
Um hetta verður leiðin
framá, liggur loysingin
langt úti í framtíðini. Um
nakrantíð. Væl arbeitt, Ed-
mund!
Heðin Samuelsen
Tú hevur ikki lisið bræv
mítt nóg gjølliga, tá tú
heldur, at broytingar skulu
gerast í treytunum fyri 1.
útbjóðingar- umfar. Hetta
umfar er farið afturum og
eiga sjálvandi allar gjørdar
treytir har at verða hildnar.
Tað sum eg legði upp til
var: hvat gera vit, um eitt
nýtt útbjóðingar- umfar
kemur fyri? Skulu vit royna
at fáa frægari burturúr enn
útlit eru fyri í 1. útbjóðing?
Ella skulu vit lata oljuna
liggja í friði til komandi
ættarlið?
Føroyska marginalskattin
á oljuframleiðslu sigur tú
verða 57%. Jú hetta ljóðar
av nógvum. Og eg meini
heldur ikki, at vit kunnu
seta beinleiðis skattin nógv
meira upp. Men tað sum eg
vísti á í fyrru grein míni var
roknistykkið
hjá
Kára
Petersen, búskaparfrøðingi,
sum tú sjálvur sigur teg
hava eftirroknað. Har lá
eftir av einum brutto ráolju-
prísi uppá 21$ uppá fatið
3,50 $ (17% av brutto) til
landskassan. Hinir 17,50 $
(ella 83%) eru til útbygging
og rakstur av einum oljuøki
og til oljufeløgini. Tað var
av hesum eg helt tað kundi
verði áhugavert at fingið
nakrar dollarar aftrat sum
avleitt virksemi. Skattin fáa
vit kanska sum nevnt illa
sett longur upp og tí var
mítt boð, at skaffa okkum
hetta ígjøgnum eitt egið
oljufelag.
Tað, at hava eitt “borið”
alment oljufelag, sært tú
sum ein eykaskatt. Eg eri
ikki vísur í, at oljufeløgini
síggja hetta júst soleiðis.
Latin er nógvur peningur til
eitt nú lestrarstuðul í út-
londum, og ung fólk eru
bjóðað útbúgving innan
oljufeløgini. Fleiri almenn-
ir útbúgvingarstovnar her
heima eru eisini stuðlaðir
við peningaískotum. Boð-
skapurin hevur verði, at
hetta er fyri at gera okkum
føroyingar meiri førleika-
førar fyri, at taka ímóti
teimum avbjóðingum, sum
nú ein nýggj vinna sum
oljuvinnan ber við sær.
Eg trúgvi ikki, at feløgini
hava uppfata hetta sum ein
eykaskatt. Neyvan mugu
tey heldur hava meint hetta,
sum ein útbúgvingarstyrk
til ungar føroyingar, mest
ætlað at taka arbeiði upp
hjá fremmandum feløgum í
Føroyum.
Nei tvørturímóti haldi eg,
at hetta sum Regin Ham-
mer kallar eyka- skatt, av
mongum nýtímans olju-
feløgum verður uppfatað
sum “hjálp til sjálvhjálp”
og lønt aftur í einum styrkt-
um handils- samskifti í-
millum Oljumálastýrið og
tey ávísu oljufeløgini. Okk-
ara privatu feløg eru so fá-
ment, at tey hava ongan
møguleika at fóta sær í
bræði í einari møguligari
føroyskari oljuvinnu.
Tí er ein møguleikin – og
kanska tann einasti – at
Oljumálastýrið roynir at
samráða seg til eina skipan,
sum ber tað við sær at Før-
oyar – og tað má so verða
við hjálp frá oljufeløgunum
– smátt um smátt kunnu
verða við í størri mun í
hesu vinnu, so hetta eina
eina eyka beinið í okkara
vinnustrukturi ikki verður
so hjólbeint, at tað trillar
undan okkum.
Orð sum” at brandskatta”
og “oljubygningar í Havn”
er lítið vert at gera við-
merkingar til. Hetta hevur
hvørki verði í mínum huga
ella nevnt í mínum skrivi.
Svar til Regin Hammer, oljubúskaparfrøðing
C
M
Y
K
11
10