fríggjadagur 25. januar 2002síða 7

12 Nr. 17 - 25. januar 2002 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Nógvar uppsagnir Danski fíggjarmálaráð- harrin Thor Pedersen er neyvan væl umtóktur í danska toll- og skatta- verkinum í hesum døg- um. Blaðið Bøsen visti í gjár at siga úr einum loyniligum skjali í fíggjarmálaráðnum, at ráðharrin ætlar at krevja, at toll- og skattaverkið skal spara 15 prosent í lønarút- reiðslunum tey næstu fýra árini. Ein av leiðarunum í toll- og skattaverkinum segði við danska út- varpið í gjár, at verður ætlanin sett í verk, fara ein fjórðingar av teim- um umleið 5500 starvs- fólkunum at missa arbeiðið. Risastríð Heimsins størsta inter- tnet- og fjølmiðlafyri- tøka AOL Time Warner hevur lagt sak ímóti einari aðrari risastórari fyritøku, Microsoft. Time Warner vil vera við, at Microsoft hevur misnýtt sín einkarrætt til at trýsta teirra egna Netscape úr av markn- aðinum, og fyritøkan krevur sum vant í USA eitt risastórt endurgjald. Sambært sakførarunum hjá Time Warner er endurgjaldskravið gjørt upp til 12 milliardir dollarar. Sakarmálið hjá Time Warner hevur í veru- leikanum sama enda- mál sum tað sakarmál- ið, sum 19 amerikansk- ir statir løgdu ímóti Microsoft fyri fýra árum síðani. Tað málið endaðivið einari semju í vár. Í veruleikanum slapp Microsoft sera væl burtur úr málinum, og tað hevur havt við sær, at nakrir av teim- um 19 statunum hava gjørt av at endurreisa málið. Málið kemur fyri í rættinum tann 11. mars. So Bill Gates hevur nóg mikið at hugsa um í hesum døgum. Úr Norðurlondum: Framvegis afturgongd Norski Arbeiðaraflokk- urin hevur framvegis ikki fingið fótafestið, vísir ein nýggj veljara- kanning. Sambært kanningini hevði flokk- urin fingið 20,8 prosent av atkvøðunum, var val nú, og tað er 3,4 pro- sentstig minni enn seinast. Parlamentariski leiðarin í flokkinum, Jens Stoltenberg, við- gongur, at tað vánaliga úrslitð er álvarssamt. Sama kanning vísir, at tað framvegis gongur framá hjá stjórnar- flokkinum Høgra. Kanningin gevur flokk- inum 23,2 prosent ella ein framgongd upp á 2,6 prosentstig. For- maðurin, uttanríkisráð- harrin Jan Petersen, heldur, at veljararnir munnu vera nøgdir við arbeiðið hjá stjórnini. Nógvur skarvur Danskir fiskimenn hava leingi kært seg um, at teir verða plágaðir av nógvum kópi og nógvum skarvi. Bæði kópur og skarv- ur eru friðaðir í Dan- mark, men nú eru myndugleikarnir til reiðar at víkja frá frið- ingini. Stýrið, sum um- situr danska skóg og náttúru, hevur mælt til, at fiskimenninir fáa loyvi at skjóta skarv, og at tað eisini verður loyvt at oyðileggja skarvareiður. Í fjør taldu myndugleikarnir næstan 40.000 skarva- reiður kring alt Dan- mark. Hinvegin eru náttúru- myndugleikarnir ikki serliga hugaðir fyri at loyva monnum at skjóta kóp. Hildið verð- ur, at umleið 11.000 kópar halda til í Dan- mark. Fiskimenninir kæra seg um, at kópurin oyðileggur nógvan reiðskap, og at kópur etur nógvan fisk. Tí verður roknað við, at tað verður loyvt at skjóta nakrar kópar seinni í ár. George W. Bush, forseti hevur biðið Kongressina um 400 milliardir krónur afturat til verjuna. So nógv eru ameri- kansku hernaðarút- reiðslurnar ikki øktar seinastu 20 árini. HERNAÐAR- ÚTREIÐSLUR Árni Joensen Bush boðaði frá kravinum, tá hann í gjár helt røðu fyri heryvirmonnum. Hann segði, at pengarnir eru neyðugir til tess at tryggja, at USA kann vinna kríggið ímóti altjóða yvirgangi. Forsetin segði, at USA hevur nútímans og væl virtkandi útgerð til at vinna eitt tílíkt kríggj, men hetta er útgerð, sum kostar nógv- ar pengar, segði hann. Sambært forsetanum skulu tær umleið 400 milli- ardir krónurnar nýtast til hækkandi lønarútreiðslur, nýggj vápn, rakettverju- ætlanina, ymisk ómannað hernaðarakfør og ymsa hátøkniliga herútgerð. Tekur Kongressin undir við uppskotinum, kemur fíggj- arætlanin hjá amerikansku verjuni upp á einar 3200 milliardir krónur. Týsdagin skal Bush halda røðu í Kongressini, har hann skal royna at fáa politikararnar at taka undir teimum raðfestingunum, sum forsetin og stjórnin hava lagt fram. Longu frammanundan er greitt, at landsins trygd stendur ógvuliga frammarlaga. Bush hevur m. a. nevnt, at stjórnin fer eisini at biðja um eykajáttan til at verju ta sivilu loftferðsluna, sam- veldisløgreglan FBI skal hava 300 rannsóknarfólk afturat, og fleiri hundrað fólk skulu setast afturat innan sjóverjuna. Í røðuni fyri heryvir- monnunum segði forsetin, at hann ætlar sær at jagstra yvirgangsmenn, sama hvar teir royna at fjala seg. Avdúkingin kann hava við sær, at royndirnar at banna nýnazistiska flokkinum fara fyri bakka TÝSKUR POLITIKKUR Árni Joensen Týska stjórnin hevur sett sær fyri at seta nýnazistiska flokkinum NPD forboð fyri at virka, og málið hevur verið fyri í rættinum seinastu tíðina. Men nú er komið fram undir avhoyringunum, at ein av teimum fremstu leið- arunum hjá nýnazistunum hevur havt tætt samstarv við týsku fregnartænast- una. Hetta kom fram, tá leiðarin var til avhoyringar í grundlógardómstólinum, og dómstólurin hevur nú gjørt av at útseta málið. Hetta kann bera í sær, at málið fer at liggja stilt í fleiri mánaðir, og tað kemur stjórnini illa við, nú val er í hondum. Avdúkingin er serliga óheppin fyri innanríkisráð- harran Otto Schilly. Hann hevur staðið á odda fyri royndini at steðga NPD, eftir at flokkurin fleiri ferðir er lagdur undir at hava skipað fyri harðskapi ímóti fólki av fremmandum uppruna. Undir avhoyringini kom fram, at NPD-leiðarin hevur givið fregnartæn- astuni ymsar upplýsingar. Hetta hevur gjørt málið truplari at viðgera, og grundlógardómstólurin hevur tí biðið Otto Schilly um eina frágreiðing um sambandið millum NPD- leiðaran og fregnartænast- una. Fleiri týsk bløð halda avdúkingina vera so álvarssama, at hon kann gera enda á royndini at banna nýnazistiska flokkin- um. Blaðið Süddeutsche Zeitung skrivaði í gjár, at málið er endað sum ein gøla, sum kann geva fólki ta fatan, at víðgongdar kreftir í sjálvari stjórnini hava stýrt virkseminum hjá NPD. Politisk gøla avdúkað í Týsklandi Bush á fundi í felagsskapinum hjá heryvirmonnum, har hann boðaði frá eykaútreiðslum upp á 400 mia. krónur til verjuna Mynd: Reuters Bush vil hava 400 milliardir afturat til verjuna Frá fríggjadegi 25. januar til hósdagin 31. januar Tilvera: Um tær sjey deyðssyndirnar Alle elsker Raymond Jagten på Dr. Livingstone Farna summar fluttu fólk aftur til útdeyðu bygdina Múla á Borðoynni. Í fyrru sendingini úr Múla síggja vit, hvussu tað gongur, tá fólkini koma til bygdina. Tey skulu flyta inn í bygdini og fáa sínar fyrstu uppgávur. Aftur í Múla Emily á Veðurgarðinum Leygarkvøldið kl. 23.20 Mánakvøldið kl. 18.00 Olja er eitt vítt begreb! Henda seinasta miðlavikan hevur sum so mangar verið merkt av práti um olju. – Oljan kann geva okkum loysingina innan fýra ár, helt fíggjarmálaráðharrin fyri, tá ið miðlamenn í grannalandi- num fyri vestan spurdu hann um framtíðarútlitini. – Tað er óðamannaverk at siga so, helt løgmaður fyri. Og soleiðis fekk Útvarpið tilfar til fleiri tíðindasendingar á rað. Hvussu er og ikki, so eru framtíðarútlitini hjá hesum landinum eitt afturvendandi evni í hvørjari Degi og viku og í útvarpinum við ikki at gloyma. Vit hava seinastu vikuna hoyrt upp í saman, at vit føroyingar eru millum heimsins mest dálkandi fólkasløg. Kanska ameriku- menn dálka verri, men teir royna jú ikki at profilera sítt umhvørvi sum heimsins rein- asta, og gerast Føroyar eitt veruligt oljuland, so verður orkunýtslan tvífaldað upp í eini 8 tons fyri hvønn íbúgva um árið! (Sigst) – Vit bora, og vit byggja, og vit fiska sum ongantíð fyrr, tað er sum danin á sinni segði: Her går det ufattelig godt! – Og í sjónvarpinum nú týskvøldið segði ein ágrýtin SEV-verk- frøðingur frá, at nýggja virk- ið í Kollafirði fer at nýta upp til átta ferðir so nógvan streym sum øll Vágoyggin tilsamans! Vorðið sum! Nei, so var tað hugaligari at hoyra gestakokkin hjá Gunnari Nolsøe herfyri, ið gjørdi ein vælsmakkandi fiskarætt, ið ikki skuldi liggja serliga tungt á, tí sum Miri- omman segði, so fitnar tú ikki millum jól og nýggjár, men millum nýggjár og jól, og tí hevði Johanna á Tjaldra- fløtti gjørt av at venda flaki- num í olju. – Olja er eitt vítt begreb, segði hon, og okkum nýtist als ikki margarin, tá ið vit steikja. Tað var stak huga- ligt at lurta eftir tykkum báð- um hatta kvøldið úr Klaks- víkini. Matsendingar tykjast ann- ars vera sera væl umtóktar, tí Okkara Kokkur er fluttur í Okkara Køk og ger mat sam- an við nýggjum gesti hvørja ferð. Má tó viðganga at tað er heldur rárt hjá mær, at eg hyggi, men tað kemur fyri við hvørt, og hasin karry døgverðin sá sera leskiligur út. Hinvegin var handan læknasendingin einki tespi- lig, so eg koyrdi útvarpið frá ístaðin. Har sat Marius gamli og kroysti søguna um Bør Børsson burturúr sær, tíverri kenni eg ikki ta søguna nóg væl og havi bert hoyrt hend- inga partin, so eg fái ikki rættiliga úttalað meg um søg- una, men tá ið hann letur lív í Ketil og Kálv og øll hini í Feðgum á Ferð, er tað kosti- ligt skemt. Filmurin um niðurfrysta skræðugákin við teimum rotnu tonnunum og bubbu- pumpuni er helst eisini mett- ur at vera skemt. Men álvara tos! Filmurin var so fratbýtt- ur, at hann næstan var skeg viðhvørt, tí tað var so út av lagið klikkað, at tú mátti smírast viðhvørt, og støk flenn komu eisini fram í sama anda. Sama kann sigast um filmin, tá ið teir grønu menninir lupu á, og allir teir kendu leikararnir blivu grill- aðir av lásarakanónum. – Tað var tað, sum var so kul við filminum! segði ein tannár- ingur, eg prátaði við. Ókey, tað var ein av hesum mongu Hollywood filmu- num, sum einans ætla at und- irhalda okkum eina løtu, tá ið vit kortini móð av degnum endiliga sita still eina løtu áðrenn niðurfaringartíð. Tað skal eisini vera pláss fyri teimum! Og vit eru hóast alt enn nøkur, ið hvørki hava parabolin vendan í ein sunn- an, ella kaðal lagdan inn! Fyri fimm og tjúgu árum síðan, tá ið tað millum ávís fólk var in at vera ikki-kom- mersiellur, varð eitt plátu- felag sett á stovn, sum tón- leikararnir áttu sjálvir. Í hes- um sambandi høvdu loft- miðlarnir báðir viðtal við Kristian Blak, ið sum eingin annar hevur átt mergin í Tutl hesa fjórðingsöldina. Sam- røðurnar vóru sera hugtak- andi og áhugaverdar. Bert spell at innsløgini vóru so stutt, og at eingin tónleikur var í teimum! Nú skipaði Tutl fyri einari konsert, har ymiskir bólkar umboðandi hesi mongu árini framførdu. Er tað tikið upp? Er tað sent? Um so er, kunnu tit vælsign- aðu programleiðarar seta tað á skránna í einari endursend- ing? Tað hevði í øllum føri frøtt meg. Annars bert okkurt smátt aftrat úr miðlameldrinum hesar seinastu dagarnar. – Billboard bitarnir vóru suver- enir hesa vikuna: American Woman, Bridge Over Troubl- ed Water, Let It Be, The Long And Winding Road og My Sweet Lord í somu sending! Steiki tann, sum 1970 hevur verið eitt gott ár! — Hoyrdi annars Elis tosa um, at hesu- ferð í Hvat Nú fór hann at al- mannakunngera dansibands topp tíggju listan. Eg stúrsaði við, tá ið eg hoyrdi tað. Eru Fimtan tær bestu ikki einasti hittlistin longur? So noyðist Heðin Arge helst at lýsa øðr- vísi næstuferð, og tó, talan er valla um sama málbólk! Men soleiðis eru vit so ymisk, og rúm skal vera fyri øllum. – Frælsi fyri Loka eins og fyri Tór, segði Grundtvig gamli, og bæði SvF og ÚF royna eftir føri- muni at røkka okkum øllum. Haldi eg. Bergur Rasmussen ummælir: Leygarkvøldið kl. 20.15 Hóskvøldið kl. 19.00 Leygarkvøldið kl. 19.25 C M Y K 13 12