fríggjadagur 17. september 2010síða 12

Fríggjadagur 17. september 2010 · Nr. 134 12 Sosialurin Leo Poulsen At tað er tungt at fáast við al­ menn ar stovnar munnu fles tu føroyingar skunna skriva und­ ir upp á. Men at tað skal vera so tvørligt, sum hjá Alis og Hans Petur Joen sen av Oyra reingj um, mun nu tey fæg stu vita. – Tá vit tosaðu við Stuðuls fólka ­ skip anina fyri børn fingu vit greitt at vita, at vit fingu ikki stuðul til bæði børn ini. Og tá tú fær slík boð so gongur tú auto mat iskt út frá, at so fær tú í hvussu er stuð ul til annað barn ið, sigur Alis Joen sen. Hon og maðurin hava tvey børn ið hava serligan tørv fyri neyðuni, 5 ára gamla Frits og 12 ára gomlu Sunnr ið. Frits hevur sýnt stóra framgongd, millum ann að um veg is Petø­venj ing ar nar, og er nú á serlig um stovni í Hoyvík, meðan Sunnr ið fram vegis má hava egnan stuðul. Hennara stuðul er knýtt ur at Stuðuls skipan ini fyri børn, eins og allir aðr ir stuðl ar, og tey hava eini hølir á skúlanum á Trøð ni, so øll børnini eru sam an. Stuðlarnir eru á skúla num á Trøðni all an dagin, og eru løntir sam svar an di. – Av tí at Frits er betri fyri, og tí hann var til Petø­skeiðið í apríl, valdu vit at søkja um stuð ul til Sunn rið til hetta skeið ið í sep tem­ ber, sigur Alis Joen sen. Umsóknin varð latin inn longu í mars mánað, men tá august var um at enda og einki svar kom, setti hon seg í samband við Stuðuls­ fólka skip an ina at frætta nærri. Har fekk hon bara at vita, at eingin umsókn var komin. Men hetta var jú ikki rætt, og tað kundi Al man na stovan ei si ni vátta. Um­ sókn in var kom in í mars. Kortini skrivar Stuðuls fólka­ skipanin í svari sín um til Alis Joensen 1. sep temb er: »Vegna stuttu freistina...« Stuðulsfólkaskipanin gev ­ ur sostatt Alis Joen sen skuld ina fyri, at Stuðul s fólka skip anin sjálv hevur søpl að umsóknina burtur. – Vit fingu onga frá greið ing annað enn, at fíggj ar lig orka var ikki til staðar at lata stuðul in fylg­ ja við Sunnrið til Petø­venj ing ar­ nar í Klaks vík, sigur Alis Joensen. Hon og maðurin máttu tí sum frægast royna at taka sær frí fyri at dótturin kundi fáa alneyðugu venj ing ar nar. – Tað gongur, tí vit hava so lagaligar stjórar, sum skil ja okkara støðu, men eg eri vís í, at tað ikki hevði ging ið alla stað ni, sigur Alis Joen sen. leo@sosialurin.fo Søplaðu umsókn ina burtur Leo Poulsen Myndir: Jens Kristian Vang Hvør er meiningin hjá tí almenna við aðrari hond ini at bjóða fram fram úr skar­ andi tilboð, samstundis sum tað við hinari hondini verður forð að fólki í at luttaka? Tað spyrja foreldur at fjølbrekaðum børn um seg sjálvi og Stuðuls fólka skipan­ ina fyri børn. Í farnu viku byrjaði eitt tríggjar vikur sonevnt Petø­ skeið á Klaksvíkar Sjúkra­ húsi fyri børn við serligum tørvi. Foreldur og avvarandi eru øll samd um, at hetta skeið hevur ómetaliga stóran týdn ing fyri børnini, men tey siga eisini, at í stóra saman­ hanginum er skeiðið ikki meiri enn hálvt, tá stuðlarnir hjá børnunum ikki sleppa við á skeiðini. Sosialurin hevu tosað við trý av foreldrunum at hesum børnunum, og tey eru øll ómetaliga hørm um, at stuðlarnir hjá børnunum ikki sleppa við. ­ Stuðlarnir hava jú børnini teir fimm gerandis­ dagar nir í vikuni, men tá teir ikki sleppa við at læra, hvussu teir kunnu venja børn ini til gerandis, ber so illa til kontinuerliga at stimb ra og menna børnini. Tá verður tað bert til tað, ið foreldrini kunnu gera um vikuskiftini, eru tær tríggj ar, Alis Joensen, Sólvá Johannesen og Eydna Skaale, samdar um. Harumframt krevja fleiri av børnunum fleiri enn tvær hendur at hjál pa sær, og tí er neyðugt at hava stuðul við. Tað skal tó undirstrikast at tað eru ikki stuðlarnir, ið eru trupulleikin, tí teir vilja fegnir við, men haraftur ímóti skipanin, ið svíkur. Seinastu tvey árini hava hesar Petø­venjingar verið í Før oyum sum ein royndar­ verkætlan. Framman undan fingu foreld ur at fjølbrekaðum børn um tilboð um at sleppa til hesar venjingar við stuðli, og tá fóru venjingarnar fram uttan lands. Hesar vóru bæði í Skotlandi og í Svøríki, og tá var einki óført hvat tí fíggj ar­ liga viðvíkti. ­ Men nú ein skipan er kom in í lag, har ein persónur kem ur til Føroya at skipa fyri Petø­venjingunum, er alt hopleyst á fíggjarliga øki­ num, sigur Eydna Skaale. Tvørligt Tað sigur seg sjálvt, at tað gerast tungir og strævnir dagar hjá foreldrum at ferð­ ast langan veg við børnunum og síðani at gjøgnumganga eitt tíggjar tímar skeið. ­ Hvussu eg so afturvísti teim um frágreiðingum, sum Stuðuls fólkaskipanin kom við, so var einki at gera. Um mamma mín ikki traðkaði til og kom við til venjingarnar, so fekk Benjamin ikki sína venjing. Stuðlarnir eru til ar beiðis og fáa sína løn, men teir sleppa ikki til Klaksvíkar at gera sítt arbeiði, tí tað er ov dýrt. Tað hong ur ikki saman. Og tað ber ikki til, at venjingin skal vera treytað av goodwill frá ommum og øðrum góðum fólki, sigur Eydna Skaale. Hon heldur tað vera løgið, at Stuðuls fólka skipan in ikki er ekstatisk yvir møguleikan at útbúgva og førleikamenna sínar stuðl ar við Petø skeið­ num. ­ Venjingin er so sera góð fyri sonin, og hann ger sera stór menningarlop, hvørja­ ferð hann hevur verið til Pe tø venj ing, sigur Eydna Skaale. Trupulleikin er tó eisini tann, at so nógvir ymisk ir instansir eru vavd ir inn í málið. Har er Stuðulsfólkaskipanin, Al­ man na stovan, kommun ur­ nar... You name it. Og hetta er eisini nakað, ið fysio tera­ peut ar nir, ið eru knýttir at skipan ini, kenna til. Tí tað er nevniliga ikki líkamikið, hvørjari kommunu tú býr í. Einki er tó at taka seg aftur í, at tað er tvørligt hjá nógvum at koma til Klaksvíkar til hesar al neyðu­ gu venjingarnar. Og onk ur kemur allan tann langa veg úr Sandoynni og Suður oyn­ ni við børnum, so tey skulu kunna fáa eitt so frægt lív, sum til ber. Bara tilboðið er útlendskt Sólvá Johannesen eigur Ronnie, sum er knýttur at koyri stóli. Heldur ikki hon skil ir, at tað nú skal vera ógjør ligt at fáa stuðul við til Petø­venjingarnar. ­ Fyrr, tá venjingarnar vóru uttanlands, sluppu for­ eldur og stuðlar við, og ofta var tað so, at ein stuð ul var við í 14 dagar, so fór hann heim, meðan ein nýggj ur tók yvir. Tí er tað óskilj an di, at einki ber til nú, tá bert ein persónur skal koma til Før­ oya, sigur Sólvá Johanne sen. Hon fegnaðist stórliga at fáa venjingina til Føroya, eisini tí tað er leingi at vera burt ur frá familju í ein mán­ að, tá venjingin fór fram uttan lands. ­ Tað var jú eisini nakað, sum var dýrt fyri landið, so at fáa venjingina hendan vegin var eitt stórt framstig, ikki minst fyri okkum foreldur, sig ur Sólvá Johannesen. Skeiðið kostar í dag ein brot part av tí, tað kostaði, tá familjurnar vórðu sendar av landinum, men kortini hev ur landið minni ráð í dag at rinda tær fáu túsund krónur nar, tað kostar í bensini, sum teir gleðiliga rindaðu millión ir, tá skeiðini vóru uttan lands. ­ At spara nú, kann koma at kosta dýrt í seinna enda, sig ur Sólvá Johannesen. Hon dugir eisini væl at síggja á soninum, at hann gleð ir seg at sleppa til Petø­ venj ing ar nar. ­ Hann strálar, tá hann fær at vita, at vit skulu vit Petø­ venjing. Og tær geva eisini veruliga nógv, og tí hevði tað verið sera gott, um ein stuðul kom við, sum eisini kundi gjør hesar venj ing ar nar við Ronnie gjøgn um vikuna, so tað ikki bara var um vikuskiftið, at tær verða hildnar viðlíka, sigur Sólvá Johannesen. leo@sosialurin.fo Petø venjingar er heitið á venjingartilboði til fjølbrekað børn. Hetta er eitt sera týdningarmikið tilboð til børnini, sum foreldur og avvarandi eru sera glað fyri. Men samstundis, sum hetta fantastiska skeiðið verður boðið fram, verður møguleikin at luttaka frátikin børnunum Alis og Hans Petur Joensen hava tvey børn, ið hava serligan tørv. Tey fingu at vita, at tey fingu ikki stuðul til bæði børnini, og gingu so út frá, at tey í hvussu er fingu til annað. Men nei Tað almenna vanvirð Hans Petur og Alis Joensen saman við dóttrini Sunnrið. Hóast tørvur er á tí, fær hon ongan stuðul við til Petøvenjingarnar í Klaksvík