fríggjadagur 17. september 2010síða 13

13 Fríggjadagur 17. september 2010 · Nr. 134 Sosialurin Leo Poulsen Nógva staðni fungera da g­ til boðini til brekað børn sera illa, og børnini fáa heldur ikki stuðlar og hjálparar við til Petø venj ing arnar, sum eru so alneyðug ar. Fulla løn –eingi børn Tað, sum ørkymlar for eldr­ ini serliga nógv er, at tey flestu børnini antin hava stuðlar ella starvsfólk á ser stov um í barnagørðum, sum eru til arbeiðis og bíða, meðan børnini eru til venj­ ing ar nar. Grundgevingin fyri, at tey ikki sleppa við til venjingarnar, er, at fíggjar­ ligi karmurin loyvir tí ikki. Hetta tykist tó púra hol í høvdið, tí meðan børn ini eru til venjingar við for­ eldr um, ommum og øðrum forbarmandi sálum, sum rætta eina hjálpandi hond, ganga summir stuðlar og fólk á serstovum og bíða inntil børnini koma aft­ ur – fyri fulla løn. Men tey sleppa ikki við til venj ing ar­ nar. Orsøkin sigst vera vant­ andi fíggjarlig orka. Aðrastaðni eru stuðlar­ nir sendir heim, meðan venj ingin er, men summi foreld ur eru noydd at siga nei til venjingina, um tey ikki fáa stuðul við, og tí mugu børnini allíkavæl ans ­ ast av stuðlinum, fyri nett somu løn, sum um við kom­ andi var í Klaksvík og van di við barninum. Tað er óskiljandi, tí tað mátti verið tað sama, hvørt stuðl ar og starvsfólk eru á stovnunum við hesum børn un um, úti og ganga túr við teimum ­ ella um tey eru í Klaksvík til venj ing­ ar. Lønar út reiðsl ur nar eru tær somu óansæð –men tað er ikki líkamikið fyri børnini. Hetta eru jú børn, sum ikki mennast sum hini, men krevja nak að eyka. Tað liggur í orð unum “at hava serligan tørv”, at tey hava tørv á nøkr um serligum. Millum ann að venjing. Og eyka hjálp. Børnini tapa Í nógv ár máttu foreldur uttan lands at venja børn­ ini. Venjingin er nú játtað her heima og hevur sein as­ tu trý árini verið í Klaksvík um leið halva hvørt ár. Tað hev ur riggað sera væl, og for e ldrini eru sera fegin um tilboðið. Men við tað, at eingir stuðl ar ella hjálparfólk nú sleppa við, verður tað sera tvørligt hjá nógvum foreldr­ um at fáa børnini til hesar venjingarnar. Sosialurin veit um fleiri børn, sum hava verið noydd at siga venjingina frá sær, tí foreldrini ikki meg na at fara einsamøll við børnunum. Og hjá fleiri for eldr um er tað ógjørligt at vera burturfrá arbeiði og lesnaði í vikuvís, og tá stuðl ar nir ikki sleppa við, eru tey tvungin at siga nei takk til venjingina. Eisini hó ast tey kenna góðu ávirk an ina, venjingin hev ur á børnini. So meðan Al manna­ stov an, kommunurnar og Stuðul s fólkaskipanin fyri børn kríggjast og hava úr at gera við at peika eftir hvørj um ørðum og tosa um vantandi pengar, so eru børn ini stóru tapararnir. Og tað er skomm. SKOMM Sosialurin hevur tosað við fleiri foreldur, sum hava brekað børn, og trupulleikin við vantandi hjálp til venjingarnar, er eins stórur kring alt landið. FAKTA: • Petø er venjing til børn við serligum tørvi. • Tað er ein venjingarháttur, sum stavar úr Ungarn. • Tað snýr seg í stóran mun um at venja ígjøgnum spæl. Barnið ger torførar rørslur í spæli ella sangi uttan at vita av tí, og tí kennist tað ikki sum venj­ ing. • Tvær ferðir árliga er venj ing arskeið við serkønum fólki, og í tíðini ímillum skeiðini venur barnið heima saman við teimum, sum eru um barnið. • Eftir hvørt venjingarskeið fær barnið ”heimaarbeiði”, ið eru førleikar, ið skulu betrast inntil næsta skeið og hugskot til, hvussu tað kann gerast. • Petø er meiri ein lívsstílur enn ein venjing, tí tað snýr seg um allatíðina at seta barninum krøv í gerandisdegnum, sum eru á hóskandi torleikastigi. Fullfør børn seta jú sær sjálvum krøv allatíðina. Tað megna brekaðu børnini ikki á sama hátt. • Í trý ár hevur Petø venjingin verið royndarkoyrd í Føroyum. • Venjingin, sum koyrir í eina viku afturat, er tann seinasta í royndartíðini og enn er óvist, um Petøvenjingarnar halda fram. ðir Tey hjálparleysu Meira um sama evni mánadagin Børnini eru sera íðin til Petø venjingarnar. Her eru tað Markus, Marcus, Elian, Ernst, Naya, Karla og Benjamin, sum kýta seg. Heldur ikki tey fáa stuðlar ella hjálparfólk við, hóast tørvur er á t Eftir døgverða venja stór børn; her er tað Ronnie, ið loftar einum bólti. Heldur ikki hann fær stuðul við