mikudagur 6. februar 2002síða 7

12 Nr. 25 - 6. februar 2002 Nr. 25 - 6. februar 2002 13 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Ryanair gott ár Meðan flestu flogfeløg í heiminum hava lært seg um afturgongd síð- ani yvirgangsatsóknir- nar í USA, hevur írska felagið Ryanair havt munandi framgongd í hesum sama tíðar- skeiði. Í roknskapinum fyri triðja ársfjórðing í 2001, sum Ryanair kunngjørdi í gjár, sæst, at úrslitið fyri teir tríggjar mánaðarnar var 35 prosent betri í fjør enn somu mánaðir í 2000. Samstundis sigur felagið, at ferðafólka- talið er vaksið. Ryanair er størsta flogfelagið í Evropa, tá talan er um flogferðir av tí bíliga slagnum. Sambært roknskapin- um var avlopið triðja ársfjórðing í fjør um- leið 200 milliónir krón- ur, og tað var 35 pro- sent betri enn sama árs- fjórðing árið fyri. Ryanair flýgur m. a. millum Billund og London. Bangnir bankar Bankarnir í Argentina eru ikki serliga fegnir um ta nýggju búskapar- loysnina hjá stjórnini. Tá stjórnin legði loysnina fram sunnu- dagin, boðaði hon sam- stundis frá, at bankarnir vóru stongdir mána- dagin og í gjár, men at teir skuldu lata upp í dag sum vanligt. Eftir loysnini fáa fólk nú aftur atgongd til sínar pengar í bankunum, og tað hevur fingið banka- leiðslurnar at stúra fyri, at fólk fara at taka allar sínar pengar út. Tað er tó ikki greitt enn, nær fólk sleppa at taka pengarnar úr bankunum, men í bank- unum ivast tey ikki í, at nógv fara at tøma sínar bankabøkur, so skjótt tey fáa møguleikan. Nýggja loysnin hjá argentinsku stjórnini er ein treyt fyri, at altjóða gjaldoyragrunnurin IMF vil samráðast við stjórnina um landsins ovurhonds stóru skuld. Úr Norðurlondum: Rúsevni á olju- pallum Bert fáar dagar eftir at teir, sum arbeiða á donsku oljupallunum í Norðsjónum, kærdu seg um ta vánaligu trygdina á pallunum, avdúkar danska toll- valdið, at oljumenninir javnan verða tiknir við rúsevnum uppi á sær. Tollvaldið í Herning sigur, at tollararnir har javnan taka hasj og tablettir av ymsim slagi frá monnum, sum eru á veg út á pallarnar, og í Esbjerg sigur tollvald- ið, at tað sama hendir, tá menn koma inn aftur av pallunum. Tollarar- nir eru tó ongantíð komnir fram á sterk rúsevni so sum heroin og kokain. Hjá Mærsk Olie & Gas siga teir, at har eru teir vitandi um, at menn hava rúsevni við sær, hóast tað er strangliga bannað at nýta tílík evni á pallunum. Leiðslan undrast mest á, at menn hava rúsevni og rúsdrekka við sær, tá teir koma í land í Es- bjerg. Fakfelagið hjá teim- um, sum arbeiða á donsku boripallunum í Norðsjónum, undrast eisini á, at menn bróta reglurnar. Sambært fe- lagnum er hetta fyrstu ferð, at teir hava frætt um, at menn hava rús- andi evni á pallunum. Geva upp við inter- netinum Fleiri og fleiri norð- menn lata sjálvuppgáv- una inn ígjøgnum Inter- netið. Í fjør nýttu næst- an 400.000 einstakling- ar tann møguleikan, og tað eina samdøgrið sendu 84.000 norð- menn sjálvuppgávuna inn við telduni. Talið verður uppaftur størri í ár, tí nú kunnu fyritøkur í Noregi eisini lata sjálvuppgávuna inn ígjøgnum Internetið. Tøknifrøðiliga menn- ingin ger, at fyritøkur- nar eisini kunnu lata ársroknskapin og álagdar hagtalssupp- lýsingar inn tann vegin. Tað heldur í hvussu er ísraelski uttanríkis- ráðharrin Shimon Peres MIÐEYSTUR Árni Joensen Í samrøðu við blaðið Inter- national Herald Tribune sigur Shimon Peres, at Iran hevur latið tí víðgongda Hizbollah-felagsskapinum ikki færri ennj 8000 rakettir av slagnum Katusha. Hetta eru stuttberandi rakettir, sum kunnu raka mál mill- um 20 og 70 kilometrar burturi. Peres sigur við blaðið, at rakettirnar eru latnar Hiz- bollah-deildum í Libanon, haðani tær lættliga kunnu raka mál í Ísrael. Hann dylir heldur ikki fyri, at rakettirnar mugu roknast sum ein hóttan ímóti Ísrael. - Helda teir í Hizbollah, at teir kunnu skjóta rakett- irnar úr Libanon eftir ís- raelskum málum, verða vit noyddir at ávara Libanon ímóti tí, sigur ísraelski uttanríkisráðharrin. Shimon Peres sigur eisini við International Herald Tribune, at Iran hevur fingið Katusha-rakettirnar úr Norðurkorea, og at tey bæði londini samarbeiða um at menna eina langt- berandi rakett, sum fer at kunna røkka málum í USA. Mánadagin skjeyt Hiz- bollah eftir ísraelskum jag- araflogførum, sum sam- bært felagsskapinum vóru komin í libanskt loftrúm. Amerikanski verju- málaráðharrin, Donald Rumsfeld, viðgongur nú, at amerikansk flogfør kunnu hava bumbað hermenn, sum bardust saman við amerikanarunum í Afghanistan AFGHANISTAN Árni Joensen Sambært Rumsfeld er talan um ein tilburð í januar mánað nærhendis býnum Kandahar har suðuri í Afghanistan. Ráðharrin sigur, at amerikansku myndugleik- arnir eru farnir at kanna, um teir 15 menninir, sum doyðu bumbuálopinum, vóru viðhaldsmenn hjá stjórnini hjá Hamid Karzai, ella teir vóru úr al-Qaeda ella Taliban. Amerikanskir fjølmiðlar hava skrivað, at Washing- ton hevur longu biðið afghansku stjórnina um umbering fyri álopið, tí talan var um hermenn, sum stuðlaðu stjórnina, men hesi tíðindini vil Donald Rumsfeld ikki gera við- merkingar til. Hann sýtti tí eisini fyri at gera viðmerk- ingar til tíðindini í fjølmiðl- unum um, at USA longu skal hava goldið endurgjald fyri mistakið. Kortini við- gekk ráðharrin, at Karzai tók spurningin um endur- gjald upp, tá hann herfyri var í Washington. Afghanskir tænastumenn hava fyrr upplýst, at eingin av teimum 15, sum doyðu í amerikanska loftálopinum, stuðlaði al-Qaeda ella Tali- ban. Embætismenninir hava tvørturímóti sagt, at menninir høvdu fingið boð um at sita á varðhaldi við eina fyrrverandi vápna- goymslu hjá Taliban. Amerikanarar viðganga bumbumistak Iran hevur latið Hizbollah rakettir Shimon Peres ávarar Libanon ímóti at lata Hizbollah skjóta rakettir haðani inn í Ísrael Mynd: Reuters –Tað er ótrúliga gott um foreldur fáa eitt ára barnsfarloyvi í boði, sigur Carita Björklund, formaður í Føroya Pedagogfelag BARNSBURÐAR- FARLOYVI Ingrid Bjarnastein Nú er eitt ára barnsburða- farloyvi at hóma, og heldur Carita Björklund, formaður í Føroya Pedagogfelag, at tað er ótrúliga gott um foreldur fáa hetta í boði. – Tá uppskot var frammi um lógarbroyting hesum viðvíkjandi, løgdu vit fram uppskot um, at foreldur skuldu fáa eitt ára barns- burðarfarloyvi í boði, sigur Carita Björklund. – Tórshavnar Býráð gjørdi tað sama, og tað vísti seg eisini, at hetta loysti seg fíggjarliga, men hetta upp- skotið var ikki samtykt. Á pallborðsfundinum hjá Foreldrafelagnum var tað jú ein mamma, sum fortaldi, at hon varð uppsøgd, tí hon ikki fekk nakað ansing- arpláss, og hetta er ræðu- ligt. Í okkara sáttmála kanst tú ikki verða uppsagdur í einum slíkum føri, men foreldur hava ikki fíggjar- liga ráð at taka longt far- loyvi í eitt hálvt ár, tí tey fáa jú onga løn. Spurd um hetta kann koma at hava avleiðingar fyri stovnar, um nú øll vøggustovubørn frá 0-1 ár verða tikin vekk, svarar Carita Björklund: – Vit mugu altso síggja veruleikan í eyguni, sum hann er nú, og tað er, at sum støðan er nú, so eru næstan ongin vøggustovu- børn í hasum aldrinum, tí tey sleppa ikki inn. Men tað kann eisini gott verða ein praktiskur trupulleiki, tí um tú hevur vøggustovubørn frá 1-3 ár, so kann tað henda seg, at um árið, so eru tað 15 børn, sum skulu flytast yvir í barnagarð. Um tað so ikki er pláss fyri teimum í barnagarðinum, hvat skal so gerast? Skulu tey uppsigast, ella skulu tey framvegis verða sum barnagarðsbørn í vøggu- stovu og skulu foreldrini gjalda vøggustovuupphædd ella barnagarðsupphædd. Tað ber væl til at tillaga arbeiðið eftir aldrinum, men tað vísir seg, at praktiski trupulleikin er størri. Tá slíkar broytingar skulu gerast, er tað týdn- ingarmikið at tú eisini hugsar longur fram í tíðina, og ikki bara hugsar um, hvat skal gerast her og nú. Hugburðsbroyting Tosið vendir sær spakuliga inn á høvuðslista og økis- listar. Á pallborðsfundinum hjá Foreldrafelagnum varð sagt, at tá høvuðslistin er komin niður á null, so verða økislistarnir tiknir í brúk aftur. – Høvuðslistin riggar ikki nakað serliga væl, sigur Carita Björklund. – Býtið millum børnini á stovnunum verður heilt skeivt, og hetta er ikki eitt gott pedagogiskt umhvørvi. Tú kanst fáa eitt býtið, har tað til dømis eru 13 dreing- ir og ein genta, ella umvent, og hetta er synd í børn- unum. Foreldrini eru eisini kedd av hesum. Dygdin verður ofta gloymd, tí tað ræður um, at fáa so nógv børn inn sum møguligt. Nú talan er um eitt ára barnsburðarfarloyvi heldur Carita, at foreldur skulu sjálvi sleppa at avgera, hvør av teimum til dømis tekur tað síðsta hálva árið. Peda- gogfelagið roynir at seta barnið í miðdepilin, men tað er ikki altíð so lætt, tá tað eru onnur fyrivarni, ið skulu takast. – Menn hava sum heild eitt sindur ringt við at taka barnsburðarfarloyvi. Teir tora ikki so væl, og eg veit eisini um okkurt dømi, har arbeiðsgevarin hevur rætt og slætt flent eftir onkrum, ið ætlaði sær at taka barns- burðarfarloyvi. Tá vit spurdu um talan ikki var um eina hugburðs- broyting, sigur Carita Björklund: – Jú, sjálvandi. Og tey ungu finna seg heldur ikki í hesum í dag. Lógin sigur, at tey hava rætt til tað, og soleiðis vilja tey eisini hava tað at vera, tíbetur, sigur Carita Björklund at enda. Fyri stuttum sendi Maersk Air út tíðindaskriv, at hetta fram til páskir fáast bíligir flogferðaseðlar millum Føroyar og Danmark. Nú hevur Atlantic Airways tikið upp kappingina, har teir somuleiðis hava lækkað sínar prísir – ikkibert til Danmarkar, men eisini til Skotlands FLOGFERÐSLA Ingrid Bjarnastein Fram til páskir bjóðar Atlansflog kundum sín- um bíligar ferðaseðlar bæði til Skotlands og Danmarkar. Hetta tíðar- skeiðið fáa tey, ið hava hug til tess, møguleika at ogna sær eina viku- skiftisferð til Aberdeen fyri 1095 krónur um- framt ferðaavgjøld, og vikuskiftisferðir til Keypmannahavnar fyri 1495 krónur umframt ferðaavgjald. Tey, ið hava hug at verða í Danmark longur enn eitt vikuskifti, fáa eisini møguleika at ferð- ast bíliga. Atlantic hevur fingið ein serprís í lag, áljóðandi 1995 krónur. Einasta krav, ið sett verður til hesi ferða-til- boð er, at tvey ferðast saman, harav kann ann- að verða eitt barn, og ferðaseðilin skal keypast minst eina viku áðrenn fráferð. Børn fáa eisini avsláttur. Børn upp mill- um 2 og 11 ár fáa 50% í avsláttri, meðan børn undir 2 ár, gjalda 10% av vanligum ferðaseðla- prísi. Galdandi fyri allar ferðirnar er, at tær kunnu ikki broytast, og peningurin verður ikki endurgoldin. Ferðaseðl- arnir kunnu bíleggjast nú og seinasti heimferð- ardagur er 25. mars 2002. Havnar Arbeiðsmanna- felag hevur havt árliga aðalfundin. Nevndarval var á skránni, og eisini var millum annað rokni- skapurin lagdur fram. Teir báðir nevndarlim- irnir, Hans S.B Joensen og Jan Midjord vórðu báðir afturvaldir. Formansvalið hjá Ar- beiðsmannafelagnum verður um umleið eitt ár, og til ta tíð verður Kar Johansen sitandi í for- mansessinum. -ib Bíliga á flog til Danmarkar og Skotlands Havnar Arbeiðsmannafelag: Nevndin afturvald Carita Björklund, Føroya Pedagogfelag: Gott foreldratilboð Carita Björklund, formaður í Føroya Pedagogfelag, heldur tað vera ógvuliga gott, um foreldur fáa eitt ára barnsburðarfarloyvi í boði Síðani nýggja barsilsskip- anin kom at virka í juni í fjør, hava 642 fólk verið í skipanini. Harav vóru 467 kvinnur og 175 menn. Bert 21 av teimum 175 monn- unum hava tikið 10 vikur farloyvi, sum teir hava rætt til 14. viku eftir føðing. Hetta sigur so mikið sum tað, at bert góð 3 prosent av pápunum velja, at taka tær 10 vikurnar teir hava rætt til. -ib 21 menn tikið 10 vikur C M Y K 13 12