mánadagur 11. oktober 2010síða 13

13 Mánadagur 11. oktober · Nr. 144 Sosialurin g veikir du Eik – Hetta helt eisini fram hóast tað, sum kundin virð­ is metir mest, er nettupp álit á leiðslu, starvsfólk og banka. Vit tosa her um at umsita pening, sum er sera viðkvæmt fyri øll, har kravið er tryggleiki og ábyrgd, men hetta er ikki eyðsýnt fyri leiðsluna í Eik. Kundi bara ganga galið Reidar Nónfjall sigur, at við einum veikum og ódugna­ ligum nevnd ar for manni, eini veik ari og ódugna lig ari dag l­ ig ari leiðslu og penga ríki lig­ heit á fíggjarmarknaðinum, kann tað bara ganga galið, tá ið farið verður í holt við eina strategi, sum vil vøkstur á ókendum marknaðum. – Leiðslan hevur als ikki havt nakrar strategiskar før leikar at reka virksemi í útlandinum ella á einum fremmandum marknaði og hevur ikki megnað at virka í slíkum umhvørvi. Leiðslan hevur ikki havt nøkur greið og effektiv modell at virka eftir og nú stendur partur av leiðsluni í danska dóttirfelagnum enntá fyri at verða meldað fyri sínar skilaleysu dispositiónir, sum hildu fram, sjálvt tá ið kreppa er íkomin. Hann sigur, at tað tað er sumt, sum bendir á, at ovasta leiðslan við kostn aðar­ miklum skeiðum og smart­ um leiðslufilosofium eisini hevur heilavaskað leiðslufólk og starvsfólk til ein felags rætning og gjørt tey ikki sjálvstøðugt hugsandi, men heldur blint og ókritiskt fing ið tey at trúgva uppá stjørnuna. – Samanumtikið muga vit staðfesta, at Eik­banki hevur havt eina stjørn og eina nevnd, sum als ikki hava havt tað undir húðini at reka bankavirksemi og heldur ikki megnaðu tað. Harafturat hevur leiðslan, akkurát sum onnur, sum vóru í búskaparveitsluni, eisini verið rakt av grammleika, býttheit og naivari trúgv uppá framtíðina, sigur Reidar Nónfjall. aki@sosialurin.fo Mátti ganga galið – Eik fekk merglop og leiðslan hevur niðurraðfest planlegging, stýring og eftirlit. Tá er skjótt, at ein leiðsla missir dømikraftina, er hon ikki nóg sterk og dugnalig, sigur Reidar Bónfjall, búskaparfrøðingur, um fallið hjá Eik Banka – Tað er ómøguligt at hava eitt vælvirkandi føroyskt fíggjareftirlit. Tað heldur Reid ar Nón­ fjall, búskapar frøð ingur. Spurningurin um at yvirtaka fíggjareftirlitið á føroyskar hendur, hevur annars verið nevndur fleiri ferðir – Royndirnar vísa, at eftir lit virkar sera illa í okkara lítla samfelag. Og kemur nakað fram, fær tað ongar avleiðingar. – Tað er so nógvur vina­ og kenningarpolitikkur, at tað er rætt og slætt ómøgu ligt at hava eitt væl virkandi fíggjareftirlit ella eina vælvirkandi rætt­ ar skipan í Føroyum. – Og vit fáa heldur aldr­ in førleikar til tað og vit fáa heldur ikki ráð til slíkt eftirlitsvirksemi, held ur hann. Annars hevur lands­ stýr ið gramt seg um mangl andi kunning úr Dan mark? – Hvør skuldi so leik ­ lut urin hjá lands stýrin­ um verið, og hvørji stýr­ ingar amboð skuldi tað brúkt, hóast tað hevði fing ið skjóta og effektiva kunning spyr hann. Hann heldur eisini, at tað er torført at siga, um landsstýrið átti at bjarga Eik, ella ikki og, hvørjir fyri munirnir og vansarnir eru. Hinvegin staðfestir hann, at landsstýrið hevur ong an vinnupolitikk um at hava greiðan skilnað ímill­ um alment og vinnu ligt virksemi. Tí setti lands­ stýr ið pening í Smyril Line. – Hinvegin er ein banka ­ bjarging heilt onnur støða tí tað kann hava við sær nógv álvarsligari og um­ fatandi avleiðingar enn, um Smyril Line fer á heys­ in. Annars heldur hann, at tað var rætt at landsstýrið setti sum treyt fyri at seta pening í Eik, at danski dótt urbankin skuldi skilj­ ast frá. – Tann avgerðin var polit iskt eisini løtt, tí bank in er jú eisini tryggj­ aður í Finansiel Stabilitet. Kortini roknar hann við, at landsstýrismaðurin í fíggjarmálum noyðist at fylgja væl við gongdini fyri onkursvegna at ávirka ella taka lut í einari polit­ iskari tilgongd, sum skap­ ar trygg leika fyri pri vatu við skiftafólkunum og vinnu lívs kundunum hjá bank anum í Føroyum. Nógvir politikarar hava funn ist hvassliga at bank­ un um fyri at okra við rent­ um og ómaksgjøldum. Reidar Nónfjall heldur, at tað er ringt at siga nakað ítøkiligt um. Kortini finst hann at, at tað er sera torført at gjøg numskoða banka virk­ semið. – Verður hugt í ein bankaroknskap er tor­ ført at síggja, hvaðani inn tøkur bankans í høv­ uðs heitum stava frá og, hvussu útlánini er býtt sundur ímillum teir ymsu økini og tær ymsu vinnugreinarnar. – Tí ber heldur ikki til hjá uttanfyri standandi at meta um, antin pláss er fyri einum rationellari rakstri og lægri rentu. Hann sigur, at bank ar­ nir eru eisini í eina støðu, har teir skulu geva avkast og vinningsbýti til nakrar grammar partaeigarar og tí má leiðslan halda fast um ein høgan rentumarginal. – Kanska eiga før oysk ­ ir bankar at verða tiknir av virðis bræva markn að­ in um. Hetta er akkurát rætta løtan til tað. – Ein annar møguleiki er at skerja teir frá frá øllum íløgum í partabrøv og annað virksemi, har vágin er stórur. Stjórin í Handils skúl­ an um heldur somuleiðis, at tað er ikki lætt at áseta stjóralønirnar, tí ofta verða gavtalur gjørdar um bonus sum eina eyka løn av einum avlopi, oman á grund lønina. Men hann heldur, at í veruleikanum eru slíkar skipanir “lívshættisligar”, tí tær leggja upp til, at leiðslan alla tíðina arbeiðir stuttsiktað og roynir hvørt einstakt ár at skapa so stórt avlop sum gjørligt. – Ein stjóri kann sostatt fáa stór bonus fyri ikki at gera nakað strategiskt, ella ikki seta neyðugan pening av til menning og inntøkuvøkstur. Í longdini verða avleiðingar, at bank in tapir kappingina og kemur í stórar trupul­ leikar. – Tí má eitt avlop altíð setast upp ímóti ella av­ stemmast við nakrar undir liggjandi faktorar í virk seminum, sigur Reidar Nón fjall. Avkast til grammar partaeigarar Ómøguligt at hava eitt føroyskt fíggjareftirlit Leiðslan hevur ikki megnað at mett um útlánini og projektini í danska dótturfelagnum, áðrenn hon keypti Meira á næstu síðu