mikudagur 13. oktober 2010síða 11

11 Mikudagur 13. oktober 2010 · Nr. 145 Sosialurin Skipanin við hjálpar­læknum á smær­r­u sjúkr­ahúsunum er­ øðr­vísi enn á Landssjúkr­a­ húsinum. Eftir­ umbøn fr­á almennu myndug­leikunum á sinni, játtaði felag­ið hjá hjálpar­læknunum, at ser­­ skipan kundi ver­a á Klaks­ víkar­ Sjúkr­ahúsi, ið síðani eisini er­ g­aldandi á Suður­oyar­ Sjúkr­ahúsi. Vanlig­t er­ á Landssjúkr­ahúsinum, at hjálpar­læknar­ hava for­vakt í 1 døg­n og­ síðani fr­í. Ráðilig­t er­ ikki at hava long­r­i vaktir­, tí ar­beiðstr­ýstið er­ so stór­t. Tílík vaktskipan kr­evur­ eitt vælmannað lið av hjálpar­læknum, ið skifta um at hava vakt á sjúkr­ahúsinum. Á smær­r­u sjúkr­ahúsunum er­ ar­beiðstr­ýstið nakað minni. Tískil var­ð hildið, at r­áðilig­t var­, at læknar­ kundu hava for­vakt í long­r­i tíð uttan íhald, og­ var­ð umbønin fr­á almennu myndug­leikunum um ser­skipan fyr­i for­vaktir­nir­ á smær­r­u sjúkr­ahúsunum tískil g­ing­in á møti. Tað mer­kir­ so eisini, at talið av læknum, ið skulu passa eina tílíka for­vaktsskipan á smær­r­u sjúkr­ahúsunum er­ væl minni – hæg­st 4 læknar­ um mánaðin. Før­t hevur­ ver­ið fr­am, at hjálpar­læknar­nir­ hava tilkallivakt – tað er­ tó ikki r­ætt. Er­ ein for­vakt á einum sjúkr­ahúsi, so er­ ein á vakt allatíðina, og­ ikki ber­t til­ kallivakt. Sáttmálin sig­ur­ tó, at effektiva ar­beiðið skal hæg­st var­a 16 tímar­ um døg­nið, tí for­vaktin skal hava møg­uleika at hvíla, men altíð ver­a tøkur­. Áseting­in um mest loyvda effektiva ar­beiði er­ í sáttmálanum fyr­i at ver­ja hjálpar­læknan og­ tr­yg­g­ja, at sjúkling­ar­ altíð kunnu kenna seg­ tr­yg­g­ar­ og­ ikki stúr­a fyr­i, at læknin g­er­ feilir­ av møði. Um tað vísir­ seg­, at ar­beiðstr­ýstið á smær­r­u sjúkr­ahúsunum ver­ður­ so stór­t, at áseting­ar­ um hvíld ikki ver­ða fylg­dar­, so er­ talan um sáttmálabr­ot, og­ tað ver­ður­ ikki loyvt. Lønin á smær­r­u sjúkr­a­ húsunum er­ útr­oknað í mun til vanlig­u lønar­tr­eytir­nar­ hjá hjálpar­læknum í Før­oy­ um. Hjálpar­læknalønin í Før­oyum hevði í mong­ ár­ ver­ið aftur­útsig­ld í mun til lønina hjá hjálpar­læknum í t.d. Danmar­k, men til seinastu sáttmálasamr­áðing­ar­ var­ð bøtt nakað um hetta, tó at tímalønin enn er­ nakað læg­r­i. Tískil for­vinnur­ ein nýg­g­jur­ hjálpar­lækni, ið kemur­ at star­vast í Før­oyum 27.389,82 kr­. um mánaðin. So hvør­t sum r­oyndir­nar­ og­ star­vsaldur­in hækkar­, koma før­leikaviðbøtur­ til, og­ lønin hækkar­, men tá veksur­ ábyr­g­din eisini í stór­um. Smær­r­u sjúkr­ahúsini hava valt at hava r­oyndar­ hjálp­ ar­læknar­ í for­vakt, nakað, sum er­ skilag­ott, tí hjálpar­­ læknar­nir­ á smær­r­u sjúkr­a­ húsunum kr­evja at ver­a sjálvstøðug­ir­, klár­a stór­a ábyr­g­d og­ samstundis dug­a at leg­g­ja ar­beiðið til r­ættis, soleiðis, at tíð er­ til hvíld. Eg­inleikar­, sum for­vaktir­nar­ á Landssjúkr­ahúsinum sjálv­ andi eisini skulu hava, men tá ein er­ nýg­g­jur­ fr­á uni­ ver­sitetinum, er­u r­oyndir­nar­ avmar­kaðar­, og­ samsvar­andi minni ábyr­g­d ver­ður­ løg­d á teir­r­a her­ðar­ – ið mer­kir­, at vaktskipanin á Landssjúkr­a­ húsinum er­ meir­a útbyg­d, í mun til smær­r­u sjúkr­ahúsini, við r­oyndum bakvaktum innan fleir­i ser­g­r­einar­. Hjálpar­læknar­ skulu helst ver­a í útbúg­ving­ar­star­vi til at g­er­ast ser­læknar­, ella um teir­ er­u vor­ðnir­ ser­læknar­, so setast sum deildar­læknar­ ella yvir­læknar­. Smær­r­u sjúkr­a­ húsini í Før­oyum kunnu ikki hava útbúg­ving­ar­stør­v, og­ at seta deildar­læknar­ sum for­vaktir­ er­ nokk ikki haldbar­t. Tískil er­ lítið sannlíkt og­ ikki r­áðilig­t at hjálpar­læknar­ ver­ða settir­ í fast star­v bur­tur­av á smær­r­u sjúkr­ahúsunum, tí tað seinkar­ tilg­ong­dina av ser­læknum. Tað mer­kir­, at hjálpar­læknar­nir­, ið manna for­vaktir­nar­ á Klaksvíkar­ og­ Suður­oyar­ sjúkr­ahúsum, hava fast star­v aðr­astaðni eisini. Tíbetur­ eig­a vit fitt av dug­nalig­um hjálpar­læknum í Før­oyum, ið ar­beiða í føstum star­vi á Landssjúkr­a­ húsinum ella úti í komm­ unulæknaskipanini, sum kunnu átaka sær­ at manna for­vaktir­nar­ á smær­r­u sjúkr­a­ húsunum. At hava r­oyndar­ hjálpar­læknar­ í vakt í 168 tímar­ uttan íhald kostar­ tó peng­ar­. Rokið um løn hjá hjálpar­­ læknum er­ íkomið, tí nýg­g­ja for­vaktsskipanin á Suður­oyar­ Sjúkr­ahúsi skal fíg­g­jast. Uppg­ávan hjá for­vaktini á Suður­oyar­ Sjúkr­ahúsi ver­ður­ ikki ber­t at passa sjúkr­ahúsið, men eisini at síg­g­ja og­ kanna sjúkling­ar­nar­, sum kommunulæknavaktin í Tór­shavn heldur­ hava tør­v á at ver­ða sæddir­ av lækna millum kl. 16 og­ 08. Tað mer­kir­, at kommunulæknar­nir­ í Suður­oy ikki skulu hava vakt dag­ og­ nátt alt ár­ið r­unt, ið annar­s slítir­ og­ elvir­ til, at tilg­ong­din av kommunulæknum í Suður­oy í fr­amtíðini er­ ser­a ivasom. Hví Heilsumálar­áðið og­ heilsumálar­áðhar­r­in ikki tosa meir­a um g­r­undg­eving­ar­nar­ fyr­i at seta skipanina á stovn, í staðin fyr­i at tosa ávísum løg­ting­smonnum eftir­ munninum, er­ mær­ ein g­áta. Tað er­ skuffandi at síg­g­ja, at r­áðhar­r­in fyr­i heilsumál alment í fjølmiðlunum blandar­ seg­ í lønar­viður­skiftini hjá hjálpar­læknum. Tað vekir­ ikki álit, nú tað stundar­ til nýg­g­jar­ sáttmálasamr­áðing­ar­. Eisini er­ tað skuffandi at síg­g­ja ein løg­ting­slim, ið samstundis er­ kommunulækni og­ enntá hevur­ tíð at g­er­a kr­istilig­t útvar­p, seta spur­nar­tekin við før­leikan hjá hjálpar­læknum, og­ skír­ir­ teir­ vandamiklar­ fyr­i sjúkling­ar­nar­. Viðkomandi løg­ting­slimur­ átti um nakar­ vita, at áseting­ar­ er­u um hvíld í sáttmálanum – hetta tí, at hann var­ for­maður­ í felag­num fyr­i hjálpar­læknar­ í fleir­i ár­ í 90 ár­unum. At løg­ting­slimur­in leg­g­ur­ eftir­ lønini hjá hjálpar­læknum er­ eitt sindur­ undar­lig­t, tí nóg­var­ av áseting­unum, ið elva til lønina, ið løg­ting­s­ limur­in g­r­emir­ seg­ um, stava fr­á tí tíðini, viðkomandi var­ for­maður­. Lønar­viður­skiftini hjá hjálpar­læknum í Før­oyum er­u, sum sag­t, ikki betur­ enn í t.d. Danmar­k, har­ flestu før­oysku læknar­nir­ er­u útbúg­vnir­ og­ er­u tætt til­ knýttir­. Skal før­oyska heilsu­ ver­kinum ver­a lív lag­að í fr­amtíðini, so nyttar­ einki at g­er­a umstøður­nar­ hjá hjálpar­læknum ver­r­i, tí so ver­ður­ tr­upult at fáa teir­ til landið. At áhaldandi styr­kja og­ menna heilsuver­kið mer­kir­ tískil, at fokus má ver­a á at áhaldandi menna lønar­­, útbúg­ving­ar­­ og­ g­r­an­ sking­ar­viður­skifti hjá hjálpar­­ læknum í Før­oyum, før­oyska samfelag­num at g­ag­ni. Jan Rasmussen Formaður fyri Yngri Læknar í Føroyum Viðv. viðurskiftunum hjá hjálparlæknum í Føroyum Mikkjalsmessudag­ var­ð Olaf Johansen, sum hevur­ ver­ið skr­ivstovumaður­ í 35 ár­ í Før­oya Fiskimannafelag­, biðin um at koma inn til Jan Højg­aar­d. Har­ fekk hann eitt br­æv, ið boðaði fr­á, at hann var­ð bur­tur­vístur­ pr­. dag­s dato! Í hjálpar­leyst or­ðaða br­ævinum fekk Olaf ong­a g­r­eiða fr­áboðan um, hví hann var­ð bur­tur­vístur­. Bur­tur­vísing­ ver­ður­ ber­t fr­amd í ser­støkum før­um, og­ hevur­ við sær­ ser­a álvar­samar­ fylg­jur­ fyr­i tann, ið ver­ður­ bur­tur­vístur­. Til dømis fær­ viðkomandi ong­a uppsag­nar­løn. Menniskjalig­a er­ tað sjálvsag­t ein dyg­g­ur­ smeitur­ at ver­ða uppsag­dur­ – enn ver­r­i at ver­ða bur­tur­vístur­. At Jan Højg­aar­d kemur­ sær­ at g­er­a slíkt, er­ ófatilig­t. Olaf hevur­ tr­úfast ar­beitt fyr­i Fiskimannafelag­ið í ein mansaldur­. Hann hevur­ altíð ar­beitt samvitskufult og­ g­jør­t eftir­ viðtøkum felag­sins. Fyr­r­ – tá ið nóg­v var­ at g­er­a í Fiskimannafelag­num – ar­beiddi hann mang­an til seint út á kvøldið, fyr­i at fáa ymiskt avg­r­eitt til ásettu tíð. Olaf dug­ir­ so ser­a væl at skr­iva, og­ alt, ið hann fæst við, er­ væl úr­ hondum g­r­eitt. Stundum er­u lívsins br­otasjóg­var­ har­ðir­. Í oktober­ 2004 g­jør­dist Olaf nýr­asjúkur­, og­ sama ár­ið misti hann konu sína. Hóast her­vilig­u sjúkuna hevur­ Olaf ar­beitt hvønn dag­, og­ síðani ver­ið í dialysu eftir­ ar­beiðstíð í 6 ár­! Hetta er­ ikki hvør­smansfør­i, tí nýr­asjúkling­ar­ er­u ofta so illa fyr­i. Men fyr­i Olaf var­ ar­beiðið lívsæðr­in, og­ hann hevur­ g­jør­t eitt meg­nar­ver­k í Fiskimannafelag­num øll hesi ár­ini. Mang­ur­ maður­ man kenna Olaf fr­á skr­ivstovuni í Fiskimannafelag­num, har­ fólk vór­u vælkomin inn á g­ólvið við tí, sum lá teimum á hjar­ta. Fólk er­u skelkað av hesi beistag­er­ð, Jan Højg­aar­d hevur­ fr­amt. Av ókendar­i or­søk skuldi Olaf bur­tur­vísast, hann skuldi fáa mønusting­in. Ikki vir­di Jan Højg­aar­d hann nóg­ mikið til at g­eva honum uppsag­nar­løn heldur­. Eg­ øtist, vamlist! Olaf átti at sloppið at ar­beitt, til hann sjálvur­ valdi at sig­a upp. Hann hevur­ sannilig­a uppibor­ið vir­ðing­ eftir­ tr­úg­va tænastu og­ dyg­dar­g­ott ar­beiði í meir­a enn 35 ár­. At Jan Højg­aar­d, ið ber­t var­ smádr­ong­ur­, tá ið Olaf byr­jaði at ar­beiða í FF, kemur­ sær­ at far­a soleiðis við einum av sínum fólkum, má ver­a tekin um, at manninum vantar­ nakr­ar­ g­r­undleg­g­jandi før­leikar­. Sjálvur­ er­ Jan Højg­aar­d bor­in á lóg­vum. Hann hevur­, um nakar­, mer­kt til stór­sinni og­ næstakær­leika. Annar­s var­ hann ong­antíð komin til for­manssessin, tað er­ so sikkur­t og­ vist. Ver­ vísur­ í, Jan Højg­aar­d, at tú fer­t at hoyr­a meir­a til hetta fr­amyvir­. Katrin Dagbjartsdóttir Ein beistagerð, Jan Højgaard! Nú tað er­ g­r­eitt, at vit hava eina landsfer­ðslunevnd, vil eg­ heita á hana, um at g­er­a eina meting­ av r­estini av veg­aker­vinum í Nor­ðoyg­g­jum og­ almannakunng­er­a hana. Opið br­æv til Landsfer­ðslunevndina – Í kjalarvørrinum á húkinum í Klaksvík Hallgerð Næs Simonsen Lønar- og arbeiðsviðurskifti hjá hjálparlæknum í Føroyum hevur verið á breddanum bæði í Løgtinginum og í fjølmiðlunum. Tað eru serliga lønar- og arbeiðsviðurskifti hjá hjálparlæknum, ið arbeiða á smærru sjúkrahúsunum í Suðuroy og í Klaksvík, ið hevur staðið fyri skotum