fríggjadagur 15. oktober 2010síða 12

Fríggjadagur 15. oktober 2010 · Nr. 146 12 Sosialurin Svenning Tausen hevur í nógv ár havt stóran áhuga fyri, hvussu før­ oysk fjølmiðlafólk orða seg í skrift og talu. Hann segði í viðtalu við Dimmalætting fríggja­ dagin tann 3. au gust í 2007, at føroysk tíðinda­ fólk duga ov illa føroyskt mál, og at tey ótilvitað hava ringa ávirkan á mál burðin hjá vanliga før oynginum. – Eg meti, at føroy­ ing ar duga eins væl sítt móðurmál, sum fyri 20­30 árum síðan. Men tað kann ikki dyljast, at Kringvarp Føroya og bløðini ávirka fólk tann skeiva vegin. Tað hevur Útvarp Føroya gjørt hesi fimmti árini, tað hevur verið, og nógv verri, síð­ an Niels Juul Arge fór frá sum útvarpsstjóri. Eg veit, at Niels Juel Arge og Ívar Iversen gjørdu nógv burturúr at vegleiða útvarpsfólk. Fjølmiðlafólk mugu læra seg at brúka orðabók, segði hann við blaðið. Brot úr hugleiðingunum hjá Annfinni í Skála í grein á heimasíðuni hjá Sprotanum: »Lat meg siga eitt fyrst, fólk halda, at før­ oyskt ikki kann nýtast í øllum lutum, at tað er ov fátækt, tungt og tvørligt, og at ikki ber til at festa á blað alt tað, sum er neyðugt í nútíðar samfelagi. Tað er í roynd og veru ikki rætt, tí tað, ið er stóra problemið føroyskum viðvíkjandi, er, at vit snøgt sagt ikki duga føroyskt nóg væl. Frálæran í føroyskum er við øðrum orðum ikki nóg holl, og vit verða so sanniliga held ur ikki stuðlað til at duga føroyskt, tá ið vit lesa tað, ið skrivað verð ur á før oysk um, tí skriv andi fólk gera sær ongan ómak. Her hugsi eg serstak liga um fjøl miðla­ fólk okkara. Hvar eru Ívar, Niels Juel, Oskar, Axel og Jóhann Hendrik nú? Stórar saknur er í teimum.« Uni Holm Johannesen Ívar Iversen tekur undir við Annfinni í Skála. – Nei, føroysk fjølmiðlafólk vanda sær ikki serliga væl um málið, sigur maðurin við eyðkendu og týðiligu røddini, sum í fleiri áratíggju las tíðindini í Útvarpi Føroya. Annfinnur í Skála hug­ leiðir í grein á heimasíðuni hjá Sprotanum um málburðin hjá føroysku fjølmiðlafólkum. Hann er ikki bergtikin: »Nú hava vit nógvar og al samt vaksandi tal av bók­ um á føroyskum, vit hava tríggjar útvarpsræsur, og um stutta tíð hava vit kanska eisini tvær sjónvarpsræsur. Harumframt hava vit tvey rættiliga stór bløð, men synd hevði verið at sagt, at nøk ur málmenning er farin fram, heldur tvørturímóti. Dastið av fjølmiðlafólkum okkara ger sær lítlan ómak, tá ið tað snýr seg um at skriva ella tosa føroyskt. Hend an líkasæla føroyska mál in­ um viðvíkjandi, er vorð in eitt mígandi hart rák, sum, eg, ið hvussu er, haldi, fer at fáa óhepnar, ja syrgiligar málsligar avleið ingar,« skriv­ ar Annfinnur í Skála. Ívar Iversen er málvinur sum fáur. Hann hevur tænt føroyska málinum ómetaliga væl í fleiri enn 50 ár. Sum fjølmiðlamaður dugdi hann væl at taka til. Ívar Iversen heldur, at fjøl miðlarnir leggja ikki so stóran dent á at málbera seg rætt. – Eg skal ikki siga, at or­ søk in er beinleiðis líkasæla. Men fjølmiðlafólkini duga ser liga illa at benda, og tey brúka stundum skeivar fyri­ setingar, sigur Ívar Iversen. Løgtingsfólk talaðu at Útvarp Føroya fór at senda í 1957. Tá byrjaði somuleiðis eitt nýtt tíðarskeið í føroyska fjølmiðlaheiminum. Beinan vegin varð gjørt av, at alt til­ farið skuldi vera á føroysk­ um. Og nógv varð lurtað eft­ ir útvarpinum. Tað gav før­ oyska málinum munandi betri møguleikar at menna seg, tí nú slapp tú fyri fyrstu ferð at hoyra tíðindi á før­ oysk um. Tað vistu Ívar Iversen og hinir, sum starvaðust í Út­ varpinum. Tað var mangan, at løgtingsfólk ringdu til út­ varpsmenninir og gjørdu vart við, at málsliga var ymiskt komið skeivt skeivt. – Vit vóru nærlagdir við føroyska málinum, tí ann­ ars vóru vit flongdir, skemt­ ar hann, og leggur dent á týdningin, sum málburðurin hevur í føroysku loftmiðl un­ um. – Tað er serliga í Út varp­ inum og Sjón varpinum, at fjølmiðlafólkini mugu gera sær ómak. Fólk hugsa meira um málburðin, tey hoyra í loftmiðlunum, enn skrivaða málið í bløðunum. Tað setur seg onkursvegna fastari í minnið, sigur Ívar Iversen. Hann byrjaði í Útvarpin­ um í 1960 og fór frá fyri aldur í 1998. Tøknin eingin umbering Tíðindi á føroyskum verða varp að út sum ongantíð áð­ ur. Í útvarpi, sjónvarpi, bløð­ um og á alnetinum er tað nýggjasta til taks so at siga allan dagin. Fjølmiðlafólkini eru und ir støðugum trýsti fyri at fáa alt út. Men tað er eing in umbering fyri mál­ burðin, heldur Ívar Iversen. – Tað eigur ikki at ávirka mál burðin, tí tú hugsar og skrivar á føroyskum. Tú verð ur heldur ikki kønur í føroyskum máli eftir einum degi. Menningin stendur við alt lívið, sigur Ívar Iversen, sum leggur doyin á, at øll heimsins mál broytast við tíðini. Hann vísir eisini á, at møguleikanir hjá fjølmiðl­ unum eru betri í dag. Orða­ bøkur vóru ongar at hella seg til fyrr, og tí noyddist tú at ringja og spyrja teir málkønu, um tú ivaðist í onkrum. – Uttan at vita tað við vissu, so tykist tað sum, at fjøl miðlafólk duga ov illa at nýta allar teir hentleikar, sum nú eru til taks at læra seg gott mál, sigur Ívar Iver­ sen. Løgtingsmenninir talaðu at Mál í MiðluM – Eg veit tað ikki við vissu, men tað tykist sum duga fjølmiðlafólk ikki at nýta allar hentleikar, sum nú eru tøkir at læra seg gott mál. Tað sigur Ívar Iversen, sum minnist, at løgtingsmenn talaðu at, um hann ikki brúkti rættan málburð sum útvarpsmaður Ávirka fólk skeiva vegin Stórur saknur í teimum málkønu Annfinnur í Skála sigur, at saknur er í Ívari Iversen og øðrum í føroyskum fjølmiðlunum – Eg skal ikki siga, at orsøkin er beinleiðis líkasæla. Men fjølmiðlafólkini duga serliga illa at benda, og tey brúka stundum skeivar fyrisetingar, sigur Ívar Iversen Málið Saknur