leygardagur 9. februar 2002síða 4

6 Nr. 28 - 9. februar 2002 Nr. 28 - 9. februar 2002 7 – Í mínari verð verður tað ein treyt fyri at fara í samgongu eftir løgtingsvalið í apríl, at fullveldistilgongdin sleppur at halda fram, sigur Poul Michelsen, sum aftur bjóðar seg fram at stilla upp til løgtingsval UPPSTILLING Áki Bertholdsen – Fullveldistilgongdin má undir ongum umstøðum detta niðurfyri aftur. Verði eg valdur, verður tað tí ein treyt fyri at fara upp í eina samgongu, eftir løgtings- valið í apríl, at hon sleppur at halda fram. Poul Michelsen í Havn var ein av teimum kendastu politikarunu í landinum øll áttatiárini. Men fyrst í níti- árunum tók hann seg brád- liga úr politikki. Fyrst úr løgtinginum í 1990, síðani úr býráðnum í Havn í 1992. Men nú trínir gamli fólkaflokshøvdingurin í Havn fram aftur á pallin. Hann hevur bjóðað seg fram at stilla upp á fólka- flokslistanum í Suður- streymoy til løgtingsvalið í apríl. Fyrsti uppstillingar- fundur hevur verið og tá stóð navna hansara á lista- num og hann hevur játtað at taka av. Nú eru tveir upp- stillingarfundir eftir og teir koma so at gera av, um flokkurin yvirhøvur vil hava hann á listan. Men tað er valla ivi um, at navn hansara eisini fer at standa á tí endaliga valevnislista- num Poul Michelsen, sum nú er 57 ára gamal, sat í Tórs- havnar Býráði frá 1980 til 1992, tá ið hann ikki still- aði uppaftur. Árini frá 1994 til 1990 var hann eisini løg- tingsmaður. – Hjá mær riggaði ikki væl at vera býráðsformaður í Havn og tingmaður í senn. Eg helt, at hvørt starvið kravdi so nógva arbeiðs- orku, at skuldi eg ikki vera hálvur báða staðni, tað bar ikki til at hava bæði størv- ini. Eg mátti velja og í tveimum umførum hevði eg eisini farloyvi úr tingi- num fyri at røkja starvið sum býráðsformaður burt- urav, tí eg helt ikki, at tað bar til at hava onnur størv afturat. Ganga hond í hond Poul Michelsen sigur, at tað eru ymisk viðurskifti, sum nú freista hann til at taka kampin uppaftur á lands- politiska økinum. – Starvið sum býráðfor- maður var so mikið krevj- andi, at eg føli ikki, at eg nakrantíð rættiliga havi verið uppi í landspolitikki. Men síðani hava eg verið aftur í vinnulívinum í 10 ár og eg haldi, at skalt tú um- boða vinnulívið í politikki, er tað neyðugt tú sjálvur hevur verið vinnulívsmaður burturav í eina tíð og sæð samfelagið uttaní frá. – Hesi árini, eg havi verið úr politikki, havi eg sostatt brúkt til at fingið mær eina vinnuliga barlast. Men Poul Michelsen dyl- ir heldur ikki fyri, at hann er fullveldismaður um ein háls og at eisini fullveldis- tilgongdin av allarstørsta týdningi. Og júst hesi bæði pol- itisku hermótini ganga hond í hond í hansara verð. – At vera frælslyntur vinnulívsmaður, ber ikki til, uttan eisini at vera full- veldismaður. Tað stríðir ímóti hvørjum øðrum.Tað ber ikki til at byggja eina vinnu upp á at fáa stuðul og tú kanst heldur ikki byggja eitt samfelag upp á at fáa stuðul. At vera vinnulívsmaður og at vera sambandsmaður, eru áskoðanir, sum ikki kunnu sameinast. At standa á egnum beinum og at hava ábyrgd fyri sær sjálvum, og sjálvsagt hava ábyrgd fyri øðrum, er grundstuðulin undir einum frælslyntum vinnulívi, og tað er ósam- bæriligt við at stuðla einum politikki, har samfelagið er bygt á stuðul úr einum øðrum landi. Ein perivellingur Poul Michelsen er sann- førdur um, at tað fæst ikki skil á føroyskan politikk, fyrrenn spurningurin um fullveldi er avgreiddur. Og vit kunnu tað sama sláa okkum til tols við, at hann verður ikki avgreiddur, fyrrenn vit hava tikið full- veldi. So leingi vit ikki hava tað, verður føroyskur politikkur ein perivellingur við tað, at vit skulu stríðast á fýra hermótum, tí um- framt vinstra og høgrapoli- tikk, sum politikarar í øðrum londum stríðast við, skulu vit eisini stríðast við spurningin um loysing og samband. – Sostatt er onki hugsjón- arligt fantilsi á føroyslum politikki. Vanligu aðalhug- sjónirnar um høgra og vin- stra koma slett ikki fram, tí alt druknar í spurninginum um loysing og samband. Fyrrenn, vit hava avgreitt tann spurningin, skulu vit ikki gera okkum vónir um at fáa skil á almanna- og heilsupolitikki, skúlapoli- tikki, mentanarpolitikki o.s.fr., fyri ikki at tosa um vinnulívspolitikki. Poul Michelsen sigur, at tað tykist sum um allir flokkar eru sinnaðir at broyta viðurskiftini ímill- um Føroyar og Danmark, sjálvt sambandsflokkurin. Men samstundis er hann sannførdur um, at fólka- flokkurin er einasti flokkur, ið kann sambinda hesi sjón- armiðini og verða trygdin fyri, at eitt úrslit spyrst burturúr. – Verður fólkaflokkurin ikki við, fer fullveldis- gongdin fyri bakka, sigur Poul Michelsen. Hann sigur, at tjóðveldis- flokkurin kemur at standa einsamallur við sínum sjónarmiði um at kappa á stokkinum. – Tað er umsráðandi, at fullveldistilgongdi er trygg og væl kjølfestí samfelag- num, eins væl og í fólki- num og tí eigur hon at taka tað tíð, hon tekur. Men tað skal gerast so skjótt, sum yvirhøvur gjørligt. – Eg havi fulla virðing fyri teimum hugsjónum, tjóðveldisflokkurin stríðist fyri, men teir verða ikki álitið í fullveldistilgongd- ini. Tað krevst ein annar partur til at skipa tilgongd- ina, so at føroyska sam- felagið ikki kemur sær í størri vanda enn avgjørt neyðugt. – Eftir mínum tykki er júst Anfinn Kallsberg sjálv ímyndin av teirri tryggu til- gongdini, tí framum allar aðrar, er hann maðurin, sum hevur borið tilgongd- ina ígjøgnum hesar truplu tíðir. Poul Michelsen heldur eisini, at hendan samgong- an hevur framt eitt ótrúligt avrik við at avdúka viður- skiftini ímillum Føroyar of Danmark og hevur skapt nógv størri virðing fyri politiska kjakinum. Fáa endaúrslitið á borðið Poul Michelsen sigur, at tað, sum hevði havt alstór- an áhuga, hevði verið at longu nú at gjørt okkum greitt, hvussu føroyska samfelagið skal síggja út, aftaná fullveldið. – Um tað so tekur fýra ár, ella 12 ár at koma fram til endaúrslitið, hevur minni týdning fyri meg. Tað, sum er avgerðandi er, hvussu samfelagið skal síggja út, tá ið vit hava tikið fullveldið. Fyri Poul Michelsen er tað heldur ikki so avgerandi um tað føroyska fullveldið verður uttanfyri ríki, ella innanfyri. – Tað ber eisini til at skipa ríkið sum ein felags- skapur av sjálvstøðugum londum, kanska við felags gjaldoyra, felags kongi og felags hægstarætti, um so skal vera. Hann heldur nevniliga eisini, at ríkisfelagsskapur- in kann brúkast til eitt gott endamál. – Føroyar eru smáar og tað er ongin orsøk til at gera umstøður okkara trup- lari enn neyðugt. Tað finst onki land, sum eg heldur vildi samstarva við, enn danir og fyri tann vinnulig- an dynamikkin kundi tað verið gagnligt at varðveitt ríki sum ein felagsskap, har føroyskt og danskt vinnulív, t.d. í felag fóru út í heim at gera vart við okkara vørur og kunnleika. Tað hevði eisini borið til at samstarva um sendistovur úti í heimi, umframt um aðrar skipanir. Rura í svøvn Tað, sum Poul Michelsen leggur allarstørsta dentin á tey komandu árini, er, at fullveldistilgongdin ikki steðgar aftur. –Nógv hava hálovað Anders Fogh Rasmussen fyri vælvild eftir føroya- vitjanina herfyri. Men eg havi illgruna um, at tað, sum hann í roynd og veru ætlar, er at endurskapa eina 1948-støðu, har ið alt kvaldist í politiskari ósemju í Føroyum. –Tað er heilt avgerandi, at vit ikki latra okkum rura í svøvn av vælvildini frá Anders Fogh. Tað slepst ikki uttanum, at danski stuðulin til Føroyar er einki uttan olmussa, og at vit fáa olmussu úr einum øðrum landi, eigur at fáa okkum at steðga á, serliga tá ið vit hugsa um, hvussu onnur fólk kring um í heiminum hava tað. Men tað er eisini ein olmussa, sum vit ikki kunnu líta á, at vit varð- veita. – Tí skal okkara samfelag sleppa sær burturúr hesi støðuni upp á rættiliga fá ár. Heimastýrislógin skal avmonterast so skjótt sum gjørligt, men hvussu nógv árini skulu vera, er ikki so avgerandi. Tað hevur minni týdning um tað tekur fýra ár, ella 10 ár at røkka full- veldinum, gongdin skal bara vera trygg. –Tað er lítið skilagott at gera tað skjótari, enn tað er forsvarligt, tí tað skal vera fíggjarliga forsvarligt, sam- stundis sum vit skulu byggja okkara fyrisiting upp til at umsita tey øki, sum vit fáa afturat at um- sita, tí fullveldið er ikki bara ein spurningur um eina búskaparliga tillaging, tað er eisini ein spurningur um eina umsitingarliga til- laging. – Sjálvandi skal umsit- ingin verða so effektiv sum gjørligt, men vit skulu ikki fyrigykla okkum, at vit fáa eina minni umsiting í ein- um fullveldisríki. Tað sigur seg sjálvt, tí tá fáa vit fleiri mál at umsita. – Tað, sum hevur týd- ning, er, at fullveldisgongd- in heldur fram óbrotin og í mínari verð, verður ongin samgonga skipa við nakran flokk, sum ikki vil halda fram við teirri búskaparlig- ari tillagingini til fullveld- ið. Hetta er sjálvsagt um hann verður valdur, sigur hann. Men hann ivast onga løtu í, at fólkaflokkurin hevur somu støðu undir øll- um umstøðum. Sjálvur vónar hann, at Fólkaflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin sleppa at halda fram í samgongu eftir valið. Men hann vónar eisini, at aðrir flokkar koma uppí, tí tað er umráðandi at øll standa aftanfyri hesa til- gongdina. – Sjálvt sambandsflokk- urin er sinnaður at fremja broytingar, hóast hann í løtuni mest livir av at mála ræðumyndir fyri fólki. Men tær taka vit ikki fyri fult, tí líka síðani sambandsflokk- urin varð stovnaður í 1906, hevur hann ongantíð enn havt rætt í nøkrum í føroy- skum politikki og eg dugi ikki at síggja , hví hann skal fáa rætt nú. Men í longdini livir ongin av ræðumyndum og nú hevur hann bara ein veg eftir at fara Hann vónar eisini, at javnaðarflokkurin verður sinnaður til at taka lut í full- veldistilgongdini í einum komandi valskeiði. – Nú er stundin komin til at javnaðarflokkurin kemur uppí fullveldistilgongdina. Vil hann kki tað, men fer til val sum ein sambands- flokkur burturav, ivist eg ikki í, at hann verður tann stóri taparin á løgtingsvali- num. Tá verður tjóðveldis- flokkurin tann stóri vinnar- in, tí tað er ein heilt stórur partur av javnaðarveljar- unum, sum vilja hava full- veldi og úrslitið av tí verð- ur, at tjóðveldisflokkurin og fólkaflokkurin skipa samgongu einsamallir, um so skuldi verið. Tú tosar um taparar: Velj- arakanningarnar geva ikki fólkaflokkinum stórvegis undirtøku. Er tað ikki júst tí, at veljarar floksins ikki taka undir við fullveldistil- gongdini? – Nei, tað er beint øvugt. Fólkaflokkurin hevur eina púra greiða stevnuskrá, eis- ini á fullveldisøkinum. Fólkafloksfólk eru fræls- lynt og tí fáa tey heldur ikki verið annað enn fullveldis- fólk og tað er neyðugt, at rennur saman ímillum hesi báðar frontarnar. Taka vit gongdina frá 1948 til nú, haldi eg ikki, at vit kunnu siga, at vit hava gjørt nóg nógv. Tað hava aðrir flokkar heldur ikki gjørt, men nú er tíðin komin at taka hendan partin í álvara. Annars veit hann ikki, hví flokkurin hevur so vánaligar veljarakanningar. Men hann ivast ikki í, at flokkurin fær eitt gott val, tí vit eiga at vera bindiliðið í fullveldisætlanini. Poul Michelsen sigur, at verður hann valdur, er tað hansara endamál at hava fullveldistilgongdin skal vera trygg og at hava heilt greiða støðu á hasum øki- num. Men hann hevur eisini onnur hjartamál. Eitt nú er hann ikki serliga errin av eldrapolitikkinum. – Tey, sum hava somu áskoðan sum eg, skulu ikki føla seg noydd til at fara í tjóðveldisflokkin, sigur Poul Michelsen. Men hann hevur ongar ætlanir um at gerast løg- maður ella landsstýris- maður, tí hann hevur eisini eitt hampiliga stórt virki, sum hann varar av og fær hann givið sítt íkast til dag- liga politikkin sum løg- tingsmaður, er hansara endamál rokkið. Fullveldismaður um ein háls bjóðar seg aftur fram –Nú er fullveldistilgongdin byrjað og tað er umráðandi, at vit ikki lata okkum rura í svøvn aftur nú, sigur Poul Michelsen, sum aftur bjóðar seg fram til løgtingsvalið, men hann hevur ongar ætlanir um at gerast landsstýrismaður Nú er stundin komin, har vit í sátt og semju normalisera og fáa trygg, lagalig og skila- góð viður-skifti Føroyar og Dan- markar millum. Løg- maður og forsætis- málarráðharrin hava slóðað fyri møguleik- anum, sigur Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður Fólka- floksins, sum skjýtur upp at vit gera eitt samveldi millum Føroyar og Danmark SJÁLVSTÝRISMÁL Eirikur Lindenskov – Vit eiga at fara burtur frá øsingini um viðurskiftini millum Føroyar og Dan- mark – og í staðin skipa eitt samveldi millum londini. Tað heldur Bjarni Djur- holm, landsstýrismaður fyri Fólkaflokkin, sum í grein í Sosialinum í dag mælir til, at vit við støði í yvir- lýsingini millum løgmann og forsætisráðharran, sum skrivað varð, meðan And- ers Fogh Rasmussen vitjaði í Føroyum – og sum øll eru samd um, fáa viðurskiftini við danir í trygga legu. – Tað er avgjørt neyðugt fyri føroyskan politikk, at vit fáa eina nýggja avtalu, sum einaferð med alla legg- ur avgerðirnar um støðu okkara í ríkinum til løg- tingið og føroyska veljaran. Eina avtalu, sum eisini forðar fyri konfrontaións- politikkinum, sigur hann. Bjarni Djurholm sigur, at nú høvi býðst, eigur polit- iski myndugleikin tí skjót- ast at virka fyri eini skipan, sum fjøldin av føroying- unum tekur undir við. Hann skjýtur tí upp, at nýggj samveldisavtala við danir verður skipað. Hann hugsar sær inni- haldið í skipanini soleiðis: 1.Føroyska heimastýrið kann gera av, at øll máls- øki, undantikin uttan- ríkismál, verjumál, ríkis- borgararættur og gjald- oyramál, kunnu yvirtak- ast sum føroysk sermál við teirri fylgju, at heimastýrið tekur uppá seg tær útreiðslur, ið fylgja við teimum. 2.Heimildirnar hjá Lands- stýri og Løgtingi í uttan- ríkismálum verða víðk- aðar til at umfata altjóða sáttmálagerðir viðvíkj- andi yvirtiknum málum og medavgerðarætti í øllum málum, sum við- víkja Føroyum. 3.Tekur Føroya fólk avgerð um, at Føroyar verða sjálvstøðugar, koma málsøkini uttanríkismál, verjumál, ríkisborgara- rættur og gjaldoyramál undir føroyskt málsræði. 4.Danska stjórnin boðar altjóða samfelagnum frá nýggja sáttmálanum. Bjarni Djurholm staðfestir, at eftir yvirlýsingina frá løgmanni og forsætisráð- harranum, so er semja um at venda sjálvstýrisprosess- ini á høvdið. Hann vísir á, at raðfylgjan í tilgongdini í ríkisrættarligu viðurskift unum er ikki longur av- gerandi fyri málsetningin. Hann vísir eisini á, at sam- antvinnanin av suvereniteti og skiftistíð er liðað sundur. – Nú kann landsstýrið miðja eftir at gera ein sátt- mála, har løgtingið einsa- malt hevur heimild at taka yvir málsøki. Gjaldingin fyri hvørt málsøki sær verður at gjalda av lands- kassanum so hvørt, sum tikið verður yvir, sigur hann. – Sostatt verður tað gjør- ligt at skipa ríkisrættarligu viðurskiftini eftir tí leisti, sum løgtingið og í síðsta enda veljarin metir at vera rætt. Ein lagalig og varlig skipan, har eingi óráð verða tikin. Har broytingarnar fara at taka ta tíð tær taka, sigur Bjarni Djurholm. Tað er einki at ivast í, at hendan útmeldingin frá fólkaflokslandsstýrismanni num ikki fellir í góða jørð hjá Tjóðveldisflokkinum, sum hevur eina heilt aðra tulking av sjálvstýristil- gongdini. Bæði Høgni Hoydal og Karsten Hansen hava seinastu tíðina sagt við útlendskar fjølmiðlar, at tað er væl hugsandi at Føroya loysa frá Danmark í komandi valskeiðið – t. v. s. innan løgtingsvalið í 2006. Bjarni Djurholm dylur ikki fyri, at hann hevur havt sjálvstýrisuppskotið hjá Javnaðarflokkinum í huga í hesum sambandi. – Nú er stund--in komin, har vit í sátt og semju normalisera og fáa trygg, lagalig og skilagóð viður- skifti Føroyar og Dan- markar millum. Løgmaður og forsætismálarráðharrin hava slóðað fyri møguleik- anum, sigur Bjarni Djur- holm. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa viðmerking frá Tjóðveldisflokkinum og andstøðuni áðrenn blaðið fór til prentingar. Vil gera samveldi við Danmark Bjarni Djurholm, landsstýrismaður Fólkafloksins, mælir til, at gjørdur verður samveldissáttmáli millum Føroyar og Danmark Grýlu- dansur í Virkinum á Sandi Sandur: Í kvøld verður grýludansur í Virkinum á Sandi, har Countrybólkurin úr Klaksvík spælir til dans. Vakrasta grýlan vinnur eitthvørt, men tað er tó eingin treyt, at fólk skulu verða grýluklødd. Sunnukvøldið og mánakvøldið verður eisini dansur, tá spælir Bjørn Djurhuus Band til dans. Fastur siður á Sandi er eisini, at Føstulá- vintskemt verður framført, og so verður eisini hesaferð. Tvær sýningar verða leygar- dagin og tríggjar sunnudagin. Burðardygg menning FRÁGREIÐING Tíðindaskriv Skriv er sent til Eyðun Elt- tør, landsstýrismann í um- hvørvismálum, sum er eitt uppkast til ætlan um burð- ardygga menning, 2002 – 2020. Frágreiðingin er gjørd sum verkætlan á Heilsu- frøðiligu stravsstovuni í 2001, og hon er fíggjað av játtanini til umhvørvis- verndartiltøk. Henda frágreiðing er ætlað sum støði undir ein- um framhaldandi arbeiði við málsetningum. Lagt verður upp til, at ein bólkur verður settur við umboðum úr øllum stýrum, at gera ætlanir um eina burðar- dygga menning í Føroyum ítøkiligar Fokus verður sett á fimm úrvald øki, og vísir á, hvørji umhvørvisfyrilit eiga at verða tikin. Hesi øki eru havi, ferðavinna, vinnulív, orka, burturkast og Lokal Agenda 21. Mælt verður til, at eitt ítøkiligt kjak um náttúru- og umhvørvis- vernd, um møguleikar, mál og íløgur verður partur av eini fullgjørdari ætlan um burðardygga menning. Tess fleiri taka lut í tilgongdini og koma við viðmerking- um, tess betri úrslit fyri okkum og fyri komandi ættarlið. Frágreiðingin hevur støði í tí virksemi, sum hesi sein- astu 10 árini er farið fram um allan heim at ansa eftir, at náttúrunnar virðir verða umsitin soleiðis, at kom- andi ættarlið eisini kunna fáa ágóðan av teimum. Á heimsráðstevnu í Rio de Janeiro í 1992, varð heitt á heimsins stjórnir um at gera ætlanir fyri eina burð- ardyggari menning í 21. øld. Hugtakið um burðar- dygga menning inniber, at miðast skal eftir, at loysa umhvørvisligar, búskapar- ligar og sosialar trupulleik- ar samstundis, og í mun til hvønn annan. Í summar fara heimsiins lond at hittast aftur til eina uppfylging av Rio-ráð- stevnuni, hesuferð í Suður Afrika. Hóast lítlar, eru Føroyar eitt ríkt land, og eiga at gera sítt til at fremja eitt burðardygt alheims- samfelag. Frágreiðingin er løgd á heimasíðuna hjá Heilsu- frøðiligu starvsstovuni, og er hon at finna undir www.hfs.fo. Trýst á deildir, síðani umhvørvisdeildin, og har liggur "Uppkast til føroyska ætlan um burða- dygga menning". KONSERTIR Norðurlandahúsið Nú verður so aftur Orfeus á skránni. Hetta verður so- statt fyrstu Orfeuskonsert- irnar í hesum árinum. Í februar verða tvær kon- sertir. Tann fyrra 12. februar 2002 kl. 19.30 í Ósáskúlanum í Klaksvík og hin seinna mikudagin 13. februar 2002 kl. 19.30 í Norðurlandahúsinum. Til hesar báðar konsert- irnar fara tey bæði Hege Waldeland og Jóhannes Andreasen at spæla. Hege Waldeland er svensk og spælir upp á cello, og Jóhannes Andreasen fer at spæla upp á klaver. Skráin fyri bæði kvøldini verður ein klassisk skrá. Hege Waldeland hevur nakrar ferðir spælt við í bólkinum Aldubáruni bæði í Føroyum og uttanlands. Men hesaferð fer hon fyri fyrstu ferð at hava sjálv- støðuga konsert í Føroyum. Annars hevur Hege Waldeland spælt sum so- listur í mongum londum og hevur mangan fingið fram- úrskarandi ummæli fyri spæl sítt. Hon hevur í nógv ár verið celloleikari í Sjællands Symfoniorkester. Hon undirvísir annars í cellospæli á Tónlistahá- skúlanum í Malmö og spælir fast í Athelasbólk- inum. Hege Waldeland og Jóhannes Andreasen fara at spæla verk eftir m.a. Beet- hoven og Chopin. Atgongumerki til konsertirnar fáast við dyrnar. Tvær Orfeuskonsertir C M Y K 7 6