mikudagur 20. oktober 2010síða 9

9 Mikudagur 20. oktober 2010 · Nr. 148 Sosialurin Leo Poulsen Fjórða árið á rað eru Føroyar við í europeiska gjalds­ indeksinum hjá Intrum, men meðan vit lógu á einum rímiligum indeksi á 140 tvey tey fyrstu árini, gjørdi Før­ oyar eitt lop í fjør upp á 146. Í ár eru Føroyar eisini kvinkaðar eitt vet skeiva vegin, upp á 147. Gjaldsindeksið umfatar 26 lond í Europa, og tað tykist, sum mentanin í heitaru londu­ num gongur meiri tann vegin, at fólk taka rímiliga lætt upp á gjaldan av rokningum. Vánaligastu gjaldararnir eru at finna í londum sum Portugal, Spania, Italia, Grikka­ landi og Kypros. Frægast stendur til í Norðurlondum, har Finnland skarar framúr. Felags fyri so at siga øll lond er tó, at indeksið er farið skeiva vegin seinasta árið. Bert nøkur fá lond hava megnað at halda stand, men tey allarflestu eru farin longur upp eftir stiganum. Eitt annað, sum sermerkir gjaldsindeksið fyri 2010 er, at fyritøkurnar staðfesta størri tap enn árini frammanundan. Meðan Finnland og Svøríki hildu seg á tapum undir 2% í 2009, eru staðfestu tapini í 2010 frá 2% og til omanfyri 3% av útistandandi. Í triðbesta bólki Finnland er tað landið í Europa, har gjaldsvágin er lægstur, og Finnland er sam­ stundis einasta landið, sum framvegis er í besta bólki­ num. Svøríki var, men teir eru dotnir niður í næstbesta bólk­ in eftir at svenskar fyritøkur í ár hava staðfest størri tap enn árini framman undan. Í næstbesta bólkinum finna vit tískil nú Svøríki, sum saman við Noregi, Danmark og Íslandi liggja væl fyri sum ábyrgdarfullar tjóðir, tá tað ræður um at rinda sínar rokningar. Í triðbesta bólkinum finna vit so Føroyar, sum við sínum gjaldsindeksi á 147 liggja ájavnt við Sveits og Írland. Tað eru serliga tríggir faktorar, ið ávirka gjalds­ indeksið í einum landi, og tað er búskaparliga støðan, lógarverkið og mentanin. Og serliga hetta seinasta ger seg galdandi í heitaru londunum, tí mest sum øll lond merkja til fíggjarligu kreppuna so ella so. Í Føroyum heldur gjalds­ indeksið stand, tó at tað kvinkaði eitt vet skeiva vegin frá 2009 til 2010. Leo Poulsen Russiski leikrithøvundurin, Anton Tjekhov, sigst at vera størsti høvundur í heiminum næst eftir William Shake­ speare, og tí ein dreymur hjá øllum sjónleikarum at framføra. Umframt verk av styttri og longri slag hevur Tjekhov skrivað fýra sjónleikir, Másin, Djadja Vanja, Tríggjar systrar og so Kirsiberjagarðurin, sum Tjóðpallur Føroya nú hevur vant í skjótt sjey vikur. Leikgongdin er í stuttum henda: Ljuba Andrejevna, sum eigur góðsið við tí ómetaliga vakra kirsuberjagarðinum, kemur heim eftir at hava verið uttanlands í fimm ár. Bróður hennara Leonid og stjúkdóttirin Varya hava roynt at hildið góðsinum flótandi hesa tíðina, men nú sær út til at garðurin skal á tvingsilssølu. Forrættnings­ maðurin Lopakhin roynir at yvirtala tey til at útstykkja garðin til summarhús, og soleiðis ofra tann vakra garðin, men bjarga sær pen­ ingaliga. Hesum er Ljuba sterkt ímóti, hon vil hava Kirsiberjagarðin at standa sum hann altíð hevur gjørt, men hon hevur einki boð uppá hvussu trupulleik­ arnir kunnu loysast. Og meðan tey øll halda fram at brúka pengar og vóna at ein loysn fer at koma, nærkast tvingsilssølan í heilum. Nógvir leikarar Tjekhov er altíð ein stór avbjóðing hjá einum og hvørjum leikara og leikstjóra, og her verður ikki talan um eina traditionella, klassiska uppseting, men um eina modernaða tulking. Persónar­ nir í leikinum halda lívið vera eina langa veitslu, og tað sæst aftur í sýningini. Salurin á Meiarínum verður brúktur á heilt sermerktan hátt, og leikstjórin lovar eitt satt fýrverk av eini uppliving. Leikstjórin, Guðjón Peder­ sen, setti upp “Aftaná Undrið” eftir Jóanes Nielsen í fjør. Eisini tá gjørdi Elin Edda Árnadóttir búnar, og aftur­ at teimum er komin Finnur Arnar Arnarson sum ger pallmyndina. Árni Baldvins­ son stendur fyri ljósið og André Niclasen hevur týtt leikin úr russiskum. Ikki færri enn tólv leikarar eru við, og verður hetta sostatt størsta uppseting higartil á Gamla Meiarínum. Leikarar eru Birita Mohr, Barbara Christophersen, Katarina Nolsøe, Súsanna Tórgarð, Mariann Hansen, Bárður Persson, Hans Tór­ garð, Páll Danielsen, Egi Dam, Kári Øster, Hjálmar E. Dam og Kjartan Hansen, ið hevur nomið sær sjónleikara­ útbúgving í Luleå í Svøríki og leikar fyrstu ferð á Tjóðpallinum. Gjaldsindeksið kvinkar skeiva vegin Fríggjadagin kunngjørdi Intrum Føroyar gjaldsindeksið fyri 2010 og tað vísir, at Føroyar kvinka skeiva vegin – men tað gera flestu onnur lond eisini Jákup Bech Jensen, stjóri á Intrum Føroyar, greiðir frá um gjaldsindeksið 2010 Klassikari á Tjóðpallinum Heilir 12 leikarar fara leygarkvøldið á pall í Tjóðpalli Førya, tá klassikarin eftir Tjekhov, Kirsiberjagarðurin, verður frumsýndur. Tað er kendi íslendski leikstjórin, Guðjón Pedersen, ið leikstjórnar Sum eitt yvirraskandi íkast bakkar eitt Suzuki rugbreyð knappliga inn á pallin, og tað er næstan sum mjølið í krukkuni, at leikararnir blíva við at tøma alskyns viðføri úr tí Mynd: Álvur Haraldsen Frumsýning verður á Tjóðpalli Føroya leygardagin kl. 19