mánadagur 25. oktober 2010síða 11

11 Mánadagur 25. oktober · Nr. 150 Sosialurin Næsta ár er alment kost­ ár og tá skal serligur dent­ ur leggjast á átøk, sum kunnu bøta um kost van­ ar nar hjá føroyingum. Tað er lands stýris mað­ ur in í heilsumálum, sum stendur fyri til taki num og millum ann að fer tað at liggja á Fólka heilsu ráð­ num at skipa fyri yms um átøkum í hesum sa m­ bandi. Tí ætlar fólka heilsu­ ráð ið at seta tveir kost­ ser frøð ingar í starv. Teir skulu arbeiða hálva tíð hvør og sostatt er talan um eitt ársverk til samans Talan skal vera um tvey fólk við serligum kunn leika til matfrøði og fólkaheilsu og upp­ gáva teirra verður at fin­ na uppá og fremja ymisk átøk, sum hava til enda­ máls at gera mat van ar nar í Føroyum so heilsu góð ar sum til ber. Tí skulu umsøkjarar hava serligan kunnleika til heilsugóðan kost, um­ framt at teir skulu hava skap andi evni og góð sam­ skiftis­ og sam starvs evni. Talið á teimum ungu, sum ganga arbeiðsleys, er mun andi minkað seinastu tíð ina. Tað upplýsti Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum fyri løg tingi­ num mikudagin. Bergtóra Høgnadóttir Joen sen, løgtingskvinna, spurdi hann, hvat hann æt l ar at gera fyri at basa ung dóms arbeiðs loysi­ num. Johan dahl svaraði, at fyrr í ár setti ein ar beiðs­ bólkur nøkur upp skot fram um, hvussu ung­ dóms ar beiðsloysið kann basast. Eitt uppskot var, at øll, sum eru skikkað, skulu sleppa undir útbúgving. Tað er eitt uppskot, sum samgongan hevur rað fest og úrslitið av tí er, at í ár eru eini 500 fleiri les andi í Føroyum, enn tað vóru í fjør. Hann sigur, at hetta hev ur ført til, at talið á teim um 16­24 ára gomlu, sum ganga fyri einki, er mun andi fallið. Hann vísti á, at seinas­ ta uppgerðin frá ALS yvir ar beiðsleys ímillum 16 og 24 ár, er , at talið fallið úr 341 arbeiðsleysum ung­ dóm um í mars niður í 179 í oktober. ­ Tað er onki at ivast í, at nógv av hesum hava tik ið av tilboðnum um at fara undir útbúgving. Landsstýrismaðurin upp lýsir eisini umboð fyri ALS hava verið norður­ lendskari ráðstevnu um ung dóms arbeiðsloysi og skipanin hevur eisini skipað fyri evnisdegi fyri ung arbeiðsleys í aldri­ num frá 18­24 ár. Í næstum fer ALS eisini at seta fólk í starv at ráðgeva um ung dóms­ ar beiðs loysi. Bergtóra Høgnadóttir Joen sen var ikki hug­ tik in, tí hon staðfesti, at uppskotið um at lata allir skikkaðar næm ing ar sleppa inn á miðnámsskúla, varð gamalt og tí vónaði hon at síggja onnur átøk frá sam gong u ni. Hans Pauli Strøm, løg tings maður, vil hava ung dóms arbeiðsloysi í síni heild til orðaskifti í Løg tingi num og tað tók lands stýri smaðurin undir við. Annars vísti hann á, at ALS arbeiðir við málinum og har eru nøkur tilmæli á veg, sum ikki enn eru kom in á hansara borð. Áki Bertholdsen Tað er nógv, sum bendir á, at tænastan frá Strandferðsluni fer at versna munandi næsta ár. Í hesum sambandi bæði van di fyri, at skip fara at sigla færri túrar og at ferða­ seðla prísirnir fara at hækka. Bogi Mortensen, stjóri á Strandferðsluni, sigur, at hetta kann gerast avleiðingin, fær Strandferðslan ikki meiri pen ing á fíggjarlógini fyri næsta ár, enn tað, sum lands­ stýr ið hevur skotið upp. Landsstýrið hevur skotið upp at játta Strandferðsluni 125,1 milliónir næsta ár og tað er akkurát tað sama sum í ár. Hinvegin er nógv, sum bend ir á, at prísirnir fara at hæk ka næsta ár. Landsstýrið uppskotinum til fíggjarlóg, at nú í heyst er olju prís ur in er 40 til 60 oyru hægri fyri liturin enn hann var, tá ið fíggjarlógin fyri í ár varð gjørd. Heldur hetta prísstøðið sær, fer tað at kosta Strand­ ferðslu ni minst 5 milliónir krón ur eyka næsta ár, tí onki er lagt upp fyri prís hækk ing­ um. Landsstýrið hevur heldur ikki lagt upp fyri, at sáttmálar við veitarar á Oyggja leiðum og Bygda leið­ um eru prístals við gjørdir so dýrkar olja og hækka lønir­ nar, kostar tað eisini Strand­ ferðsluni. Landsstýrið hevur held ur ikki lagt upp fyri, at kost nað­ ur in av at hava gomul skip í sigling veksur ár fyri ár. Sjey-átta milliónir Bogi Mortensen staðfestir, at ætlanin hjá samgonguni at leggja eitt serligt avgjald á oljuna, fer at kosta Strand­ ferðslu ni aðrar 1,5 til 2 millió­ nir. Samstundis hev ur stovn­ ur in eina lønar út reiðs lu upp á 60 millión ir um ár. Tað merkir, at fyri hvørt pro­ sent, lønirnar hækka, kostar tað Strandferðsluni 600.000 krón ur. Tí veldst eisini nógv um, hvat úrslitið av lønar sam ráð­ ing unum á almenna arbeiðs­ mark naði num, sum eru nú, enda við. Samgongan hevur nevni­ liga gjørt greitt, at hækka al men nu lønirnar, skulu til­ svar a ndi sparingar gerast, tí po lit iski málsetningurin er, at útreiðslurnar til lønir skal ikki hækka. Stjórin á Strandferðsluni vátt ar tí, at tað er rættiliga skjótt, at Strandferðslan noyð ist at spara 7 til 8 millión ir næsta ár. Og tað fer at merkjast mun an di í teirri tænastu, stovn ur in veitir. ­ Strandferðslan hevur bara tveir møguleikar fyri at spara nakað sum veruliga mun ar og tað er at sigla fleiri túrar og at seta prísin á ferða seðl um upp, sigur Bogi Morten sen. Akkurát, hvussu hann sær mynd ina fyri sær, vil stjórin ikki siga so nógv um, tí enn eru nógv ókend viðurskifti. Men einføld høvuð rokn­ ing sigur kortini, at skal ein sparing upp á sjey ella átta millión ir finnast í ferða­ æt lan ini og og prísinum á ferða seðlum, verður talan um munandi færri túrar og eina hampuliga príshækking. aki@sosialurin.fo Seta fólk at fáa føroyingar at eta sunt Arbeiðsloysið ímillum ung nógv minkað Færri túrar og dýrari ferðaseðlar næsta ár SKERJING Vandi er fyri, at sparingar fara at raka Strandferðsluna hart næsta ár Samgongan ætlar ikki at játtanin hjá Strandferðsluni næsta ár skal fylgja teimum príshækkingum, sum eru á veg og tað fer at fáa avleiðingar fyri ferðaætlanina og prísirnar og ferðaseðlum SKERJING