týsdagur 21. mars 2000síða 5

Samráðingarnar 13:00 (fríggjadagin) Samráðingarfundurin millum føroyingar og danir skuldi byrja við frokosti í spegl- salinum í danska forsætismálaráðnum. 13:20 Ikki fyrr enn nú síggjast politikarar í geingi- num í forsætismálaráðnum. Leiðin gongur inn í speglsalin til frokost 14:10 Farið verður á fyrsta fundin um føroyskt fullveldi 16:00 Eftir tíðarætlanini eigur tíðindafundurin nú at verða hildin. Tað einasta fólk vita er, at partarnir nú ikki sita í sama rúmi. 17:00 Fyrsta bumban brestir. Danski forsætismála- ráðharrin heldur nú - púra óvæntað - tíðindafund einsamallur og greiðir frá, at danir ikki góðtaka longri skiftistíð enn trý til fýra ár 17:30 Løgmaður kennir seg nú eisini noyddan at hava tíðindafund. Hann greiðir frá, at landsstýrið er tikið á bóli í samráðingunum. Danir eru farnir at diskutera konkret viðurskifti í nýggjum ríkisrættar- ligum sáttmála, m. a. skiftistíðina. 18:00 Farið verður aftur til samráðingar. 22:00 Samráðingarnar eru nú lidnar. Partarnir eru komnir ásamt um ein leist fyri víðari samráðingu- num. Fyrsti fundurin skal haldast tíðliga í mai. Áðr- enn hendan fundin skulu partarnir royna at fáa greiðu á faktuella grundarlagnum undir fíggjarligu viðurskiftunum landanna millum. Á jóansøku skal støðan gerast upp. 00:00 Næsta bumban brestir: Ritzau skrivar við danska fíggjarmálaráðnum sum keldu, at føroyingar hava kravt eina skiftistíð upp á 63 ár. 18:30 (Sunnukvøld): Triðja bumban brestir: Útvarp Føroya avdúkar, at danir hava roknað út, hvørjar útreiðslur eru av føroyingum - eisini føroyingum búsitandi í Danmark. Roknistykkið sigur einki um, hvørjar inntøkur danir hava av Føroyum. ávís punkt í føroyska sátt- málauppskotinum, og stríddi hetta ímóti tí, part- arnir høvdu avtalað undan samráðingunum. Heilt greitt sást á føroyska liðnum, at tey vóru skelkaði av støðuni, ið knappliga hevði tikið seg upp. Ikki minst vóru tey órógvað av, at Poul Nyrup Rasmussen hevði hildið tíðindafund í ótíð. Hetta helt onkur bein- leiðis vera álitisbrot. Semja um leistin Eftir tíðindafundirnar hildu samráðingarnar fram. Og hálvan áttanda tíma eftir, at hol varð sett á, høvdu part- arnir funnið fram til eina semju. Londini bæði vóru vorðin samd um leistin fyri kom- andi samráðingunum um ríkisrættarligu støðuna og um, nær partarnir aftur skuldu møtast. Samráðingarúrslitið er, at danir og føroyingar aftur skulu sessast við samráð- ingarborðið í byrjanini av mei mánaði. Tá skulu part- arnir hava avklárað faktu- ella grundarlagið undir grundgevingunum fyri teirri skiftistíð, báðir partar í hvør sínum lagi hava víst á. Løgmaður segði á tíðind- afundinum beint eftir sam- ráðingarnar, at hann roknar við, at tað fer at eydnast at halda eina fólkaatkvøðu um ein ríkisrættarligan sáttmála í heyst. Hetta hevði danski forsætisráðharrin onga við- merking til, men partarnir hava kortini gjørt av at gera støðuna upp í endanum av juni. Taktisk bumba Stutta løtu eftir, at fyrsta umfar av ríkisrættarligu samráðingunum var av, brast aftur ein bumba í mál- inum. Nú skrivaði tíðinda- stovan Ritzau, at føroyingar undir samráðingunum høvdu kraft ein hátt fyri skiftistíð, ið kom at vara í eitt tíðarskeið á 63 ár. Landsstýrið hevði lagt fram eitt modell fyri eini Fakta um skiftistíð, ið segði, at ríkis- veitingin skuldi næstu árini setast til 650 milliónir krón- ur og halda fram til hon var 3 prosent av samlaðu brytt- otjóðarúrtøkuni. Hesi tíðindi lupu øði í Føroyingar, sum sunnudag- in váttaðu tíðindini um mo- dellið, men vístu teir sam- stundis á, at eitt loft, ið segði, at skiftistíðin ikki kann vera longur enn 15 ár. Sunnudagin bórust eisini tíðindini um útrokningar- nar, danir løgdu fram um Føroyingar. Útrokningar- nar, landsstýrið metir sum mannminkandi. Sum skilst er seinasta bumban í fullveldismáli- num ikki fallin enn, og fyrsta dagin kunnu vit, sum skilt vænta okkum enn feiri avdúkandi upplýsingar í málinum. Poul Nyrup Rasmussen og Anfinn Kallsberg á tíðind- afundi fríggjadagin Stongt starvs- fólkalyftina Starvsfólkalyftin á Landssjúkra- húsinum er stongd, tí hon riggar ikki, sum hon skal EYÐUN KLAKSTEIN Ein av teimum trimum lyft- unum á Landssjúkrahúsi- num riggar ikki, sum hon skal, og tí er hon stongd. Talan er um lyftina, sum er ætlað starvsfólkunum á sjúkrahúsinum, og nógv av teimum hvítkitlaðu mugu tí í hesum døgunum taka trappurnar. Tvær aðrar lyftur eru á Landssjúkrahúsinum, men tær verða nógv brúktar av bæði starvsfólkum, vitjandi og øðrum, og tí eru tað summi, sum velja at ganga fetini upp ella niður eftir. Leiðarin á Maskindeildini á Landssjúkrahúsinum, Suni Rasmussen, sigur, at trupulleikar hava verið við lyftini, eftir at hon fekk eina nýggja elektroniska stýring. Er órógv í streyminum, missir lyftin orienteringina. Hetta hevur gjørt, at tey hava valt at steingja lyftina, til hon er fingin at rigga, sum hon skal. Sambært Suna Rasmus- sen koma fólk úr Danmark í næstu viku, sum skulu um- væla hinar báðar lyftirnar á sjúkrahúsinum, men fyrst er ætlanin at fáa starvsfólka- Jóannes Poulsen eitt sindur afturat Norðoya Sparikassi hevur gjørt avtalu við Jóannes Poulsen um at halda fram sum stjóri fyri sparikassan til nýggjur stjóri er funnin. Jóannes segði seg annars úr starvinum til tann 1. apríl, men nú verður hann sitandi í sessinum nakað enn. Umsjónarráðið fyri Norðoya Sparikassi skal komandi mánaðirnar finna ein nýggjan stjóra at seta ístaðinfyri Jóannes Poulsen, sum tók við starvinum 1. september 1995. lyftina í ordan aftur. Starvsfólkalyftin er góð- kend av Arbeiðseftirlitinum í ár, og sambært leiðaranum á Maskindeildini er bara tal- an um smávegis ólag. Nógv av teimum hvítkitlaðu á Landssjúkrahúsinum mugu í hesum døgunum nýta trappurnar, tí starvsfólkalyftin er stongd. Mynd: Jonhard Hammer 9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 56 - 21. mars 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 56 - 21. mars 2000 SKOTARÓK 14 100 TÓRSHAVN TLF. 211861 og 311414 FAX 317534 Tað koma støðugt fleiri forrit á marknaðin til at viðgera, byggja upp og broyta heimasíður. Vit hava valt at seta saman eitt WEB- koyrikort, sum fevnir um nøkur av teimum best umtóktu forritunum innan WEB-design. Skeiðini kunnu eisini takast hvørt sær. Nýggj skeið- tænasta frá Farodane WEB WEB TILMELDING frá heimasíðu okkara - ella ringið tlf. 211861 ella 311414. e-mail: kvasir@farodane.fo : kvasir.farodane.fo SKEIÐ 1. Adobe GOLIVE 2. Adobe IMAGEREADY 3. Macromedia FLASH 4. Adobe ACROBAT 5. KLÁRT TIL INTERNET WEB-skeiðini eru hesi: F A R O D A N E S K E I Ð S T O VA N KVAS R fd-3c-00 Fyrsta skeiðið byrjar 3. apríl JOHN JOHANNESSEN ÚR KEYPMANNAHAVN Fyrsti samáðingarfundurin millum føroyingar og danir um føroyskt fullveldi gjørd- ist ein beinharður fundur. Fundurin byrjaði klokkan tvey danska tíð - ein tíma seinkaður - og helt á til klokkan hálvgum tíggju á kvøldi. Endmálið við fyrsta fund- inum var, at føroyingar skuldu leggja sáttmálaupp- skot sítt fyri donsku stjórn- ina, og síðani skuldi ein leistur leggjast fyri víðari samráðingarnar. Men danir vildu hava meira burtur úr fundinum enn so. Tá Føroya løgmaður, An- finn Kallsberg, hevði lagt sáttmálauppskotið fyri dan- ir, valdi danski forsætisráð- harrin, Poul Nyrup Rasmus- sen at leggja eitt mótútspæl fyri føroyingarnar. Mótspælið frá danska for- sætisráðharranum var, at tað ikki kemur upp á tal, at før- oyingar fáa eina skiftistíð, ið er longri enn trý til fýra ár. Harafturat legði hann á borðið nakrar útrokningar, ið vístu hvørjar útreiðslur danir hava av føroyingum. Hetta roknstykkið fevndi ikki bert um ríkisveitingina til Føroya, men eisini um útreiðslur av føroyingum búsitandi í Danmark og um danskar pensjónir í Føroy- um. Ætlanin var, at almenn- ingurin ikki skuldu fáa frænir av hesum roknstykki, men sunnudagin eydnaðist tað Føroysku Tíðindastov- uni í Keypmannahavn at fáa fatur á tølunum, og vórðu hesi sunnukvøldið almann- akunngjørd í Útvarpi Før- oya. Máttu fara hvør til sín At danir fóru at leggja so hart út undir fyrsta samráð- ingarfundinum, hevði før- oyska samráðingarliðið í Keypmannahavn ikki rokn- að við. Tí gjørdist fundurin til tíðir ógvuliga harður, og neyðugt varð at biðja um steðg í samráðingunum, so føroyska samráðingar- nevndin fekk møguleika at tosa saman innanhýsis um støðuna. Á hesum fundi varð gjørt av, løgmaður skuldi vísa danska forsætisráðharra- num á, at endamálið við fyrtsa samráðingarfundi- num var at leggja leist fyri víðari samráðingunum og einki annað. Løgmaður skuldi krevja av forsætisráðharranum, at leisturin varð lagdur á hes- um fundi, eins og avtalað í august. Bíðast skuldi við konkretu samráðingunum til á næsta fundi. Kravið frá løgmanni skuldi vera, at partarnir skuldu gera eitt felags skjal um tíðarætlanirnar fyri sam- ráðingarnar. Óvæntaður tíðindafundur Meðan føroyingarnir sótu fyri seg sjálvar og tosaðu saman um støðuna gjørdi danski forsætismálaráðharr- in ikki mætari, enn at hann einsamallur helt ein tíðinda- fund fyri øllum teimum mongu tíðindafólkunum, ið spent høvdu sitið allan dag- in í forsætismálaráðnum og bíðað eftir tíðindum frá samráðingarfundinum. Tað var á hesum tíðinda- fundinum, at tann fyrsta al- menna bumban brast í hes- um máli. Poul Nyrup Rasmussen greiddi fjølmiðlunum frá, at danska stjórnin hevði gjørt nakrar útrokningar, ið sýndu, at føroyingar ikki hava brúk fyri einari skift- istíð, ið er longri enn trý ella fýra ár. Tí ælaðu danir held- ur ikki at ganga við til eina skiftistíð, ið var longri enn hetta áramál. – Eitthvørt val um sjálv- støðu kostar. Skulu føroy- ingar gjalda, mugu teir eis- ini valda, segði danski for- sætismálaráðharrin. Kortini greiddi Poul Ny- rup Rasmussen ikki frá, at danska fíggjarmálaráðið hevði gjørt nakrar útrokn- ingar, ið sýna, hvat føroy- ingar kosta dønum. Danir løgdu hart út Fyrsti samráðingarfundurin við donsku stjórnina gjørdist harðari enn væntað. Stjórnin gjørdi greitt, at vit ikki fáa longri skiftistíð enn trý til fýra ár, og eisini legði hon tøl á borðið, um hvat føroyingar kosta dønum Poul Nyrup Rasmussen varð seinni spurdur, hvussu tað ber til, at danska stjórnin valdi at melda út eitt ávíst áramál fyri eina skiftistíð. – Komu vit ikki við einari greiðari útmelding, spældu vit ikki við opnum kortum. Eg haldi, at vit skylda øllum føroyingum, at vit vísa á greiðu støðu okkara undan samráðingunum. Fóru vit undir samráðingarnar uttan at siga, hvat útgangsstøðið frá okkara síðu er, vóru vit ikki rættvísir, staðfestir danski forsætismálaráðharr- in. Spurningurin er so, hvussu tað ber til, at for- sætisráðharrin brast bumb- una mitt undir samráðingu- num. Men sambært Poul Nyrup Rasmussen brast bumban ikki mitt undir samráðing- unum. Men beinan vegin hol varð sett á samráðing- arnar. – Eg gjørdi beinan vegin greitt fyri føroyingunum, hvat okkara útgangsstøði er, men pressan fekk tað ikki at vita, fyrr enn føroyingar vóru kunnaðir. Tað er jú sjálvsagt, vísir forsætisráð- harrin á. Føroyingar skelkaðir Tá føroyingar høvdu fingið at vita, at danski forsætis- ráðharrin á tíðindafundi mitt undir samráðingunum hevði hildið tíðindafund spann øði í føroyskal liðið. Gjørt varð av, at løgmaður saman við landsstýrisfólkunumm skuldi halda tíðindafund hálvan tíma seinni. Á tíðindafundinum vístu bæði løgmaður og føroysku landsstýrisfólkini á, at tey mettu danska forsætisráð- harran bera seg skeivt at í samráðingunum. Løgmaður segði, at danski forsætisráð- harrin var farin at viðgera – Eitthvørt val um sjálvstøðu kostar. Skulu føroyingar gjalda, mugu teir eisini valda, segði danski forsætismálaráðharrin Mynd: jens Kristian Vang Stjórnin gjørdi greitt, at vit ikki fáa longri skiftistíð enn trý til fýra ár, og eisini legði hon tøl á borðið, um hvat føroyingur kosta dønum Jens Kristian Vang