mánadagur 29. november 2010síða 2

Mánadagur 29. november · Nr. 165 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tað er fallið samskiparanum hjá Samtaki, Sonju Jógv­ ans dótt ir, fyri bróst ið, at vit á hes um stað fríggja dag in skriv aðu greinina »Tá fak fel­ agið verður størsti fíggindin hjá starvs fólki«. Í greinastubbanum undr­ að ust vit á, at Sam tak stuðl ar slík um fa k fel ags skað i lig um virk semi, sum tað er at burt­ ur vísa eitt starvs fólk uttan grund. Sonja Jógvansdóttir sigur, at Sam tak einki hevur við mál ið at gera, og at tað tí er skeivt av okkum at leggja Sam tak und ir at stuðla slík­ um virks emi, og hon heldur, at ein um bering frá okkum er hósk andi. Tá vit hefta Samtak upp í hetta málið, so er tað tí, at Før oya Fiskimannafelag er part ur av Samtaki saman við Før oya Ar beið ar a fel ag, Havn ar Arbeiðsmannafelag, Klaks vík ar Ar beiðs manna­ fel ag og Klaks vík ar Ar beiðs­ kvinn u felag. Tað var ikki rætt av okkum at siga, at Samtak beinleiðis stuðl ar ella hevur stuðlað Før oya Fisk i mannafelag, men tað sum vit hava saknað er, at fel øg ini hava tikið frástøðu frá fak fel ags skað iliga virk­ sem i num hjá Føroya Fiski­ manna felag. Tað hava tey ikki gjørt! Serliga skerpandi eru um­ støð ur nar, tá fakfeløg traðka á mest grundleggjandi við­ ur skifti hjá starvsfólkum, tí er hetta málið serliga á hug­ a vert. Hevði tað verið eitt hvørt van ligt ar beiðs pláss, sum so l eiðis burt ur vísti fólki utt an grund, so skuldi fak fel­ øg ini nokk gjørt vart við seg. Vit eiga eisini at minn ast til, at starvsfólkið hjá Fisk­ i mann a fel ag num ikki ein gong hev ur eitt fakfelag at fara til, tí tað er fakfelagið sum er fíggindin. Hvussu kann eitt starvsfólk koma verri fyri? Vit spurdu Sonju Jógv ans­ dótt ir í morg un, um Samtak nú hev ur eina viðmerking, ella um hon heldur tað vera í lagi, sum Fisk i mann a fel ag ið hev ur gjørt. ­ Ein burturvísing skal ikki ger ast uttan grund, so hatta var skeivt og óumhugsað, sig ur hon, men leggur dent á, at Sam tak ikki er partur av mál i num. Hon sigur, at hon hev ur fingið eina nøkt andi frá grei ð­ ing frá Fisk i mannafelagnum um mál ið og hevur tikið hana til eft ir tekt ar og hevur ann­ ars onga meining um mál ið. Hon heldur fast um, at tað var skeivt at Sosialinum at linka Sam tak saman við hes­ um máli. Vit halda enn sum áður at tað er átaluvert, at eitt fak fel ag, sum er partur av Sam taki, sleppur at traðka á grundleggjandi fak felags­ rætt indi ni uttan at verða á tal að av øðrum fakfeløgum – annars er legitimiteturin hjá fak feløgunum í stórum vanda. Tað stendur á gomlum nøglum í sam ráð ing u num millum tey fimm fak fel øg ini á almenna arbeið s­ markn að i num og Fíggj ar mál a ráð ið og Komm un al a Ar beiðs gev ar a fel ag ­ ið. Soleiðis er støðan í øll um førum beint nú, vit ikki vita, um sem ings­ roynd in røkkur ella støkkur. Tað lønarsamráðingar eru, so er al tíð spurn ingurin, hvussu stór løn­ ar hækk ingin skal vera. Men soleiðis tykist ikki bara at vera hesaferð. Sum skilst hevur Fíggjarmálaráðið lagt út við eini lønarlækking upp á trý prosent. Hetta man annaðhvørt vera eina provokatión ella í besta føri ein yvirdrivin roynd at náa ein­ ari null­loysn. Fak feløgini hinvegin hava kravt eina løn ar hækk ing u pp á seks pro­ sent. Tað er helst á sama hátt ein roynd at lyfta støðið frá teimum á l eið trimum prosentunum, sum onn ur hava fingið. Tað kann virka naivt av lands­ stýr i num at rokna við, at fakfeløg fara at góð kenna ein sátt mála, sum onga løn ar hækk ing hev ur yv ir­ høvur. Hinvegin so stendur Jóannes Eid es gaard yvir einum skralltómum lands kassa við einum árligum halli upp á eina slaka milliard. Og hann og hini í samgonguni ætla at hava javn vág í á fíggjarlógini í 2015. So seint sum í síðstu viku sóu vit, at sam gongan vil hetta so nógv, at sam gong u skjalið varð sett til viks, so leið is at blokkstuðulin úr Dan­ mark kundi hækka 400.000 krón­ ur. Men er tað rímuligt av lands­ stýr i num at krevja, at lønirnar ikki skulu hækka – ella enn tá kanska lækka? Á privata ar beiðs markn að­ i num bar tað ikki til, so í so máta hava fakfeløgini góð kort á hondini. Hin vegin so vita vit, at á mongum priv atum ar beiðs pláss um eru av­ tal ur gjørd ar um lønarlækkingar – í fleiri førum er talan um stórar lækk ing ar, hó ast sáttmálalønin ikki verð ur nortin. Aðrastaðni fækk ar­ beiðs tím ar nar og harvið eisini løn­ in. Í seinastu kreppuni vórðu allar al menn ar lønir lækkaðar yvir ein kamb. Tað var helst neyðugt tá fyri at út vega landskassanum gjaldføri. So ring er støðan ikki nú, men eyð­ sæð er, at landshúsarhaldið ikki hev ur ráð til stórar lønarhækkingar – og tí munnu reellu lønarkrøvini ikki verða størri enn tey 2­3 pro­ sent ini. Verður verkfall, so er skjótt at rokna út, at eftir eini tveimum vik­ um, so hevur landið spart ta upp­ hæd d ina, sum hendan løn ar hækk­ ing in kostar – og so fer at vera klárt at skriva undir... Semjan verður helst ein varin lønarhækking Føroysk Miðlafólk eru nú lim ir í altjóða journ alist fel­ ags skapinum Altjóða journ a list felags­ skap ur in IFJ samtykti ein­ mælt sunn u morgunin , at Før oysk Miðla fólk fáa lima­ skap. Har við eru føroyskir journ alist ar nú partur av ein um felagsskapi, sum um boð ar fleiri enn 600.000 journ a list ar kring allan heim in. Føroysk Miðlafólk, ið er fak fel agið hjá føroyskum miðl a fólk um, varð á fundi í Bruss el ígjár tikin upp sum lim ur í International Fede r a­ tion of Journalists (IFJ). ­ Ágangurin á journ a list ar og journ alist iska fak ið økist alsamt, bæði úti í heimi, og eisini her heima í Føroyum. Tí meta vit tað vera neyðugt, at vit ger ast limir í IFJ, har vit fáa neyðuga stuðulin til at stríð ast fyri okkara rætt ­ ind um. Og Føroysk Miðl a ­ fólk fara eisini at stuðla tí ar beiði, sum IFJ ger fyri at hjálpa journalistum, ið stríð ­ ast fyri sínum rætt ind u m, sigur Anna V. Ell ings gaard, forkvinna í Føroysk Miðl a ­ fólk. Fyri knøppum mánaði síð ani sendi Føroysk Miðl­ a fólk umsókn um limaskap í IFJ, og hetta gekk skjótari enn tey kundu væntað sær. ­ Men við hollum stuðli frá okk ara norðurlendsku syst ur fel ags skap um, ser liga Norsk Journ a list lag, fingu vit um sókn ina við á dags­ kránna á fundinum hjá IFJ um vik u skifti, sigur hon. Før oysk Miðlafólk hava í nógv ár havt tætt samstarv við norð ur lendsku miðla fak­ f el øgini gjøgnum Nord isk Journ a list for en ing. Hetta hevur verið eitt sam starv, har FM hevur fingið dygg­ an fakligan stuðul til sítt arbeiði. Nú eru felagið eisini farið upp í altjóða felagsskapin fyri journ a listar, IFJ. Limir í altjóða felagsskapi Mugu Mýkja tiL sEMju Skerpandi umstøður tá fakfelag traðkar á starvsfólk Pol i t­ ik ar ar og krepp u­ leiðsla ReidaR NóNfjall kjak á síðu 28 Sjálv­ ber andi búskapur kitty May ellefseN kjak á síðu 27 Anna Ellingsgaard, forkvinna í Føroyskum Miðlafólkum Sonja Jógvansdóttir er samskipari hjá Samtaki