mikudagur 22. desember 2010síða 30

Mikudagur 22. desember 2010 · Nr. 175 30 Sosialurin Jan Müller Tann 1. januar í nýgg ja árinum situr løg reglu mað­ ur in Kristian Dahl aftur í sín um sessi á politistøðini í Havn. Men hann er ríkari og glaðari enn seinast hann var til arbeiðis har. Tá hevur hann nevniliga í skjótt eitt ár verið til arbeiðis í ein­ um heilt øðrum landi við aðrari mentan og siðum ­ í Grønlandi. Kristian er sera takksamur fyri tíð­ ina í Grønlandi saman við familjuni. Sosialurin hit ti hann ein myrkan og kallig an desembermorgun á politi ­ støð ini í Nuuk, har hann var til arbeiðis saman við sínum grøn lendsku og donsku starvs brøðrum. Kristian var fyrstu ferð í Grønlandi í 1998, tá hann søk ti eitt summarvikarstarv í Nuuk og endaði við at vera har í fýra mánaðir. Hon­ um dámdi so mikið væl, at hann hevði eitt ynski um at sleppa yvir aftur. Og tað høvi kom so, tá konan fekk eitt starv í býnum, og Kristiani stóð í boði at ar­ beiða á løgreglustøðini í eina tíð. Hann tók av, og tað iðrar hann seg avgjørt ikki um. Tvørtur ímóti kennir hann tað sum at liva mitt í verðini at vera partur av politista­ lið num í einum av heim sins norð asta býum. Nú hann er við at gera klárt til at pakka saman og fara heimaftur til Føroya hev ur hann tey góðu ráð til sínar starvsbrøður og ­systr­ ar í Føroyum: at gera sum hann og fara til Grønlands at arbeiða í eina tíð. Tað held ur hann kunna vera eina stóra avbjóðing og broyting. Hann dylur ikki fyri, at tað er rætti liga stórur munur á at arbeiða í Nuuk enn í Havn. Her í Grønlandi er nógvur harð skap ur. Her er nógv rukku lív og húsaófriður og nógvar harðskapssakir í mun til í Føroyum. ­Tað er altíð keðiligt, tá tað er nógvur harðskapur, men tað er so ein stór avbjóðing at ar beiða her í mun til í Havn, har arbeiðið er rættiliga nógv øðrvísi. Harðskapur Vit spurdu Kristian, hvør or søkin er til, at tað er so nógvur harðskapur í Grøn­ landi? ­Tað er spurningurin, sum so mong seta sær. Eitt av svarunum er nógva rús­ drekka nýtslan. Tað eru nógv­ ar aðrar teoriir, og ein er, at tað so eisini má hava nak að við sinnalagið hjá fólki at gera. Eg kenni so ikki enda­ liga svarið. Tað eru í meðal eini 10 dráp í Grønlandi um árið. Hesa tíðina Kristian hevur ver ið í Nuuk hava tað verið trý morð. Tað er tíverri við at gerast ein partur av gerandis­ degnum. Kristian kennir eisini á egnum kroppi, at út við 100% av teimum uppgávum teir eru úti til, har harðskapur og húsaófríður eru uppi í, har stavar tað frá rús drekka­ nýtslu. Tíverri. Hann greiðir frá, at tað verð ur roynt at upplýsa um vandar nar og avleiðingarnar av at misbrúka rúsdrekka og eitt stórt fyribyrgjandi arbeiði verður m.a. gjørt í skúlu num. Fyri at avmarka og minka um nýtsluna av rús drekka eru prísirnir hækk aðir nógv, og í ávísum bygd um er rúsdrekkaforboð ávísa tíð. Í Føroyum er nógv av rukku lívinum miðsavnað í Havn, meðan tað í Grønlandi er um alt landið. Í nógvum av smærri bygdunum gongur tað oftani sera harðliga fyri seg. Hóast tey á løg reglu­ støðini hava úr at gera í sam bandi við tann nógva húsa ófriðin og harðskapin, so vísir Kristian á, at tað er umráðandi ikki at general­ i sera og skera alt yvir ein kamb, tí tað eru sera nógv væl virkandi fólk í Grønlandi. Man hevur lyndi til at foku­ sera uppá tey ringastu. Hann við gongur tó, tað kortini er tal an um ein lutvíst stóran part av fólkinum, sum er í harð skaps umhvørvinum. Arbeiðsdagurin Hvussu sær so ein ar beiðs­ dag ur hjá Kristiani út! Hann er vaktleiðari fyri tað mesta og arbeiðir skiftisvakt, um dag in, um kvøldið og um nátt ina. Høvuðsuppgávan er at vera vaktleiðari hjá teim­ um, sum koyra úti á gøtu ni tvs. at taka ímóti frá boða­ num frá fólki og so rað festa hesi og geva tey víðari til koyrandi løg reglu menn inar. Ein arbeiðsdagur í Nuuk er tí rættiliga nógv øðrvísi enn í Havn. Hann dylur ikki fyri, at tað er nógv meira at gera í Grønlandi. Tey eru so held ur ikki so væl mannað á støðini, sum ynskiligt kun di verið. Oftani eru tey undir mannað til tær upp­ gáv u r, sum eru, og tí er ofta­ ni neyðugt at raðfesta upp­ gávur nar. Og tíverri eru tað tí ikki øll, sum fáa vitjan alt fyri eitt eftir eina fráboðan. Politiskúli Grønland hevur sín egna politi skúla, men trupulleikin er, at ov fáir grønlendingar og her serstakliga kvalifiserað fólk søkja inn á skúlan. Ein ann ar trupulleiki er, at alt ov nógvir grønlendskir poli tist ­ ar gevast ov skjótt. Teir a r­ beiða í nøkur ár og so søkja teir onnur størv. Teir hava nevni liga lætt við at fáa onn­ ur størv, tí man metir teirra út búgving at vera góða og at hava stóran týdning. ­Eg havi varhugan av, at fólk skifta nógv arbeiði. Tað veldst so um, hvar man fær best løn og sømdir, so tað er kapping um tey bestu ar­ beiðs fólkini. Umleið 20­25% av politist­ unum í Grønlandi eru dan ir. Men nógv av teimum leið­ andi størvunum eru sett av grøn lendingum í mun til onn ur yrki í landinum, har dan ir sita á teimum flestu leið andi størvunum. Enn ein trupulleiki er, at tað gongur sera striltið at fáa nokk av grønlendingum at søkja inn á politistaskúlan og blíva verandi í hesum ar­ beiði, tá man hevur fingið eina útbúgving. Málið ein trupulleiki Málspurningurin er eisini sera sentralur í arbeiðinum hjá løgregluni. Nógvir grøn­ lendingar duga ikki grøn­ lendskt og so eru tað eisini teir, sum ikki duga væl danskt heldur. Kristian heldur sjálvur, at borg arin hevur uppiborið at fáa ein grønlendskan politist á vitjan, tá okkurt er á vási held ur enn ein dana, sum ikki kennir til grønlendska mál ið. Men mangulin uppá grøn lendskar politistar ger, at hetta er ikki møguligt í øllum førum. Hetta er stórt spell, tí tað átti at ver ið so, at tað bara vórðu grøn lend­ ingar, sum duga grønlendska mál ið, ið fóru út á vitjan, tá okkurt er áfatt. ­ Mong fólk, sum venda sær til løgregluna, skilja ikki danskt og duga als ikki at tosa tað. Hetta haldi eg er ein stórur trupulleiki, tí fleiri av politistunum eru danir, sum so heldur ikki duga ella skil­ ja grønlendskt. Tí má man royna fáa fatur á einum grøn lendingi. Tað eru annars nógvar yms ar meiningar í Grønlandi um málspurningin. Tað eru tey, sum halda, at man skal ikki læra danskt, men grøn lend ingar, sum bara duga grø n lend skt fáa so ein trupul leika at klára seg utt­ an fyri Grøn land. Tá kann danskt koma væl við. Tað eru so eisini summir grøn lendingar, sum bara duga danskt. At vera grøn lend ing ur og ikki duga sítt egna mál, tað er heldur ikki gott. Man má royna at finna ein millumveg, so man dugur bæði málini heldur Kristian Dahl. Farið til Grønlands Hóast hesar san n royndir og trupulleikar vil Kristian, sum hevur ar beitt í Føroyum síða­ ni 1991, ráða sínum starvs ­ feløg um í Før oy um at fara til Grøn lands at arbeiða eina tíð. Tá man hevur verið so leingi í sama arbeiði heima held ur hann tað vera sunt at fara út til onnur lond at fáa sær royndir og læra onnur fólk at kenna. Tað er ein góð ballast at hava hjá einum løg­ reglu menni. ­Eg kann bara viðmæla øll um at fara út og royna okkurt annað og síggja eina aðra mentan og læra onnur fólk at kenna. Hetta hevur ver ið ómetaliga gevandi fyri meg. Kristian leggur dent á, at hann er rættiliga hugtikin av Grøn landi. Havnin og Nuuk min na ikki sørt um hvør ann­ an sum høvuðsstaðir í ein um lítlum samfelag, men mun ur­ in er tann, at býr tú í Havn, so kanst tú seta teg í bilin og koyra alt landið runt. Her kanst tú bara koyra í Nuuk. Skal tú víðari mást tú antin flúg va ella sigla. Nuuk í menning Býurin Nuuk er í stórari menn ing. Ein nýggjur býa r­ Grønland brúk fyri føroyskum politistum Starv Hóast húsaófríður, harðskapur og entá morð eru gerandishendingar hjá einum løgreglumanni í Grønlandi, so dámar havnamaðurin Kristian Dahl so væl sítt arbeiði í Nuuk, at hann mælir starvsfeløgum at gera sum hann Stór íbúðarbygging fer fram í Nuuk Mynd Jan Müller