mikudagur 29. desember 2010síða 13

13 Mikudagur 29. desember 2010 · Nr. 177 Sosialurin Árni Joensen Mikhail Khodorkovskij, sum eina ferð átti russiska olju­ felag ið Yukos, var aftur í rætt­ in um í Moskva mánadagin, og sum væntað varð hann dømdur sekur í ákæruni um umfatandi fíggjarligt svik. Niðurstøðan hjá rættinum var, at Khodorkovskij stjól 218 milli ónir tons av olju í áru n um frá 1998 til 2003. Hann var tó ikki einsa mall ­ ur, tí sambært rætt in um ar beiddu hann og fyrr ver­ andi handilsfelagi hansara, Platon Lebedev, saman um stuldurin, og báðir vórðu dømdir sekir. Vísir hvør ræður Millum tey mongu skjølini, sum WikiLaeks hevur al­ manna kunngjørt í seinastuni, er eitt, sum hevur samband við rættarmálið ímóti Mikhail Khodorkovskij. Skjalið, sum er frá 2007, stavar frá ameri konsku sendi stovuni í Moskva, har ameri konsku deplo matar nir um røða ákær­ ur nar, sum vórðu reistar ímóti Khodor kovskij tað árið. Har endur gevur ein av diplo mat un um eina russ iska keldu, sum hevur sagt sær, at Mik hail Khodor kovskij verður sitandi í fongsli, so leingi Vladi mir Putin hevur ræðið í Russ landi. Amerikanski diplomat ur­ in endurgevur eisini ta russ­ isku kelduna fyri at hava sagt, at einki hald var í ákærunum ímóti Khodorkovskij um olju­ stuldur, og at tað var Kreml, sum stýrdi rættarmálinum. Endurgevingarnar hjá diplo matinum stóðu í ein um brævi, sum táverandi ameri­ kanski sendiharrin í Russ­ landi, William J. Burns, hevði skrivað undir. Innanhýsis stríð Rættarmálið ímóti Mikhail Khodorkovskij hevur stórt politiskt symbolvirði, og mál­ ið hevur vakt sterkar kenslur í Russlandi. Jakub M. Godzimirski, sum arbeiðir sum granskari á uttanríkispolitiska stovn in­ um í Oslo, sigur við blaðið VG, at úrslitið av Khodorkovskij­ rættarmálinum kann avdúka, um tað er Dmitrij Medvedev, forseti, ella Vladirmir Putin, forsætisráðharri, sum hevur tað veruliga valdið í dagsins Russlandi. – Nógv høvdu væntað, at Medvedev fór at broyta rættarmálið, so tað fekk eitt annað úrslit enn tað væntaða, men tann stóri spurningurin er nú, hvør veruliga hevur tað avgerandi orðið í Kreml, sigur norski granskarin. Jakub M. Godzimirski sig­ ur, at ta seinastu tíðina hevur Dmitrij Medvedev fleiri ferðir víst seg sum ein sjálv­ støð ugan leiðara, sum leggur størri dent á liberal og demo­ krat isk virði enn forsætisráð­ harrin, Vladimir Putin. Men verður dómurin ímóti Khodor kovskij staðfestur, bendir mangt á, at tað er fram vegis Putin, sum er tann sterki maðurin í Kreml. – Í løtuni er eitt stríð ímill­ um liberalar og konserva tiv­ ar kreftir í Russlandi. Annað­ hvørt er Medvedev samdur við Putin, ella hevur Putin valdið, sigur Godzimirski. Dømdur í 2005 Í 2005 varð Mikhail Khodor­ kovskij dømdur átta ára fongs ul fyri fíggjarsvik og skatta svik tey árini, hann hevði oljufelagið Yukos. Verð­ ur hann eisini dømdur hesa­ ferð, skal hann væntandi sita eini seks ár afturat í fongsli­ num. Sjálv revsingin er ikki ásett enn. Rættarmálið, sum end aði fyrradagin, byrjaði í rætt in um í Moskva tann 31. mars í 2009. Upp runa liga vildi ákæru­ valdið hava Khodorkovskij dømdan fyri at hava stolið 350 milliónir tons av olju, men nøgdin bleiv seinni sett til 218 milliónir tons. Samstundis broytti ákæru valdið kravið um revs ing. Upprunaliga kravdi ákæru valdið Khodorkovskij dømdan 15 ára fongsul, men kravið bleiv nú seks ára fongs ul. Óheppið mál Stríðið millum myndug leik­ ar nar og Mikhail Khodor­ kovskij hevur líka frá byrjan havt áhuga hjá russiskum fjølmiðlum, men í seinastuni eru summir fjølmiðlar vorðnir munandi meiri opinskáraðir og atfinningarsamir, tá teir hava viðgjørt rættarmálið ímóti fyrrverandi oljurík­ mann inum. Tá rætturin feldi dóm í mál inum mánadagin, vóru meiri enn 100 tíðindafólk kom in at lurta eftir úrskurð­ in um. Men tey sluppu ikki inn í rættarsalin at lurta, tí vaktarmenninir róku tey á dyr. Sjónvarpið ætlaði eisini at senda frá úrskurðinum, men sendingin bleiv avlýst. Jakub M. Godzimirski sigur, at teir russisku fjøl­ miðl ar nir brúka nógva tíð og nógv pláss til at um røða nútímansgerð og liberali ser­ ing, og at í hesum sambandi hevur Khodorkovskij­málið neiliga ávirkan. – Tað, sum er hent, er óheppið fyri umdømið hjá russiska rættarsamfelagnum, sigur norski granskarin. Ein tjóvur Russiski forsætisráðharrin, Vladimir Putin, hevur ong­ an tíð dult fyri, at eftir hans­ ara tykki eigur Mikhail Kho­ dorkovskij at verða sitandi í fongslinum. – Mín hugsan er, at ein tjóvur eigur at sita í fongsli, svaraði Putin av gjørd ur, tá hann í einari sjón varps­ sending fyri stuttum fekk ein spurning frá einum hyggjara, sum vildi hava at vita, hvat forsætisráðharrin helt um Khodorkovskij­málið. Khodorkovskij brúkti nógvar pengar til at stuðla andstøðuflokkar, tá Putin var forseti, og tað var Putin alt annað enn fegin um. Tey, sum stuðla Khodor­ kovskij, eru ikki í iva um, at rættarmálið ímóti honum hevur eitt politiskt mál. Með­ an Putin sum nevnt ongantíð hevur dult fyri, hvat hann heldur um Khodorkovskij, hevur Medvedev, forseti, verið meiri varin. Seinasta viku skiftið segði hann, at hvørki hann ella nakar ann­ ar tænastumaður átti at út­ tala seg um málið, fyrr enn dómur var fallin. Tað vakti stóran ans, tá ein av ráðgevunum hjá Medvedev, Igor Jurgens, segði, at eftir hansara var tað skeivt at døma Khodorkovskij eina ferð afturat. – Eftir mínum tykki er tað einasta rættvísa, at mað­ urin verður fríkendur, segði Igor Jurgens í einari røðu í 2008. Hetta er ikki einastu ferð, at hann hevur sagt sína hjartans hugsan um eym ar spurningar. Hann hevur eisini sagt, at eftir hansara tykki hevur Putin ov stóra ávirkan á russiska politikkin. Úrslitið av Khodorkovskij­ málinum fer kanska at vísa, um hann hevur rætt. (Keldur: Aftenposten og VG) Khodorkovskij-málið vísir hvør ræður í Russlandi FAKTA um Mikhail Khodorkovskij Vísa øllum at finn ing­ um aftur Russisku myndug leik­ ar nir eru ikki ser liga fegnir um, at um heim­ urin ger viðmerkingar til rættarmálið ímóti Mikhail Kho dor kov­ skij. Í gjár gjørdi uttan­ ríkisráðið í Moskva greitt, at amerikanskar og evropeiskar royndir at ávirka rættarmálið kunnu ikki góðtakast. Uttanríkisráðið legði aft urat, at tað er púra burturvið og uttan hald í veru leik anum, tá vesturlendskir um­ boðs menn siga, at manna gongdin í rættar­ mál in um ímóti Kho­ dor kovskij er uttan fyri galdandi rættarskipan. Sum ungur virkin kommunistur. Útbúgvin verkfrøðingur. Stovnaði seinast í sovjettíðini privatbankan Menatep í 1989. Ígjøgnum Menatep tryggjaði Khodorkovskij sær ræðið á oljufelagnum Yukos, tá myndugleikarnir privatiseraðu almennar ognir, eftir at Sovjet sam­ veldið var farið í upploysn í 1991. Í 2005 bleiv hann dømdur átta ára fongsul fyri svik og fyri at hava snýtt í skatti. Trý ár seinni varð hann aftur ákærdur fyri fíggjarsvik og fyri at hava fjalt vinningin av oljusøluni hjá Yukos í árunum frá 1998 til 2003. Mánadagin varð hann dømdur sekur, men sjálv revsingin er ikki ásett enn. Putin, og mong halda, at rættarmálið ímóti honum er hevnd Mynd: Reuters Leiðslugreipan í Russlandi, Dmitrij Medvedev, forseti, og Vladimir Putin, forsætisráðharri. Úrslitið av Khodorkovskij- málinum kann vísa, hvør teirra hevur tað veruliga valdið Mynd: Reuters