mikudagur 5. januar 2011síða 22

Mikudagur 5. januar 2011 · Nr. 2 22 Sosialurin Kjak Helena Dam á Neystabø landsstýriskvinna Nú politiska ungmanna­ felagið Huxa er farið undir at tulka lógina um kring­ varpsgjald, er neyðugt beinan vegin at koma við einari rættleiðing. Tí tulkingarnar eru burturi úr vón og viti. Huxa ákærir meg fyri at hava sett í gildi eina skipan, ið merkir at: “hvør føroyingur, ið hevur internetsamband fær eykarokning, bara tí hann hevur alnet” “hvør næmingur á mið­ námi skal brúka tveir studn­ ingar til kringvarpsgjald um árið.” Tað er sera óheppið, at eitt politiskt ungmannfelag borðreiðir við tílíkum ósann­ indum. Eg vóni, at hesar útsagnir byggja á misskilj­ ingar ella vantandi vitan. Og eg vænti, at tey sum hava sett henda tíðindaflutning í verk, nú eisini avsanna hann. Tann 11. mai 2010 sam­ tykti Løgtingið at broyta løgtingslóg um kringvarp, soleiðis at øll húski í landi­ num hava skyldu til at rinda eitt kringvarpsgjald, og nýggj kunngerð varð lýst 18. november 2010. Tað merkir, at einki húski kemur at rinda meira enn í mesta lagi eitt kring­ varpsgjald, sama hvussu nógv sjónvørp, útvørp, inter­ netsambond ella fartelefonir, sum húskið ræður yvir. Í lógini er ásett, at børn (eisini miðnámsskúlanæm­ ingar), ið búgva heima, verða roknaðir upp í húskið, og skulu hesi sostatt ikki rinda egið kringvarpsgjald. Kringvarpsgjaldið er ásett í lógini til kr. 2.900 um árið, umframt meirvirðisgjald, av hesum eru kr.1.300 fyri útvarp og kr. 1.600 fyri sjón­ varp. Gjaldið er sett í lógina, fyri at eingin ivi skal vera um heimildina at krevja tað inn. Eitt húski kann verða frítikið fyri gjaldsskylduna, um tey undirskriva eina váttan um, at tey ikki hava tól, sum kann móttaka send­ ingar frá Kringvarpi Føroya. Sum kunnugt, eru tað í dag nógv tól, sum kunnu móttaka útvarp og ella sjónvarp. Tað er tí ein grundleggjandi mis­ skiljing, at skyldan at gjalda Kringvarpsgjald fylgir við tí at tekna eitt internethald. Skyldan at rinda Kringvarps­ gjald liggur hjá tí einstaka húskinum, og hevur húskið internetsamband, so hevur húskið eisini sjónvarp og útvarp. Men einki húski kemur at rinda meira enn í mesta lagi eitt kringvarpsgjald. Soleiðis er tað. Rættleiðing til HUXA um kringvarpsgjald Nú føðideildin er tikin úr Klaksvík og tann tænastan tí er tikin úr Norðurøkinum, er spurningurin, hvat fær Norðurøkið í staðin. Kann t.d. taka eitt nokkso feskt dømi, har Helena Dam á Neystabø landsstýriskvinna tók avgerð um, at sjómansskúlin skuldi verða verðandi í Klaksvík og at maskin­ istarnir skuldu fáa sína útbúgving í Klaksvik. Tá gingu politikarnir í Havnini totalt amok, tí nú fór ein útbúgving úr Havnini, hóast ski psføraraútbúgvingin og maskin­ meistarnir framhaldandi skuldu taka útbúgvingina í Havn. Fyri tað at ikki skal vera lygn, skuldi tað vera so fínt at útbúgvingin skuldi uppstigast til bachelor og takast á fróðskaparsetrinum, sum sjálvandi liggur í Havn. So nú verður tað sum í prikinum hjá Jákup Weihe, at tað eitur ikki longur skiparin á rituni, men professarin á rituni. Nei her var ikki gott skil í, hildu havnapolitikarnir. Ein fekk næstan varhugan av at havnin bleiv fólkatóm og at alt fólkið fór at flýggja til Danmarkar, tí skiparaskúlin bleiv verðandi í Klaksvík. Um eg minnist rætt, so gekk eitt døgn, so komu tey sissandi tíðindini frá menta­ málaraðnum til Havnafólk, at nú skuldu brúkast 10 mill innan granskning, hvar ? jú sjálvandi í Havnini, og øll fegnaðust saman við Helenu og Heðin, ja eitt framstig og tað sum við tí tilhoyrir. So er spurningurin hjá mær í dag Aksel. Hvat fáa vit ístaðin fyri at føðideildin verður flutt úr økinum ? Kunnu vit kanska í morgin vænta, at tað verður ein samrøða við teg í ÚF um, at nú detta 10 milliónir niður í Klaksvík innan sjúkrahúsøkið ? Heilt erligt er nakað annað meira natúrligt enn tað??????????? Ella er hetta rokningin fyri at skipara­ útbúgvingin og maskinmeistarnir skulu til Klaksvíkar? Ì 2009 setti Uttanríkisráðið sátt­ málan fyri tey sum bera brek í gildi fyri Føroyar. Ein sáttmáli, sum á mangan hátt er eitt framstig fyri hendan samfelagsbólk, ið alt ov ofta verður gloymdur í politiska rúminum. Ætlanin við hesum sáttmála er, at hann skal tryggja, at atlit verða tikin til viðurskifti hjá teimum, sum bera brek. Ì kjalarvørrinum á hesum sáttmála setti innlendismálaráðið í gildi kunngerðina um atkomuviðurskifti fyri tey, sum bera brek, ein kunn­ gerð, sum hevði verið ávegis í 20 ár. Hetta má sigast at vera 2 stór framstig á hesum øki. Men líta vit aftur á árið 2010, kunnu vit tíverri ikki fáa eyga á nøkur nýggj frambrot til frama fyri fólk, ið bera brek. Okkara nýggjárslyfti fyri 2011 má tí vera, at vit skula bøta um hesa gongd. Lógardygd og lógargóðska skal tryggja rættindi hjá fólki við breki Fleiri atfinningar m.a. frá landsgrannskoðanini hava verið um manglandi lógareftirkanning og lógardygd í føroyskari lóggávu. Hesar atfinningar skulu takast í álvara. Vit hava dømi um, at lóggáva ikki verður fylgd upp við tilhoyrandi kunngerðum, og at neyðugar fylgibroytingar í øðrum lógum ikki verða gjørdar. Hetta hevur við sær, at ivi verður sáddur um galdandi rætt á økinum. Neyðugt er at samskipa alt lóggávuarbeiðið betur, og at politiska skipanin hevur eina felags fatan av týdninginum av lógardygd. Nú innlendismálaráðið varðar av lógarmálum, fer inn­ lendismálaráðið umframt at samskipa eitt dygdargott lóg­ gávuarbeiði millum aðalráðini at taka stig til at broyta rundskrivið um lógareftirkanning. Ì dag skulu øll lógaruppskot, ið verða løgd fyri Tingið greiða frá, um lógaruppskotið hevur við sær fíggjarligar avleiðingar, um­ hvørvisligar avleiðingar, sosialar avleiðingar v.m. Ætlanin er, at ein nýggjur teigur skal verða afturat, sum skal lýsa, hvørjar avleiðingar lógaruppskotið hevur fyri fólk, ið bera brek. Ætlanin er, at hesin teigur skal viðvirka til, at ljós verður varpað á, á hvønn hátt lógaruppskotini fara at ávirka fólk við breki. Við at víðka hetta sokallaða lógarskema verða embætisfólk, ið arbeiða við lógar­ uppskotum og tingfólk mint á viðurskiftini hjá teimum, sum bera brek, og um lógaruppskotini hava positivar ella negativar avleiðingar fyri hendan samfelagsbólk. Ì Føroyum hevur rákið tíverri verið, at vit seta eina ørgrynnu av altjóða sáttmálum í gildi fyri Føroyar, og so halda vit, at alt stendur væl til. Hetta er ein skeivur hugburður til hesar týðandi sáttmálar, og fyri at minna fólk á, ið dagliga arbeiða við lógararbeiði, fer innlendismálaðið umframt altjóða sáttmálan fyri fólk við breki at varpa ljós á sátt­ málar sum CEDAW og altjóða mannarættindasáttmálan í krøv­ unum til lógaruppsetan. Vónandi kann hetta verða viðvirkandi til, at vit í 2011 fara at verða betur til at yvirhalda teir altjóða sáttmálar, sum vit seta í gildi fyri Føroyar og geva hesum sáttmálum veruligt innihald. Lóggávuarbeiðið skal varpa ljós á rættindi hjá fólki við breki Annika Olsen Landsstýriskvinna í innlendismálum Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur Býráðslimur í Klaksvík Aksel Johannesen, Hvat fær Klaks­ víkar sjúkrahús ístaðin?