leygardagur 23. februar 2002síða 10

18 Nr. 38 - 23. februar 2002 Nr. 38 - 23. februar 2002 19 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Toskur fínur matur Í Noregi er tað vorðið fínari at eta tosk enn laks. Á fiskatorginum í Tromsø kunnu fólk keypa laks fyri einar 30 krónur kilo, meðan toskurin kann kosta tvær ferðir so nógv. Norska útflutnings- ráðið sigur, at norð- menn ótu 110.000 tons av fiski í fjør. Av teim- um settu fólk 90.000 tons á dørurðaborðið við hús, og hini 20.000 tonsini vórðu etin á matstovum. Tað merkir, at hvør norðmaður át 18,7 kilo av fiski í fjør, og tað er meiri enn undanfarin ár. Sambært útflutnings- ráðnum siga hesi tølini, at tað er vorðið fínt at eta tosk, meðan laksur- in er vorðin gerandis- matur. Aftur bót Skandinaviska flogfe- lagið SAS hevur aftur fingið bót fyri sam- starvið við Maersk Air. Hesaferð er tað virðis- brævamarknaðurin í Stockholm, sum hevur givið SAS bót, tí felagið gav ikki markn- aðinum nóg góða kunning, tá ES-nevndin kannaði samstarvið við Maersk Air. Bótin, sum SAS nú hevur fingið, er 800.000 krónur, men hon er lítil samanborin við tær 290 milliónir krónurnar, sum ES- nevndin dømdi felagið at gjalda seinasta summar. Størri nýtsla Kanningar vísa, at tann privata nýtslan í USA er vaksin nógv skjótari, enn myndugleikarnir høvdu roknað við. Nýtslan minkaði nógv eftir tann 11. september í fjør, men nú vísir tað seg, at amerikanarar aftur eru farnir at nýta pengar. M. a. vísir kanningin, at eftirspurningurin eftir húsum og íbúðum er vaksin munandi seinastu mánaðarnar, og at húsaprísurin er hækkaður samsvarandi. Kortini sæst, at eftir- spurningurin er ym- iskur, og í New York, San Fransisco og øðrm stórbýum er húsaprís- urin fallin. Bilasølan verður ofta nýtt sum barometur í USA, og seinastu mán- aðarnar er bilasølan vaksin. Úr Norðurlondum: Uffe visti alt Sakførarin hjá fyrr- verandi varastjóranum í Royal Greenland, Lars Emil Johansen, vil nú vera við, at Uffe Elle- mann-Jensen visti alt um sáttmálan, sum teir báðir fyrrverandi stjór- arnir í Royal Greenland høvdu við felagið. Sambært sáttmálunum fingu Lars Emil Jo- hansen og fyrrverandi stjórin, Ole Ramlau Hansen, einar 15 milliónir krónur, tá teir fóru frá í fjør. Uffe Ellemann. Jensen, sum fór úr nevndini í grønlendska felagnum mánadagin, hevur sagt, at hann visti einki um ta stóru fráfar- ingarlønina, fyrr enn hann sum nevndarfor- maður skuldi góðtaka útgjaldið. Men hetta er ikki rætt, sigur Henrik Nør- kær, sum umboðaði Lars Emil Johansen í samráðingunum, tá hesin varð settur í vara- stjórastarvið í 1997. Henrik Nørkær sigur, at hann samráddist við táverandi stjóran, Ole Ramlau Hansen, og at stjórin alla tíðina kunnaði nevndarfor- mannin, Ove Rovsing, og næstformannin, Uffe Ellemann-Jensen, um gongdina og treyt- irnar í samráðingunum. Tí visti næstformaðurin alt, sigur sakførarin, men hesum vísir Uffe Ellemann-Jensen aftur. Munnkurv Teir ovastu leiðararnir í norsku verjuni eiga ikki at mótmæla, tá teir eru ósamdir við politikar- arnar. Tað heldur í hvussu er næstformað- urin í Arbeiðaraflokk- inum, Hill-Marta Sol- berg. Herfyri segði ein norskur generalur, at politikararnir gjørdu eitt mistak, tá teir feldu eina ætlan um at flyta ovastu loftverjuleiðsl- una úr Bodø til Stavang er. Men generalurin átti at tagt, tí teir eiga ikki at spæla politikarar, sigur Hill-Marta Sol- berg. Verjuleiðslan er sum vera man ikki samd við henni. Stjórnin í Sri Lanka og teir tamilsku uppreistrarmenninir samdust í gjár um at binda frið SRI LANKA Árni Joensen Tað var forsætisráðharrin, Ranil Wickremasinghe, sum boðaði frá vápna- hvíldaravtaluni, sum er fingin í lag eftir drúgvar samráðingar. Noreg hevur staðið á odda fyri sem- ingsroyndini, og norski sendiharrin í Colombo, Jon Westborg, fekk í gjár vissu fyri, at srilankiska stjórnin er til reiðar at halda av- taluna, sum teir tamilsku uppreistrarmenninir høvdu góðtikið frammanundan. Enn er ov tíðliga at siga, um avtalan um vápnahvíld kann fáa enda á borgara- krígnum í Sri Lanka. Hetta kríggj hevur vart í 19 ár og hevur kravt umleið 64.000 mannalív. Tann nýggja avtalan er ikki einans ein avtala um, at partarnir skulu leggja vápnini. Sambært avtaluni skal stjórnin loyva tamilum at vitja skyldfólk uttan fyri tey økini, sum tamilsku uppreistrarmenninir hava ræðið á, og avtalan sigur eisini, at tamilarnir skulu taka lut í politiskum ar- beiði, hvør mál er at tryggja varandi frið. Í sambandi við undir- skrivingina vitjaði Wick- remasinghe, forsætisráð- harri ein bý tætt við markið til tað økið, sum tamilsku uppreistrarmenninir hava ræðið á, og hetta var fyrstu ferð í tíggju ár, at ein sri- lanskiskur stjórnarleiðari hevur verið á hesum leið- um. Avgerðin hjá ísraelsku stjórnini at skipa trygdargeirar, sum skulu avmarka sambandið millum ísraelsmenn og palestinar, møtir harðari mótstøðu aðrastaðni MIÐEYSTUR Árni Joensen ST-aðalskrivarin, Kofi Annan, var tann fyrsti at gera viðmerkingar, eftir at Ariel Sharon, forsætisráð- harri hevði almannakunn- gjørt avgerðina hjá ís- raelsku stjórnini. Annan segði, at nýggja ísraelska tiltakið fer ikki at bøta umviðurskiftini, og at støðan í Miðeystri líkist meiri og meiri einum veruligum kríggi. ST-aðalskrivarin legði afturat, at tað er neyðugt við nýhugsan í Miðeystri, og hann mælti trygdarráð- num til at taka upp sam- band við báðar partar. Noreg hevur havt ein serligan lut í Miðeystur- kreppuni, og norski uttan- ríkisráðharrin, Jan Peter- sen, segði í gjár, at hann var beinleiðis vónsvikin av avgerðini hjá ísraelsku stjórnini. - Eftir mínari uppfatan kunnu hvørki vápn ella trygdargeirar fáa enda á teirri óndu ringrásini í Mið- eystri, segði Jan Petersen. Í sjónvarpsrøðuni segði Sharon, at endamálið við trygdargeirunum er at fáa enda á teimum blóðugu samanbrestunum, men palestinski samráðingar- leiðarin, Saeb Erekat, sigur, at ísraelski forsætisráð- harrin hevur bara eitt mál, og tað er at halda fram við harðskapinum og at beina fyri friðartilgongdini. - Bæði vit og tað ís- raelska fólkið vilja hava frið og trygg viðurskifti, men nýggju ætlanirnar hjá Sharon fara ikki at geva ísraelsmonnum frið og trygd, segði Saeb Erekat í gjár. Heldur ikki allir ísraels- menn taka undir við ætl- anini hjá Sharon og stjórn hansara. Nógvir av teimum umleið 200.000 jødunum, sum búgva í teimum palestinsku økjunum, hava greitt tíðindafólki frá, at vænta ikki, at trygdargeirar fara at forða víðgongdum palestinum í at leypa á. Leiðarin í vinstrasinnaðu andstøðuni í Ísrael, Youri Sarid, segði stutt, at einki nýtt var í røðuni hjá Sharon. Vápnahvíld í Sri Lanka Sharon fyri hvøssum atfinningum Mynd: Reuters Sosialurin hevur spurt nøkur fólk, ið hava tilknýti til føroyska tónleika- heimin, hvat teirra meting er av føroysku luttøkuni í Grand Prix kappingini og um, hvussu tey meta avrikið hjá Pæturi við Keldu TÓNLEIKUR Dagfinn Olsen Føroysk luttøka í Grand Prix kappingini, tí donsku, er sum lundi á jólanátt og kann teljast á einari hond, ella rættari, tveimum fingr- um. Í 1979 luttók Annika Hoydal og harkalið við sanginum Aldan. Talan var tá um alernativa kapping, har Grønland eisini luttók. Í ár luttók Pætur við Keldu við sangi sínum "Som en drøm". Hann luttók á jøvn- um føti við hinar luttakar- arnar. Hevði sent inn, eins og fleiri enn 600 onnur í Danmark. Pætur endaði á einum flottum 5. plássi. Nógv er sagt og skrivað um føroysku luttøkuna, men nú eini 14 dagar eru síðani kappingina, og prix- aldan er við at leggja seg, hava vit vent okkum til nøkur fólk, fyri at biða tey hyggja í bakspeglið og meta um. Vit hava vent okkum til nøkur fólk, ið hava eitthvørt við føroyska tónleikaheimin at gera og sum tískil mugu metast at hava eina viðkomandi meining og meting. Vit hava biðið tey meta um før- oysku luttøkuna og avrikið hjá Pæturi við Keldu. Teitur Lassen Eg haldi, at sangurin hjá Pæturi var sera góður - hann var mín persónligi favorittur. Men eg haldi tó ikki, at sangurin kundi vinna Dansk Melodi Grand Prix 2002. "Som en drøm" er sera væl komponeraður og framførdur, men hann var tó ov stillur og fittur til at vinna. Eri tó sera glaður fyri Pætursa luttøku, og at hann kom so langt við tí hann stendur fyri. Eg hevði atkvøtt hann sum nr. 1 vegna mín smak og eg gitti, at hann samanumtikið bleiv nr. 3, eftir at eg hoyrdi øll løgini. Rúna á Heygum Ikki sørt, at eitt tár vann sær fram í eygnakrókinum, tá eg rúnarbundin og við andakt sat og hugdi at Pæturi við Keldu, ið saman við systir síni framføra prix-lag sítt. Eitt avbera gott lag, og orð, ið góvu framførsluni hjá Pæturi ta heild, ið sjáldan er saman- sjóvað. Tað vil siga, at per- sónurin, lag, orð og fram- førsla vóru beinleiðis í trá við hvørt annað, og ikki er altíð, at hetta hongur sam- an. Pætur framsetti her eitt vakurt lag - væl sungið - við orðum sum fløva. Har- umframt dugdi hann at bera øllum á pallinum, soleiðis at hetta bergtók áhoyraran frá byrjan til enda. Uttan at blanda politikk millum Danmark og Før- oyar saman við tónleiki, burdu vit í Føroyum og Grønlandi sjálvandi havt okkara egnu luttøku í al- tjóða Prix- tiltakinum, líka- sum vit kunnu luttaka í ítrótti á altjóða støði. Men luttøkan hjá Pæturi er ein varði á vegnum. Niels Uni Dam Eg haldi, at Pætur kláraði seg framúr væl, hann sang betur enn teir flestu, um ikki allir hinir luttakararnir. Sangurin var stak penur, mær dámdi hann væl. Hann hevði ótrúliga dámliga og friðsæla útstráling á pallin- um. Eg bleiv satt at siga eitt sindur heitur um hjartað. Tó haldi eg ikki, at ein før- oyingur hevur nakað at gera í hasi kappingini. Eg haldi veruliga ikki, at tað ber til at umboða føroyingar undir donskum flaggi. Høvdu føroyingar havt møguleika at atkvøtt, og hevði Pætur kunna sungið undir før- oyskum flaggi í einari møguligari finalu, so hevði talan verið um virðing fyri tjóðini Føroyar. Sum nú er, lat Pætur danir snúlta uppá føroyska mentanarskattin. Gunhild Andreasen Leygarkvøldið 9. februar 2002 fekk eg endaliga staðfest fyri mær sjálvari, at danir eru eitt av teimum mest ómusikalsku fólka- slagnum í heiminum. Eg minnist í fjør, júst um hetta leitið, tá eg og vinkona mín sótu úti á Nørrebrúgv, og hugdu at danska Grand Prixnum. Ja, til eitt satt vónbrot, tí øll tey upp- skotini, vit høvdu frammi, vóru als ikki tikin við í metingarnar. Tó kom eitt av okkara uppskotum víðari, men gjørdist bert nummar fimm, júst sum Pætur við Keldu. Men lat tað fara, tað var ikki uttan orsøk, at Sasha Dupont, ið var ein av dómarinum, gav Malenu við sanginum " Vis mig hvem du er ", eitt vánaligt skoðsmál. Men Malena sjálv er ein fragd fyri oyrað at hoyra, hon er ein av teimum bestu jazzsanga- rinnunum, ið danir eiga - eg havi hoyrt tað sjálv. Men sjálvandi, ja sjálvandi, leggur tað núverandi al- tjóða Grand Prixið ikki upp til jazztónar, men í staðin til lættisoppa popptónleik, eg veit ikki ein gang, um ein kann kallað tað popp, men sjangran er ræðulig. Vit eiga at verða stolt av Pæturi og hansara dygdum, bæði sum sangskrivara, tónleik- ara, sangara og hansara hátt at framføra sangin uppá. Tað er eitt kynstur. Fram- ferðarhátturin var livandi, dynamiskur og sannførandi og sangurin var yndisligur og forteljandi og bar brá av jazztónum, sum ikki er serliga " in ", tá vit tosa um Grand Prix í nýggjari tíð, tí fekk hann slíka lagnu.Vit mugu heldur ikki gloyma systur hansara, ið við sín- um sangevnum gav sangin- um meira fyllu. Tað er bara at vóna, at aðrar tónleikagreinar fáa innivist í altjóða Grand Prixnum, tí nú er tað á ein- um alt ov vánaligum støði, at man nærum situr á nál- um og rodnar og spyr seg sjálvan, brúkti eg aftur í ár tíð uppá hetta her?. Men vit vóna jú øll, at tað gerst betur, og tí hyggja vit og lurta spent hvørja ferð, ja ár eftir ár - men enn havi eg ikki fingið eitt "aha upp- livilsi" síðan ABBA tók heimin við stormi. Ólavur Hátún Eg sá bert leysliga í sjón- varpinum. Men eg fekk eitt dámligt intrykk og fegn- aðist um úrslitið. Pætur kláraði seg væl og tað kendist inniligt. Tað er einki at taka seg aftur í, at hann hevur evnir. Nú er hatta ikki júst tað slag av tónleiki, eg fáist við, men eg meti, at hatta var gott og hevði ongar bíligar effektir. Ektað og hjartaligt og sum føroyingur eri eg glaður. Metingar eftir føroysku prix-luttøkuna C M Y K 19 18