fríggjadagur 14. januar 2011síða 8

nr. 6 · 14. januar 2011 8 VIKUSKIFTI SAMRØÐA Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Seinnapartin 11. desember í fjør gekk 29 ára Taimour Abdulwahab al-Abdaly á Bryggargatan í svenska høv uðs stað- num Stockholm. Taimour Ab dul wa hab al-Abdaly varð føddur í Irak og gjørdist svensk ur ríkisborgari fyrst í níti áru- num. Hann hevði lisið fysio terapi á lærda háskúlanum í Lu ton í Ong landi, giftist í 2004 og fekk trý børn. Tað var seint seinnapartin, at Tai- mour Abdulwahab al-Abdaly var áveg is móti miðdeplinum í svenska høvuðs staðnum. Sentrum. Har nógv fólk vóru savnað. Men svenski irakin hevði ikki somu ætlanir, sum hini fólk ini høvdu henda dagin í Stockholm. Hann vildi drepa og særa so nógv sum gjørligt. Børn, kvinnur og menn. Øll. Tí bar hann ein ryggsekk við við sjey rørbumbum í, umframt eina rúgvu av sey mi. Men, sum svenski krimi høv und ur in Henning Mankell skrivar í einum blog gi í Politikken, gekk okkurt galið hjá Taimour Abdulwahab al-Abdaly. Ella var hann reinur amatørur. Bara ein bum- ba brast í ryggsekkinum. Eitt fólk lat lív. Taimour Taimour Abdulwahab al-Abdaly sjálvur. Men tað kundi end að verri, í einum vanlukkuligum sorgar leiki. Óttast fremmandahatur - Eitt slíkt álop ræðir okkum. Eg varð bang in. Míni børn kundu verið á gøtuni tá. Tað sama kundi eg. Vit gjørdust øll bangin. Orðini eigur Lars Ohly, formaður í svenska Vänstrepartiet. Hann var skjót ur úti og fordømdi álopið. Nú, ein mánað eftir yvirgangsatsóknina, hitti Sosialurin hann uttan fyri Fundar- høli 1 í løgtinginum. Ein samrøða, sum varð avtalað í sambandi við, at norðurlendsku brøðraflokkarnir møtt- ust í Føroyum. - Vandin er, at ræðslan endar sum fremm anda hatur, sum kann raka nógv mein ari enn yvirgangsatsóknin. At vit fáa eitt samfelag, har vit hyggja skeivt at hvør øðrum og óttast grannan. Eitt samfelag, sum ikki er merkt av demo- krati, opinleika og tolsemi, men er aftur lat ið og avbyrgt. Men tað ynski eg ikki. Okkara uppgáva er tí at møta yvir gangs atsóknum sum hes um, við at verja tað opna og tað demo krat iska. Og tá er tað meiri enn nakrantíð umráðandi og avgerandi, at vit ikki skera øll yvir ein kamb. At við ásanna, at tað ikki eru muslimar sum eru hóttanin í Svø- ríki. Fólk, sum hava eina ávísa útsjónd ella koma frá einum ávísum landi ella hava eina ávísa bakgrund, eru ikki ein størri hóttan enn onnur. Soleiðis er tað ikki. Trupulleikin eru tey, sum ynskja, at samfelagið skal vera afturlatið og ó demo kratiskt. Og her finnast nakrir víð gongd ir bólkar og einstaklingar, muslimsk ir eins væl og aðrir, sum kun- nu vera vandamiklir, tí teir eru fanat- isk ir og sum ikki kenna nøkur mørk. Rasis man er ein nógv størri hóttan í Svø ríki enn terrorisman. Rasisman skap ar trupulleikar og ger tað truplari at liva saman, sigur Lars Ohly. Hetta hendir í okkara heimi Hann dugir hinvegin ikki at svara, hví yvir gangsatsóknin hendi júst í Svøríki og júst tá. - Men bumban var ikki partur av einari gjølla planlagdari ak tión. Tað tóktist rættiliga tilvildarligt. At- sókn in miseydnaðist eisini. Nú skulu vit ikki vera ov skrásikkur, men eg haldi, at nógv bendir á, at tað var eitt einsamalt menniskja, sum var kom- ið ógvuliga skeivt fyri í lívinum. Tí haldi eg ikki, at Svøríki er meiri hótt eftir hetta. Og tí skulu vit heldur ikki leggja ov nógv í tilburðin og óttast, at tað verður gerandiskostur hjá okkum. Hin vegin mugu vit eisini minnast til, at slíkt hendir í einum heimi, sum er merkt ur av stórum mótsetningum, ger Lars Ohly greitt. Ein flokkur, sum hevur gagnnýtt øktu mótsetningarnar í svenska sam- felag num, er Sverigedemokratarna. Í fjør fekk flokkurin fyri fyrstu ferð um- boð í svenska tingið, Riksdagen. Tað var eitt stórt vónbrot fyri Lars Ohly, sum heldur ikki hóvar politikkin, norska stjórn in við Frederik Reinfeldt á odda, førir. - Hansara politikkur økir um órætt- vísi í samfelagnum. Hansara politikkur ger tey ríku ríkari og fátøku fátækari. Mót setn ing arnir økjast alsamt. Og í slík um politiskum umhvørvi kunnu rasist ar nir vinna atkvøður. Tí er høgra- vendi politikkurin ein trupulleiki hjá okkum, sum stríðast móti rasismu. Sverige demo kratarna royna at gera sær dælt av yvirgangsatsóknini og fram pro vo kera mótsetningar, og tað er møguligt, at teir í eitt stutt tíðarskeið kunnu vinna eitt sindur upp á atsóknina. Óttin er jú har og tað spæla Sverigedemokratarna upp á. Men óttin er altíð tað seinasta, sum skal brúkast, tá skila gó ð ar politiskar avgerðir skulu tak ast. Tí er tað meiri umráðandi enn nakran tíð, at vit standa saman og siga nei. Vit ynskja opinleika og tolsemi, ong ar generaliseringar og ongan fremm anda hatur. Tað er ikki pláss fyri rasismu í okkara samfelag, sigur Lars Ohly. Mugu ikki avbyrgjast Sambært honum hevur yvir gangs at- sókn in ikki ávirkað gerandisdagin í svenska samfelagnum stórvegis. - Tað er tíverri soleiðis, at Svørríki hev ur upplivað atsóknir, sum vóru verri enn hesar. Her hugsi eg fyrst og fremst um morðið á forsætisráðharran Olof Palme og morð ið á uttanríkisráðharran Annu Lind. Tá øktiskt trygdin og eftiliti mun andi kring politikkarar. Eg haldi ikki, at vit skulu vera naiv og siga, at tað ongantíð fer at henda okkum nakað, um vit avtaka øll trygdarkrøv. Men eg haldi, at øll trygdin og tað, sum fylgir við, skapar eina fjarstøðu millum po lit ik k ar ar og fólki. Eg varð ógvuliga fegin, tá trygd ar løgreglan gjørdi av, at mær ikki nýttist lívverjar. Tí eg vil sleppa út, eg vil koyra buss og eg vil práta við vanlig fólk. Við hóttanunum og atsóknunum er vandi fyri, at vit avbyrgja politikkarar og skapa eina stætt, har politikkararnir eru avbyrgdir frá teimum, sum teir í roynd og veru skulu umboða. Tað vil eg ikki. Vit skulu ikki vera naiv og seta okk- um í óneyðugan vanda, men vit mugu heldur ikki yvirdríva. Vit mugu líta á, at løgreglan og trygdarløgreglan gera sítt arbeiði til lítar, og vit mugu sleppa at møta fólki andlit til andlit, sig ur Lars Ohly, sum á ongan hátt ynskir at lata hóttanir stýra sínum hansara gerandis- degi. - Vit vita ikki hvørjir persónar og hvørj ir bólkar leggja slík álop til rættis. Eingin, ikki eingongd trygdarløgreglan, roknaði við hesum álopinum. Eingin hevði roknað við hesum. Tí kann eg ikki vísa aftur, at har eru hóttanir, men vit kunnu ikki ganga runt og vera bangin. Tá er tað, at vit handla skeivt. Óttin stýrir okkum skeivan veg. Tí eiga vit at spyrja okkum sjálvi, hvat vit vinna við at minka um opin leik- an? Tað er opinleikan, vit skulu verja. Demokratiska samfelagið skal verj ast móti ódemokratiskum gerðum. Spurn- ing ur in er, um vit verja tað best við at minka um demokratiið, ella við at stan da saman um tað. - Hetta er ikki bara idelogi. Tað er eisini po litikk ur sum kann og skal førast út í verki. Bukka vit undir og minka um opin leik an, tí kríggið í móti terrorismu krev ur tað, so hava vit longu tapt eitt slag og terroristar hava vunnið ein sigur. Og tann sigurin ynski eg hvør ki at geva terroristum ella øðrum fana t ik- ar um nakrastaðni, ger Lars Ohly greitt. Rasisman er ein nógv størri hóttan móti svenska samfelagnum enn teRRoRisman. Álopið í desember loypir ótta Á sviar. vandin er, at ræðslan verður fRemmanDahatuR, sum rakar nógv meinari enn yvirgangsatsóknin. at svensku boRgaRaRniR hyggja skeivt at hvør øðrum og óttast gRannan. at vit fÁa eitt samfelag, sum ikki er merkt av DemokRati, opinleika og tolsemi, men er afturlatið og avbyRgt. hesum stríðist laRs ohly, formaður í svenska vänstRepaRtiet, ímóti. Rasisman