týsdagur 26. februar 2002síða 10

18 Nr. 39 - 26. februar 2002 Nr. 39 - 26. februar 2002 19 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Uppsagnir Norska útflutningsráð- ið hevur gjørt av at siga einum fjórðingi av starvsfólkunum úr starvi. Tað ber í sær, at 25 fólk noyðast at finna sær okkurt annað at gera. Fyribils er avgjørt at koyra 25 starvsfólk á skrivstovunum í Oslo til hús, men leiðslan hevur eisini boðað frá, at hon fer at leita eftir sparingum á teimum 39 skrivstovunum, sum útflutningsráðið hevur uttanlands. Heldur Evropa Búskaparfrøðingarnir í Danske Bank vænta, at tey evropeisku parta- brøvini fara at standa seg betur á marknaðin- um enn tey ameri- kansku. Orsøkin er, at vinningurin hjá teimum amerikansku fyritøk- unum, sum eru skrá- settar á partabræva- marknaðinum, er ov lítil samanborin við kursvirðið. Danske Bank sigur, at tey amerikansku partabrøvini eru alt ov dýr, og sjálvt um kurs- urin er lækkaður nakað síðani ársskiftið, eru tey framvegis alt ov dýr samanborið við vinn- ingin hjá fyritøkunum. Tí mælir bankin sínum viðskiftafólkum til at keypa evropeisk parta- brøv, ætla tey at seta sínar pengar í parta- brøv. Flyta inn Kanningar vísa, at danir hava ongantíð keypt so nógv rús- drekka sunnan fyri týska markið sum nú. Í fjør seldu handlarnir sunnan fyri markið 88 prosent meiri av whis- key, vodka og cognac. Árið fyri var vøksturin 27 prosent. Fleiri danskir politik- arar hava skotið upp at lækka avgjøldini á rús- drekka í Danmark, men stjórnin sigur nei. Úr Norðurlondum: Eingin royking Læknafelagið í Noregi vil nú hava myndug- leikarnar at banna sjúkrahúskioskunum at selja sigarettir. Lækna- felagið vísir á, at hóast flestu sjúkrahúsini siga seg vera roykfrí, kunnu fólk keypa sær siga- rettir í kioskunum á hesum somu sjúkrahús- unum. Talsmaðurin hjá læknafelagnum vísir á, at tá kioskirnar kunnu selja sigarettir inni á sjúkrahúsunum, kunnu fólk fáa ta fatan, at tað man vera í lagi at roykja, hóast hagtølini vísa, at 7.500 norð- menn doyggja av royk- ing á hvørjum ári. Tí vil læknafelagið hava myndugleikarnar at banna sjúkrahús- kioskunum at selja sigarettir. Aftur stríð Danski kirkjumálaráð- harrin, Tove Fergo, er aftur komin í andglett- in. Stutt fyri ársskiftið bleiv hon óklár við landsins biskuppar um ta nýggju sálmabókina, sum er í gerð. Ósemjan endaði tó við semju eftir ein kreppufund í kirkjumálaráðnum, men nú er aftur kuril á tráðnum. Sambært semjuni játtaði Tove Fergo at halda fund við allar biskupparnar, tá sálma- bókin varð liðug, men nú vil hon kortini ikki hitta allar ísenn. Ráð- harrin sigur, at danska fólkakirkjan er ikki ein biskupakirkja. Bis- kupparnir hava hin- vegin hug at siga, at Tove Fergo er í ferð við at gera kirkjuna til eina ráðharrakirkju. Út á netið Svenska løgreglan hev- ur mælt politikarunum til at broyta verandi lóg, so løgreglan kann fáa heimild til at kunngera navn og mynd av brots- monnum á internet- inum. Uppskotið verð- ur nú viðgjørt í stjórn- ini. Amerikanska sam- veldisløgreglan FBI nýtir longu manna- gongdina við internet- inum. Nógvir ísraelsmenn mintust sunnu- kvøldið Baruch Goldstein, sum fyri átta árum síðani drap 29 palestinar, sum lógu á knæ og bóðu í einari mosku Minningarhaldið var tætt við ein minnisvarða, sum varð avdúkaður fyri nøkru- m árum síðani til minnis um Baruch Goldstein. Tann 25. februar í 1994 tók hann maskinbyrsu sína og fór hann inn í Ibrahim-mosk- una í Hebron, har hann skjeyt 29 palestinar, sum hildu morgunbøn. Tilburðurin er ikki gloymdur. Undir minning- arhaldinum sunnukvøldið fagnaðu fólk Goldstein, sum tey søgdu vera eitt halgimenni, tí tað, sum hann gjørdi fyri átta árum síðani, var ein heilag gerð. - Mál okkara er at heiðra Goldstein lækna og ikki at niðurgera hann, eins og tey á vinstravonginum gera. Goldstein er eitt halgi- menni, segði Itamar Ben- Gvir, sum var ein av fyrireikarunum til minn- ingarhaldið. Stutt haðani mintust palestinar eisini dagin fyri átta árum síðani. Har var eingin fagnaður, og fólk svóru at hevna tað, sum Goldstein gjørdi. - Vit hava einki gjørt teimum. Tey komu til moskuna og myrdu menn okkara, júst sum teir bóðu morgunbøn. Tey hava tikið alt frá okkum, og so rópa tey okkum yvirgangsmenn. Hendan dagin gjørdu vit ikki annað enn at biðja. Kunnu vit, fara vit at beina fyri teimum øllum, segði ein 30 ára gomul palestinsk kvinna. Faðir hennara var ein av teimum 29, sum Goldstein drap í moskuni. Baruch Goldstein, sum framdi hópmorðið í 1994, var føddur og uppvaksin í USA. Hann var útbúgvin lækni. Sambært einari bók, sum kom út fyri nøkrum árum síðani, helt hann, at palestinar kúgaðu ísraels- menn, og hann dugdi ikki at skilja, at ísraelsku her- menninir bert hugdu at og lurtaðu, tá palestinskir ungdómar róptu ókvæmis- orð eftir teimum. Tann 25. februar í 1994 gjørdi hann av at taka málið í egnar hendur. -Hóast vit hava roynt at beina fyri honum, kenni eg meg rætti- liga sannførdan um, at Osama bin Laden framvegis er á lívi, sigur ovastin fyri amerikansku herleiðsluni, Richard Myers, generalur YVIRGANGUR Árni Joensen Í samrøðu við amerikanska sjónvarpið Fox segði generalurin, sjálvandi er tað ikki óhugsandi, at yvir- gangsleiðarin er deyður, men sjálvur kendi hann seg rættiliga vísan í, at Osama bin Laden framvegis er á lívi. Richard Myers kendi seg samstundis vísan í, at fyrr ella seinni fer tað at eydnast USA at fáa fatur á bin Laden. - Men hann er ikki tann einasti, sum vit leita eftir, tí hann hevur nógvar med- arbeiðarar, sum vit eisini vilja hava fatur á, legði herovastin afturat. Samstundis er tað vorðið týðiligt, at amerikanararnir og teirra sameindu vita ikki, hvar bin Laden er. Sunnudagin skrivaði New York Times, at hann fjalir seg onkunstaðni har eysturi í Afghanistan, men sama dag skrivaði bretska blaðið Daily Telegraph, at bin Laden fjalir seg hjá einum víðgongdum muslimskum felagsskapi í indiska partinum av Kashmir. Blaðið visti eisini at siga, at servandir amerikanskir og bretskir hermenn leita eftir honum har. Amerikanski verjumála- ráðharrin, Donald Rums- feld, segði so seint sum í gjár, at fyri amerikanarar er tað avgerandi at tryggja, at bin Laden ikki kann stýra felagsskapi sínum al- Qaeda. Altjóða serfrøðingar í yvirgangi hava fyrr sagt, at al-Qaeda kann leggja ætlanir um yvirgang og fremja tær, sjálvt um boðini ikki koma frá bin Laden. Hópdrápsmaður heiðraður Bin Laden framvegis á lívi Amerikanska herleiðslan ásannar, at yvirgangsleiðarin Osama bin Laden framvegis er á lívi, men hvar hann er, veit hon ikki Mynd: Reuters Láturin steðgaði mestsum ikki, tá Havnar Sjónleikar- felag og Spírar høvdu Renn fyri vívinum á skránni fyri fyrstu ferð UMMÆLI Heri á Rógvi Myndir: Sára Svartá Renn fyri vívinum er eitt hugtak, ið hjá mongum hevur fingið ein nýggjan týdning eftir at hava vitjað Sjónleikarhúsið í Havn. Leygarkvøldið var fyrsta sýningin spæld fyri inn- bodnum í Sjónleikarhús- inum. Leikurin snýr um tað heldur øðrvísi tilveruna hjá hýruvognsførarinum John Smith. Hann hevur nevni- liga einki minni enn tvær konur, ið hann goymir burtur í hvør sínari íbúð, og eingin teirra hórar nakað ilt. At hava tvinnar konur krevur nógva og gjølla planleggingin, sum hóskar væl til yrkisleiðina hjá John. Í einum óhepnum óhappi kemur ólag í tíðarætlanina hjá John, og ólukkuliga kemur hann til at uppgeva báðar sínar bústaðir. Her frá er leik- gongdin tann reini ruðu- leiki, har eitt sindur av hvørjum hópar seg upp, og tað gongur ikki stillisliga fyri seg. Leikurin er nógv merktur av teirri nógvu ferðini. Leikararnir reika runt á pallinum sum stóð heim- urin á høvdinum. Replikk- irnar flúgva runt á pallinum frá einum leikara til annan við øgiligari ferð. Sum tað eisini ofta er í einum tílík- um glantrileiki veksur ferðin og ruðuleikin ekspansivt gjøgnum leikin. Tilgjørdi veruleikin hjá tí heldur sermerkta hýru- vognsførarunum gerst støðugt meira fløktur, og svarið á spurninginum, um hvør var hvør og hvar, verður allatíðina endur- nýggja. Tað varð sagt undan leikinum, at tú skal hyggja eftir leikinum fyri moralin í leikin, og hetta kundi ein og hvør sannað, eftir leikurin var liðugur. Hald teg til eina konu eru ráðini. Tað skal eisini sigast, at leikurin ikki er nøkur minnilig søga, ið verður liggjandi innan- borða í longri tíð. Leikurin stílar eftir at vera skemti- ligur, og tað er hann eisini. Tú flennir veruleikanum í kíki, og Sjónleikarahúsið livdi veruliga, tá ørskapurin á pallinum fekk smílibond- ini at toyggja seg. Leikurin er eisini stuttligur frá byrj- an. Byrjan á ruðuleikanum gerst eisini byrjanin til láturin, sum eisini javnt og samt heldur fram til leik- urin endar. Evnini eru sex, bøssar, bigami og eitt sindur meira av tí fyrsta. Í so máta er leikurin eisini rættliga nýtmótans. Tað er stuttligt at flenna at tí veruliga bøssanum, tí uppdiktaða skápsbøssanum og øllum hinum, vit knýta afturat hesum. Leikurin leggur heldur ikki fingrarnar ímillum og nýtir hesi í før- oyskum høpi meira djarvnu evni til fulnar, og hetta er eisini eitt av tí, ið heldur leikinum. Tað ber til at flenna hesum, og bara sjónin av samkynda grann- anum fekk desibellini at rúka upp millum áskoð- arnar, ið ung sum eldri flentu tað, tey áttu. Meira tú setir teg niður at hugsa um søgugongdina eftir leikin, gerst hon meira og meira minniment, men tað er ikki við hesum fyri eygað, at tú skalt seta teg í stólin í Sjónleikarhúsinum. Tær áttá leikararnir eiga rós uppiborna fyri gott samanspæl. Leikurin er samansettur av átta ymsum typum, ið sum leikurin gongur fara at líkjast meira stereotypum. Har er tað serliga leiklutirnir hjá teimum konunum, ið gerst ov einstáttað í longdini. Tað sama er galdandi fyri løg- reglumenninir, sum tó báðir sleppa rímiliga væl frá avrikunum. Við bøssanum er tað jú tað, at hann er bøssi og sær út sum ein bøssi, og hetta er stuttligt. Leikliga stendur Hallur Hjallgrímsson seg sera væl sum tann nógv uppbidni hýruvognsførarin. Hann er miðpunktið í leikinum, og tað ber ikki til at siga annað enn, at hansara sjónleikara- evni eru framúr. Eisini eiga bæði leikskrá og pallur at fáa rós. Ein ser- lig rós fer eisini til hand- ritið, ið tekur enska humor- in og dagliga til Føroya í heilum líki. F.A.H.O.F. Farið at hyggja og flenni. Renn fyri vívinum, flenn í kíki Beinta Clothier spælir aðra av teimum báðum konunum, sum fáa ein ógvusliga hvøkk Stanley og John, alias Ronni Poulsen og Hallur Hjalgrímsson Barbara, Kristina S. Ougaard, dugir væl at handfara mannligu løgreglumenninar Salurin brast útúr at flenna, tá Heðin Johannesen kom á pallin sum tann samkyndi grannin C M Y K 19 18