fríggjadagur 28. januar 2011síða 17

17 Fríggjadagur 28. januar 2011 · Nr. 12 Sosialurin Kjak Vit hava í dag ein heimaflota sum er samansettur av ymisk­um bólk­um, t.d. trolar­ um, línubátum, garnabátum og øðrum. Hesin flotin er ein blanding av gomlum óhósk­andi sk­ipum, til góð ný­tímans sk­ip. Hesi sk­ip hava flest øll mask­inork­u, sum er best egna til veiðu­ hátt teirra. Manninganar á hesum sk­ipum hava ymisk­ bý­tis­ procent, alt eftir hvør veiðu­ hátturin er. Men nøk­ur ting eru felags: Landing, vørugjald, ísur, k­assaleiða, sum fer av óbý­ttarið sølu, t.v.s. manninganar gjaldað av hesum. Harnæst k­emur proviantur, sum bert er tað tú etur. Men orðið proviantur verður vanligt ný­tt av reiðarum, sum sápa, wc pappír og útgerð til gallu ( k­øk­), sum manningin eisini sk­al gjaldað fyri, hóast tað ik­k­i er teirra sk­ylda. Tá eitt sk­ip landar og endar túr, t.d. k­l. 07.00 á morgnið og byrjar ný­ggjan túr k­l. 20.00 á k­vøldið, sk­al manningin gjaldað provi­ ant tvær ferðir sama døgn. Hetta er galdandi fyri øll sk­ip, sum fisk­a undir Føroy­ um. Hesi gera ímillum 20 – 40 túrar um árið. ( Mann­ ing x túrar = pening til reiðaran). Fisk­iloyvini sum vit k­enna tey í dag, vóru útvega ók­eypis frá landinum. Men sum flest ok­k­ara hava sæð, hava nak­rir reiðarar ný­tt hesi loyvir sum handils­ vøru sínamillum, við vinn­ ingið ájavnt vápna og nark­ohandlið. Samstundis hava hesir somu k­laga yvir, hvussu k­ostaðarmik­ið tað er, at dríva fisk­ivinnu undir Føroyum. Síðani fisk­idagask­ipanin bleiv veruleik­ið og til í dag, hevur reiðarafelagið gramt seg um tær útreiðslur teir hava, men teir hava sjálvir sk­apt hesar, við sølu og k­eypi av fisk­iloyvum og sk­ipum, sum als ik­k­i hava tað virði sum selt og k­eypt verður fyri. Hyggja vit eftir flotanum í dag, síggja vit at flestu sk­ip sk­ylda pening upp um sk­ortsteinin. Grundin er ik­k­i útreiðslur til ný­tímans tøk­ni, men heldur spek­ulatión millum reiðarar­bank­ar og ik­k­i minst politik­k­arar, sum ik­k­i vilja tippa tey hol sum eru í lógum ok­k­ara. Tað er í dag fleiri reið­ arar, sum k­lára seg væl og hava ik­k­i áhuga í verk­­ bannið, bara fyri at for­ vinnað meira. Men hava eina vinnu sum er góð og effek­tiv og gevur til allar partar, men vit hava eisini aðrar, sum bert hugsa um seg sjálvar og vilja hava onnur at gjaldað. Fleiri sk­ip eru 20 – 40 ára gomul. Hesi hava fisk­a fyri hundratals milliónir hvørt. Ný­tímans gerð av somu er minimal, men tey sk­ylda næstan lík­a nógv nú, sum tá tey vóru k­eypt. Alt hevur ik­k­i bert verði útreiðslur. Hvar er peningurin nú, um hann ik­k­i er í reiðarí­ num? Tit hava ik­k­i sett á stovn t.d. trygdargrunn – oljugrunn­ hjálpargrunn, ella nak­að, sum k­ann standa í móti við í verri tíðum, sum altíð k­oma og fara innan veiðuflotan. Nú formaðurin í reiðara­ felagnum gremur seg um oljuúreiðslurnar, k­undi eg hugsa mær at vita, um tit veruliga gjalda dagsprísin, og ik­k­i hava fingi ein vissan avsláttur frá oljufeløg­ unum. Grundin fyri hesum, er at eitt miðal sk­ip (ein partrolari) brúk­ar ca. 200 ferðir meir í olju, enn eitt vanligt húsarhald hvørt ár. Nei, tit í reiðarafelagnum. Gjaldið sjálvir tyk­k­ara útreiðslur. Kunnu tit ik­k­i tað, so selji sk­ip tyk­k­ara og lat onnur fáa fisk­iloyvir tyk­k­ara. Hesi vóru útluta ók­eypis, manningafeløgini sk­ulu ik­k­i gjalda fyri tyk­k­ara spek­ulatión og k­leyvarsk­ap. Armóð reiðara­ felagsins Helgi Abrahamsen løgtingsmaður Í farnu vik­u, spurdi eg, í eini blaðgrein, Kristoffuri Gaard­ lyk­k­e, hvat hann grundaði sín pástand á, tá hann sk­rivaði, at Sambandsflok­k­urin í síni tíð hevði verið ímóti, at føroyingar fingu sítt egna flogfelag. Kristoffur var sk­jótur at svara. Longu somu nátt sk­riv­ ar hann á Vágaportalinum, at hann sk­al k­anna málið. Tað tyk­ist mær løgið, at ein maður fyrst sk­rivar ein pástand í bløðini, og síðani lovar at k­anna, um pástand­ urin er rættur. Hann sk­uldi sjálvandi heldur havt k­annað málið fyrst, og so k­ansk­a sk­rivað um tað aftaná. Gevur sær sjálvur rætt Eftir at hava k­annað sín egna pástand í nak­rar dagar, er Kristoffur endiliga k­omin til tað (ik­k­i heilt óvæntaða) úrslit, at hann hevði rætt. Men nú hevur hann ik­k­i bara funnið útav, at Sambandsflok­k­urin var ímóti, at føroyingar fingu sítt egna flogfelag. Nei nú hevur Fólk­a­ flok­k­urin eisini verið ímóti. Maðurin sk­rivar, at hann hevur hugt í Løgtingstíðini, eftir tingmáli nr. 20 í tingsetuni 1987. Har sigur hann seg hava sæð (í álitinum), at Sambands­ flok­k­urin og Fólk­aflok­k­urin atk­vøddu ik­k­i fyri at stovna eitt føroysk­t flogfelag. Fleiri feilir Hetta má sigast at vera illa lisið. Fyri tað fyrsta, so verða álit altíð sk­rivað áðrenn atk­vøðugreiðsluna, og tí k­ann tað av góðum grundum ik­k­i standa í álitinum, hvussu flok­k­arnir atk­vøddu. Fyri tað næsta, so stendur ik­k­i í Løgtingstíðindum, hvussu hvør einstak­ur tingmaður ella flok­k­ur atk­vøddi. Har stendur bara, at 20 atk­vøður vóru fyri, og eingin var ímóti. Tá í tíðini var ik­k­i vanligt at atk­vøða ímóti einum máli, og tí sæst ik­k­i út frá atk­vøðutølunum, hvussu nógvir tinglimir vóru á fundi, tá atk­vøðugreiðslan fór fram. Men onk­rar av hasum 20 atk­vøðunum mugu so í hvussu so er vera k­omnar frá Sambandsflok­k­inum ella Fólk­aflok­k­inum, tí teir áttu 7 tinglimir í part, og trek­k­ja vit tvær ferðir 7 frá 32, so k­oma vit niður um 20, so hatta ”prógvið” sær út til at detta sundur í límingini. Semja var um flúgvingina Tað sum Løgtingstíðindi siga um tingmál nr. 20/1987 er, at sk­iftandi landsstý­ri høvdu í mong ár arbeitt við spurn­ inginum um føroysk­a luttøk­u í millumlanda flúgving. Ein trupulleik­i hevði verið, at tað var k­ostnaðarmik­ið at k­oma í gongd, og harafturat mangl­ aðu útbúgvin fólk­ á øllum øk­jum. Tí hevði landsstý­rið gjørt avtalu við eitt dansk­t flogfelag (Cimber Air) um í felag at stovna eitt partafelag, har føroyingar sk­uldu eiga 51%, og eisini sk­uldi Cimber hjálpa til við at útbúgva fólk­. Kristoffur sigur, at Sam­ bandsflok­k­urin og Fólk­a­ flok­k­urin vildu hava eina loysn saman við Danair/ Mærsk­ Air um eitt dansk­t­ føroysk­t flogfelag, meðan aðrir flok­k­ar vildu hava eitt føroysk­t flogfelag. Tað stend­ ur ik­k­i í Løgtingstíðindum. Har stendur, at allir flok­k­ar høvdu ynsk­i um, at føroyingar sk­uldu uppí flúgvingina, men ósemja var um, hvørt tað var rætt at binda seg til Cimber Air, áðrenn aðrir møguleik­ar vóru k­annaðir út í æsir. Eingin tosaði um eitt 100% føroysk­t flogfelag. Minnilutin fanst at manglandi k­unning um tann fíggjarliga partin og tað løgfrøðisliga í sambandi við samstarvsavtaluna. Hildið varð eisini, at nak­rir prak­t­ isk­ir spurningar í sambandi við flúgving og viðlík­ahald ik­k­i vóru nóg greidliga lý­stir. Tað er ik­k­i tað sama sum at vera ímóti, at føroyingar k­omu uppí flúgvingina. Endi Tað gevur onga meining at brúk­a ov nógva tíð til at k­jak­ast um hetta, men eg helt k­ortini, at tað gjørdi eink­i um fólk­, ið k­oma við ymisk­um leysum pástandum, onk­untíð sleppa at prógva tað, tey siga – ella, sum í hesum førinum – sleppa at visa, at tey hava eingi prógv. Vorið sum prógv Axel Hansen Fiskimaður Eg havi eina neyð fyri mennisk­jum, sum ik­k­i k­enna Jesus, og sum ik­k­i hava givið sítt lív til Hann. Tú k­emur at lesa nak­r­ ar setningar, sum ik­k­i eru so deiligir at lesa, teir virk­a møguliga áloypandi fyri teg. Men eg havi upplivað so nógv saman við Jesusi, at eg eri sannførdur um, at Hann er Tann, Hann sigur Seg vera, og eg eri eitt liv­ andi vitni uppá, at Jesus livir enn í dag. Alt sum eg úttali meg um í hesum sk­rivi er av k­ærleik­a. Tú sum lesur hettar, tú sk­alt vita tað, at tú ik­k­i ert miseydnaður, tú ert ik­k­i ein feilur ella ein tilvild. Møguliga tú ik­k­i hevur havt tað gott, ella hevur tað ik­k­i gott. Møguliga tú hevur havt ein k­eðiligan uppvøk­stur, ella møguliga hevur tað verið onk­ur hending, sum hevur verið í tínum lívið, sum hevur sára teg. Møguliga feilar tær onk­i, tú er glaður og tak­k­samur fyri tað lívið tú livir. Men lík­amik­ið hvør tú ert, hvat tú gert og hevur gjørt, hvat tú hevur veri ígjøgnum ella uppliva, so sk­alt tú vita tað, at tú ik­k­i er ein tilvild. Mennisk­ir hava møguliga sk­uffað teg, men eg k­enni Ein, sum k­ennir teg betur enn nak­ar, Hann k­ennir teg betur enn tú k­ennir teg sjálvan. Hann hevur myndað teg, áðrenn tú varð í móðurlívi, Hann hevur umsorgan fyri tínum minstu trupul­ leik­um, Hann hevur eina heilt ávísa ætlan við tínum lívið, Hann hevur eitt fantastist lív at bjóða tær, mennisk­ju k­unnu svík­ja teg, men Hann svík­ur teg aldrin, Hann gav Sítt egna lív fyri teg, og Hann eitur Jesus. Um tú ongantíð hevur givið títt lív til Jesus, so hevur tú møguleik­an nú at tak­a avgerðina. Jesus doyði og reis upp fyri teg, nú er tað bert upp til tín, tú hevur frían vilja. Eitt sk­alt tú vita, at Jesus k­emur aftur ein dag, og vit vita ik­k­i nær, Hann k­ann k­oma aftur í dag, lík­a so væl sum um 200 ár ella 2000 ár. Hann k­emur aftur, tá Hann ætlar Sær at k­oma aftur, tá k­emur Hann eftir teimum, ið hava givið sítt lív til Hann, og tek­ur tey heim til Sín. Tú ert ik­k­i harri yvir degnum í morgin, ei heldur næsta hálva tímanum. Tað er møguligt, at deyðin tek­ur teg í dag, tú hevur ein k­ropp, sum k­ann gera enda á tínum lívi nær sum helst, tú k­ann blíva yvirk­oyrdur ella ok­k­urt heilt annað. Tak­ tí røttu avgerðina nú. Játta teg sum ein syndara, sum hevur svik­ið Gud, bið Hann um fyrigeving, og bjóða Honum vælk­omnan í títt lív, og gev títt lív til Hann. Vit hava við eitt ævigt lív at gera. Hevur tú ik­k­i tik­ið ímóti Jesusi og givið teg heilt og fult til Hann, áðrenn tú doyr ella verður tik­in, so er Helviti heimstaður tín, og tað er í allar ævir. Loyv ik­k­i Satan at trý­sta ein múr upp millum teg og Jesus, ver tú sigrandi og brót stoltleik­an, ger ímóti tínum vilja, eg eri sannførdur um, at tú fer ik­k­i at angra tað. Hettar er sannleik­i sum eg havi sk­rivað, tú broytir ik­k­i sannleik­an við at ik­k­i trúgva honum! Eg sk­al enda við einum spurningi til tín: Hvar ætlar tú tær? Til himmals ella helviti? Hvar ætlar tú tær? Knút Dalsgaard