leygardagur 2. mars 2002síða 9

16 Nr. 43 - 2. mars 2002 Nr. 43 - 2. mars 2002 17 UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Kvinnur betri Ein norsk kanning vís- ir, at fyritøkur, sum hava kvinnur í nevnd- ini, klára seg betri fíggjarliga enn tær fyritøkur, sum bara hava menn í nevndini. Tey, sum hava gjørt kanningina fyri hand- ilsháskúlan í Bergen, siga, at munurin kemst neyvan av, at kvinnur- nar í nevndunum eru skilabetri enn menninir, men tey halda, at kvinnur yvirhøvur duga betur at síggja nýggjar møguleikar og at nýta teir. Annars vísir kann- ingin, at kvinnurnar eru ikki serliga væl um- boðaðar í norska vinnu- lívinum. Bara 28 pro- sent av fyritøkunum hava eina ella fleiri kvinnur í nevndini. Færri flúgva Talið á teimum, sum ferðast um flogvallirnar í Íslandi, var nóg minni í januar í ár enn í sama mánað í fjør. Tey, sum flugu millum Ísland og umheimin, vóru 2,9 prosent færri í tali í januar í ár enn í januar í 2001, meðan talið á teimum, sum millum- lendu í Íslandi á veg um Atlantshavið, var heili 34 prosent minni. Matur dýrur Sviar kæra seg um, at matvørurnar eru ov dýrar. Atfinningarnar hava verið so nógvar í seinastuni, at stjórnin í Stockholm hevur nú gjørt av at gera nakað við trupulleikan, samstundis sum ætlanin er at kanna kappingarviðurskiftini hjá matvøruhandlunum. Svenska kappingar- ráðið er komið eftir, at sviar rinda 20 prosent meiri fyri mat enn fólk í hinum ES-londunum, og sambært ráðnum kemst helmingurin av hesum muni av vantandi kapp- ing millum handlarnar. Men svensku brúk- ararnir hava okkurt at gleða seg til. Týska mat- vøruketan Lidl ætlar at byggja handlar í hundrað svenskum kommunum, og tað fer væntandi at geva svensku matvøru- handlunum nakað at hugsa um, skrivar Afton- bladet. Úr Norðurlondum: Velja kortini Í Noregi hava politik- arar og onnur rópt varskó, tí seinastu árini hava alt ov fáir norð- menn verið á vali, tá stórtingsval hevur ver- ið, men nú vísir ein nýggj bók, at tað eru fáir veljarar, sum sita heima fleiri val á rað. Kanningin í bókini umfatar tey trý stór- tingsvalini frá 1989 til 1997, og hon vísir, at tað var bara eitt prosent av veljarunum, sum sótu við hús allar tríggjar valdagarnar. Áhugin fyri kommunu- valunum er nakað minni. 12 prosent av veljarunum vóru ikki á kommuvali í 1995 og heldur ikki í 1999. Kunnu arbeiða Danski ráðharrin í innflytaramálum, Ber- tel Harder, hevur nú gjørt av, at útlendingar, sum bíða eftir at fáa uppihaldsloyvi í Dan- mark, kunnu sleppa til arbeiðis í bíðitíðini. Tað hevur ikki borið til fyrr, men í seinastuni hevur ráðharrin fingið fleiri áheitanir um at lata tey bíðandi sleppa til arbeiðis, tí í nógvum førum er talan um fólk við góðari útbúgving, og sum tørvur er á á danska arbeiðsmarkn- aðinum. Her verður m. a. hugsað um læknar, verkfrøðingar og fólk við KT-útbúgvingum. Ferjueldur Norska ferjan "Prin- sesse Ragnhild" noydd- ist at leggja stilt í Katte- gat fríggjanáttina, tí eldur var í maskinrúm- inum. Ferjan, sum var á veg úr Oslo til Kiel í Týsklandi, var stødd sunnan fyri donsku oynna Anholt, tá menn varnaðust eldin. Danska sjóverjan hevði eitt av sínum skipum á staðnum, men tað eydnaðist norsku manningini at sløkkja eldin, og "Prinsesse Ragnhild" helt síðani leiðina fram. 965 ferðafólk vóru við skip- inum umframt mann- ingina, sum taldi 160. Á einari bandupp- tøku, sum almenn- ingurin nú hevur fingið atgongd til, hoyrist, at Richard Nixon ætlaði at tveita eina kjarnorku- bumbu niður yvir Norðurvietnam í 1972 USA Árni Joensen Bandupptøkan er ein samrøða millum Richard Nixon, forseta og fremsta trygdarpolitiskaráðgeva hansara, Henry Kissinger. Á bandinum sigur Nixon, at hann vil sleppa at tveita eina kjarnorkubumbu niður yvir Norðurvietnam. - Eg vil heldur nýta kjarnorkubumbuna, og eg leggi einki í, um sivilfólk doyggja av amerikanskum bumbum, sigur Richard Nixon á bandinum, men Kissinger mælir forset- anum frá at taka eitt so ógvusligt stig. Bandið av samrøðuni millum teir báðar er bert eitt av umleið 500 bondum, sum amerikanski almenn- ingurin nú hevur fingið atgongd til. Millum hini bondini, sum viðvíkja forsetatíðini hjá Richard Nixon, eru upptøkur í sam- bandi við vitjan forsetans í Kina, seinastu árini av Vietnam-krígnum, Water- gate-gøluni og spurning- inum um, hvør skuldi taka við sum ovasti í FBI eftir tann máttmikla J. Edgar Hoover. Amerikanskir eygleið- arar siga, at bandupptøk- urnar frá forsetatíðini hjá Nixon fara uttan iva at vátta uppfatanina av Richard Nixon sum einum forseta, sum legði seg eftir at nýta sítt vald til fulnar, sama um framferðin var lóglig ella ikki, og at hann legði lítið í, at onnur gjørdust offur fyri framferð hansara. Fyri fyrstu ferð, síðani ófriðurin í Miðeystri byrjaði í september í 2000, hevur ísraelski herurin hersett heilar palestinskar flótta- fólkalegur. MIÐEYSTUR Árni Joensen Bert fáar tímar eftir at ísraelska stjórnin hevði sagt seg vera sinnaða at tosa við saudiarabiska krúnprinsin ella embætis- menn hansara um tað nýggja friðaruppskotið, eru útlitini fyri einari loysn á kreppuni skotin langt burt- ur, eftir at ísraelski herurin hevur hersett tvær pale- stinskar flóttafólkalegur. Palestinski trygdarovast- in, Jibril al-Rajoub, segði í gjár, at tað seinasta ísra- elska átakið hevur eittans endamál, og tað er beina fyri øllum royndum at fáa frið í lag. Fyri nøkrum vikum síð- ani hersetti ísraelski herur- in palestinska býin Tulka- rem, men hermenninir fóru ikki inn í flóttafólkaleguna í býnum. Mannarættinda- felagsskapir hava eisini mælt Ísrael frá at søkja at teimum palestinsku flótta- fólkalegunum, tí í tílíkum álopum er stórur vandi fyri, at ósek sivilfólk lata lív. Soleiðis varð eisini, nú Ísrael hersetti flóttafólka- legurnar við Jenin og Nablus. Tíggju palestinar og ein ísraelskur hermaður lógu eftirá. Við teimum hava 1006 palestinar og 288 ísraelsmenn latið lív, síðani ófriðurin byrjaði tann 28. september í 2000. Ísraelska herleiðslan sig- ur, at víðgongdir palestinar nýta flóttafólkalegurnar sum skjól, og at tað tí var neyðugt at herseta tær báðar legurnar. Politiska andstøðan í Ísrael er ikki samd við herleiðsluni. And- støðuleiðarin, Yossi Sarid, segði í gjár, at hersetingin var tann reini ørskapur. Ísraelski mannarættinda- felagsskapurin BTselem, sum verður roknaður at vera rættiliga óheftur í stríðnum millum ísraels- menn og palestinar, sigur, at sum er er torført at fáa eygað á nakra vón um frið, heldur tvørturímóti. Nixon ætlaði at nýta kjarnorkubumbu Friðarvónin druknað í kúluroki Ísraelsk hernaðarakfør á veg inn í flóttafólkaleguna Balata í býnum Nablus LAKSUR Heri á Rògvi Tað er mest tann roykti laksurin upp á breyð ella kanska feski laksurin í ovninum, sum føroyingar kenna best, men tað eru al- skyns rættir, ið kunnu fáast burturúr laksinum. Hósdagin fingu nakrir føroyingar í øllum førum møguleikan til at smakka laks tilgjørdan á nógvar ymiskar mátar. Tað var í sambandi við eitt skeið fyri alarar, ið Skrætting skipaði fyri saman við Aquasamart, at boð vórðu send eftir einum norskum meistarakokki. Á skeiðnum vóru um hálvtrýs luttakarar. Hesir fingu so allir saman við umboðum frá fjølmiðlunum høvi til at royna nakrar, á okkara leið- um, øðrvísi laksarættir. Eitt sjálvtøkuborð varð við bæði heitum og køldum laksarættum. Laksur var berandi røðvaran í øllum teimum ymsu rættunum. Rættirnir spentu seg rætti- liga víða. Millum tey mest forkunnugu um okkara leiðir var japanski rætturin sushi. Av øðrum rættum kunnu nevnast laksapaté og ein rættur við nudlum og laksi. Tað skal sigast, at maturin smakkaði óføra væl, og tað kendist eisini sum øllum dámdi óføra væl. Luttakararnir vóru eitt sindur trekir við at fara at fáa sær í fyrstuni, men tá gongd kom í varð mestsum ikki steðga á aftur. Afturvið góðu laksarættunum var okkurt gott drekkandi, har- ímillum eisini saki, ið er japanskt rísvín. Luttakarar- nir vóru á einum máli um, at hetta vóru frálíka góðir rættir, ið teljast millum tær meira forkunnugu rættirnar um okkara leiðir. Hóast tað, so varð allur laksurin, ið varð nýttur, føroyskur. Tað var eitt lítið samdøgur síðani, at laksurin varð slaktaður, og hetta er á markinum, tí laksurin skal, sambært norska meistara- kokkinum, hava verið slaktaður minst eitt sam- døgur undan at hann verður hagreiddur til matvøru. Á landsliðnum Norski meistarakokkurin, sum stóð fyri laksarættu- num á Hotel Føroyum hós- dagin, eitur Kjetil Gunder- sen. Hann starvast hjá Gas- tronomisk Industry í Oslo. Gastronomisk Industry hevur kokkar, ið ferðast kring allan heim fyri at læra seg at gera fleiri og meira spennandi rættir. Sjálvur arbeiðir Kjetil sera nógv við laksi sum ráðvøru, og hann móttekur eisini uppskriftir og im- pulsir úr øllum heiminum. Sjálvur ferðast hann mest í Norðurevropa, og nú er hann eisini komin henda- vegin. –Ætlanin er fyrst og fremst at vísa, hvussu laks- ur verður tilgjørdur aðra- staðni. Eg havi roynt at gjørt eitt rímiliga breitt úr- val av laksarættum, sum eg metti kundi verið spenn- andi fyri føroyingar, sigur Kjetil Gundersen. Hann letur ógvuliga væl at føroyska laksinum, ið hann heldur standa mát við laks aðrastaðni í heiminum. –Í Norra hevur tað verið tungt við at fáa selt laks, men so kom glið á søluna av sushi, og hetta hevur skapt ein stóran eftirspurn- ing. Hóast kokkarnir eru vorðnir troyttir av sushi, so eru fólk sera glað fyri tað. Tað er ofta soleiðis, at kokkarnir eru eitt sindur frammanfyri tíðarrákið. Í størru býunum í Norra er tað útboðið eisini vorðin rættiliga internationalt, har gestirnir kunnu fáa eitt sindur av hvørjum, sigur Kjetil Gundersen. Sjálvur hevur Kjetil eis- ini góðar royndir sum kokkur, og hann hevur eis- ini verið á norska kokka- landsliðnum, ið gjørdist nummar trý við OL-kapp- ingina í 2000. Fyrsta pláss- ið fór til Svøríki, og hetta hóvaði ikki grannunum úr Norra. Meðan hann hevur verið í Føroyum, hevur hann roynt eitt sindur av mati á føroy- skum matstovum, og tær fáa eitt gott skoðsmál frá norska meistarakokkinum. –Støðið í Føroyum er sum í Oslo. Tað er kanska eitt sindur meira gammel- dags í Føroyum og lítið fjøllbroytt, men tað er gott, sigur Kjetil Gundersen. Um onkur hevur hug til at kunna seg meira um upp- skriftir og annað ber til at hyggja á www.seafood.no. –Støðið í Føroyum er sum í Oslo. Tað er kanska eitt sind- ur meira gammeldags í Før- oyum og lítið fjøllbroytt, men tað er gott, sigur Kjetil Gundersen, sum hósdagin borðreiddi við alskyns laksa- rættum til føroyskar alarar. Mynd: Heri á Rògvi Laksaát Ein norskur meistarakokkur borðreiddi við forkunnugum laksarættum til føroyskar alarar, ið vóru á skeiði. Føroyskur laksur stendur einki aftanfyri laksin uttanlands, sigur kokkurin, sum eisini er á norska kokkalandsliðnum. Væl smakkaði Leskiligt sær tað út, og tað smakkaði eisini óført. Eitt veruligt laksagildi. Mynd: Heri á Rógvi Ungmannafelagið Samband skifti á aðalfundi seinasta vikuskiftið formann- in og tveir aðrar nevndarlimir POLITIKKUR Heri á Rógvi Á ársaðalfundinum hjá Ungmannafelagnum Sam- band leygardagin 23. febru- ar blivu tríggir nýggir limir valdir inn í nevndina. Hesi eru Olav Enomoto, Jóhan Petur Johannesen og Eyðna Vidtfeldt. Michael Jensen, ið hevur verið formaður í fýra ár, stillaði ikki uppaftur til for- manssessin. Í hansara stað kom Olav Enomoto, Vest- manna. Nevndin fekk tveir nýggjar nevndarlimir, eftir at Finnur Jensen og Durita Hansen í ár stóðu fyri valið. Eyðna Vidtfeldt og Jóhan Petur Johannesen eru nýgg- ir nevndarlimir, og fram- manundan sita Maud Poul- sen og Karina Fagralón í nevndini Nevndin er skipað soleiðis: Olav Enomoto, formaður Jóhan Petur Johannesen, næstformaður Karina Fagralón, kassameistari Maud Poulsen, skrivari Eyðna Vidtfeldt, nevndarlimur Tiltakslimir eru: Finnur Jensen og Michael Jensen Formaður Sambandsfloks- ins, Lisbeth L. Petersen, var við á fundinum, har hon legði upp til orðaskifti um løgtingsvalið, ið stendur fyri durðum. Felagið fyrireikar seg til løgtingsvalið, ið óiva verð- ur sera spennandi, eisini fyri tey ungu. Sjey limir í Ungmannafelagnum Sam- band eru millum valevni Sambandsfloksins til løg- tingsvalið, skrivar felagið í tíðindaskrivi. –Ungmannafelagið vil framvegis leggja dentin á at fáa enn fleiri ung frammat í politikki, sigur Olav Eno- moto, formaður. Ungmannafelagið Samband nýggjan formann Olav Enomoto hevur tikið við sum formaður fyri Ungmannafelagið Samband. Mynd: Álvur Haraldsen. C M Y K 17 16