týsdagur 5. mars 2002síða 6

10 Nr. 44 - 5. mars 2002 Nr. 44 - 5. mars 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tað var ikki rætt, tá vit á hesum stað søgdu, at ráevnini í undirgrundini ikki stóðu í Heimastýris- lógini. Málsøkið stendur, sum Høgni Hoydal vísti á, undir b málum. Høgni Hoydal skal hava takk fyri, at hann rættleiðir okkum, og annars ger viðmerkingar til oddagreinir okkara, ið miða eftir at elva til konstruktivt kjak. Vit standa sjálvsagt við tað, ið annars var skrivað í nevndu oddagrein. At málsøki ikki eru nevnd í heimastýrislógini fer at gerast alsamt vanligari, tí heimurin er nógv broyttur síðani 1948 og fer at broytast enn meir. Umhvørvismál av ymsum slag og fyri ikki at tala um ílegugransking og annað tílíkt, ið fer at stinga seg upp við nýggjari tøkni fara í summum førum at fella uttanfyri. Tað er væl skilligt, at Tjóðveldisflokkurin er grammur eftir at lata sum um, at ein stór broyting er hend í viðurskiftunum millum Danmark og Føroyar. Kapitulatiónin hjá samgonguni skal síggja út sum ein stórsigur nú uppundir val. Tað stutta av tí langa er, at gongdin seinastu tíðina váttar tað, sum andstøðan allatíðina hevur sagt. Vit koma langt við ordiligum samskifti við danir, heldur enn at dyrka konfrontatiónina, sum tað hevur verið gjørt fyrstu 3 árini av hesum valskeiðnum. Tey 3 árini hava verið spill av tíð, og nú verður alt eftir øllum at døma skundað ígjøgnum til onnur at taka upp. Undirgrundin er eitt sera gott dømi um hvussu gott politiskt handalag kann føra á mál. Harmiligt er, at tjóðveldisleiðslan fokuserar á alt tað, ið kundi verið ella mundi verið. Tað eru úrslitini, ið telja, og tey kann formaður tjóðveldisfloksins spegla sær í. Tjóðveldisflokkinum má viðganga, at flestu yvirtøkur, ið eru framdar, hava verið framdar undir Javnaðarløgmanni. Eitt søguligt faktum, ið eftir øllum at døma ikki ávirkar núverandi Tjóðveldis- leiðsluna í vali av samgongupartnarum. Tað skal vera okkara vón, at man fer at gevast við at fokusera uppá hvat mundi verið og heldur hyggja at úrslitum og lært av, hvussu tey vóru rokkin. Í hesum sambandi er tað sera løgið, at eitt blað borðrreiður við gomlum nýggjheitum. Skjøl hava fyrr verið frammi, ið visa, at danskir embætismenn høvdu ymisk uppskot, um hvussu undirgrundar- málið kundi loysast. Tað, ið stendur fast er, at ráevnini í undirgrundini vóru yvirtikin av einum javnaðarløgmanni, og at vit føroyingar fingu tað vit vildu hava, tí at væl var arbeitt. At Tjóðveldismenn so, sum teir einastu í heiminum, ganga og ivast í, at vit eiga tey, er so ein annar spurningur. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Speglið tykkum í úrslitunum VIÐMERKINGAR Bent J. Hansen Føroyar hava í nógv ár roynt at fáa altjóða viður- kenning innan ítróttina. Hetta hevur eydnast stig fyri stig – fyrst hondbólt- urin og síðan aðrar ítrótt- argreinar ein fyri og onnur eftur – alt uttan politiska uppíblandan. Arbeiðssamir menn/ kvinnur hava í fleiri ár arbeitt miðvíst fyri at vinna okkum OL-viðurkenning. Hetta hevur verið drúgt arbeiði, men framburður hevur allatíð verið, og menn hava ongantíð mist vónina. Gjøgnumbrotið kom, tá vit fingu viður- kenning til Paralympic, har vit longu hava vunnið okkara fyrstu heiðursmerki. Alt hetta bar til við røttum ítróttaranda (sum jú eisini er aðalmálið við OL), og uttan politiska uppíbland- an. Undirritaði er vitandi um, at fundur, við luttøku av IOC-limum, er avtalaður at vera í Føroyum til heystar. Hetta er rætta leiðin at ganga, tí OL- viðurkenning er viðurkenn- ing til ítróttarleik leyst av politiskum hugsjónum. Vónandi hevur áheitan løgmanns á statsministaran ikki skatt málið, og vón- andi ávirkar tað ikki okkara núverandi luttøku í Para- lympic. Latið tey, ið arbeiða ítróttini at frama, vinna okkum hesi rættindi, og latið ikki politikkin grugga málið. Elin Lindenskov valevni Javnaðarfloksins www.lindenskov.com elin@lindenskov.com Stórur mangul er uppá leiguíbúðir og smærri íbúð- ir, har ikki er neyðugt at verða bangin fyri at verða tveitt út á gøtuna. Tað er neyðugt, at vit broyta hugburð og koma burtur frá tí vanabundna "at seta føtur undir egið borð". Hetta er ein alt ov stirvin hugsan í einum modernað- um samfelag. Neyðugt er at koma burt- ur frá hesari hugsan, ikki bara í Havnini, men um alt landið. Eini hús kosta yvir eina millión at byggja á bygd. Í Havnini, her sum útboðið av íbúðum og grund- stykkjum er alt ov lítið í mun til eftirspurningin, kosta eini hús lættliga um 1,5 millión og meira. Hetta er alt ov nógv hjá einari ungari familju at gjalda. Eitt slíkt kostnaðarstøði er alt ov vágið fyri familj- una og kann binda hana langt inn í framtíðina. Hetta kostnaðarstøðið kann ræða ungar familjur í Føroyum frá at seta búgv. Og tað ræðir fólk uttan- lands at koma heim aftur. Støk hava slett ongan møguleika við hesum prísstøði. Tí er tað avgerandi neyðugt at føra ein nýggjan íbúðarpolitik. Ein politik har dentur verður lagdur á møguleikan at fáa sær eina minni íbúð, sum fíggjarliga ikki er so bindandi. Ein slíkur politikur fer at hava við sær, at fleiri fólk fara at tora at flyta út á bygd, somuleiðis sum at tað verður liviligari í Havnini. Um tað er kommunan, privat feløg, fakfeløg ella pensjónskassar, sum eiga íbúðirnar er ikki so týdn- ingarmikið. Tað týdningar- mikla er, at íbúðirnar eru tøkar hjá fólki til rímuligar góðar treytir. OL-viðurkenning? Politikkur gruggar málið Leiguíbúðir hóska seg betri til nútíðar lívsstíl Súni í Hjøllum Tjóðveldisflokkurin Eysturoy Nývaldi formaðurin í Fót- bóltssambandinum segði í síni fyrstu blaðsamrøðu, at fortreytin fyri eini fram- haldandi menning av før- oyskum fótbólti er, at før- oyingar fáa eina fótbólts- høll innan alt ov langa tíð. Hann nevndi eisini, at tað er sera umráðandi, at hon liggur soleiðis fyri, at so stórur partur av landinum fær gleði av henni. Hann segði, at ein møguleiki er at inniloka grasvøllin á Svangaskarði á Toftum. Undirritaði heldur, at hetta er eitt sera skilagott uppskot. Um fíggingina er at siga, at UEFA letur væl av fíggjarligum stuðli til slíkar ætlanir, og tí er als ikki talan um so stóra íløgu fyri Fótbóltssambandið. Hendan ætlan, sum her er nevnd, gevur eisini heilt aðrar og stórar møguleikar á Svangaskarði. Fyri nøkrum árum síðan, meðan Signar á Brúnni var landsstýrismaður, arbeiddi hann fyri at seta á stovn ítróttarháskúla á Svanga- skarði. Tíverri eydnaðist tað ikki at røkka á mál ta ferðina. Hetta kom m. a. av, at ikki var pláss á fíggjar- lógini. Nú er ein gyltur møgu- leiki hjá landsmyndugleik- unum at fáa stovnsett Føroya Ítróttarskúla, í góðum samstarvi við lokala íróttarfelagið og FSF, fyri ein kostnað, sum ikki er so høgur, tí framm- anundan eru so stórar íløgur gjørdar á Svanga- skarði. Tað er einki dulsmál, at tjóðveldisflokkurin ofta hevur gingið á odda, tá ið ungdóminum hevur verið tryggjað útbúgvingar- og frítíðarmøguleikar. Altjóða góðkendi grasvøllurin á Svangaskarði kom, meðan tjóðveldisflokkurin umsat ítróttarmál í landsstýrinum. Vónandi eydnast tað í komandi valskeiði at røkka málinum um at seta á stovn ítróttarháskúla á Svanga- skarði. Ítróttarháskúli á Svangaskarði Eyðólv Dimon Hoyvík Í Dimmu hósdagin 28. februar hevur Dánjal eina viðmerking til grein mína í Sosialinum, har eg vísti á, at við nýggju fólkaskúla- lógini hava lærarar, næm- ingar, foreldur og skúla- stýrir allar møguleikar at ávirka skúlan. Har er bert tann avmarking, at undir- vísingin skal vera í tráð við endamálsorðingina í fólka- skúlalógini. Men av tí at játtanin til fólkaskúlan í løtuni er so lítil, so verður skúlin avmarkaður í, hvussu fjølbroyttur hann kann vera, og hetta hevur so aftur tað fylgju, at ávirkanin hjá lærarum, næmingum, foreldrum og skúlastýrum eisini er avmarkað. Hetta kann betrast við at hækka játt- anina til Fólkaskúlan. Hin vegin so ávaraði eg ímóti átrúnaðarligum frískúlum, sum fara at virka beint øvugt av endamálsorð- ingini í fólkaskúlalógini. Hetta fær Dánjal at skýra meg rasist og jødaforfylgj- ara ??? Dánjal endar við- merking sína soleiðis "Um nú øll fólk í Føroyum, sum hava størri »áhuga í átrún- aði« enn politikki, venda Javnaðarflokkinum bakið til komandi val, er lítið at ivast í, at synd verður í Javnaðarflokkinum.". Eftir mínum tykki kunnu vit býta føroyingar í tveir bólkar. Trúgvandi og so hini, sum hava »áhuga« í átrúnaði. Tey fyrru eru í øllum flokkum, men tey seinnu, tey sum skulu brúka átrúnaðin sum am- boð fyri at náa einum hvørjum t.d. einum løg- tings sessi, einum býráðs sessi o.l. tey hava longu stovnað sín politiska flokk, so har hevur Javnaðar- flokkurin onki at missa. At enda fari eg at vísa á, at tveir svenskir frískúlar við tilknýti til "Livets ord" verða í løtuni kannaðir av svensku myndugleikunum. Skúlarnir fara helst at blíva stongdir. Orsøkin er, at teir byggja alla sína undirvísing á bíbilskar frágreiðingar. M.a. læra teir næmingar sínar, at um fólk gerast sjúk av kreft, tá er hetta ein straffur frá Gudi. Soleiðis kunnu fólk við »áhuga í átrúnaði« brongla kristin- dóm. Viðmerking til Dánjal á Dul Jacobsen VIÐMERKINGAR fyri Alzheimerfelagið Sigrún Mohr Hesa seinastu tíðina hava vit hoyrt, at fleiri kommunur hava í ætlan at byggja eldraíbúðir, sambýli og ellis- og røktarheim. Hetta er at fegnast um, tí lítil ivi man vera um, at eldra- røktin er ein av mest átroðkandi samfelags- spurningum í løtuni, uttan at onnur ansing ella røkt verða skúgv- aðar til viks. Alzheimerfelagið er ungt felag, ið m.a. hevur sum endamál at stuðla og hjálpa demenssjúk- um og avvarðandi teirra. At hesin samfelags- bólkur, sum felagið um- boðar, fer at vaksa tey næstu árini, er lítið at ivast í, tí meðalliviald- urin veksur, og títtleikin av demenssjúkum økist við aldrinum. Hetta prógva hagtøl úr granna- londum okkara. At varða av fólki við Alzheimers- ella aðrari demenssjúku er ógvu- liga tyngjandi bæði sálarliga og kropsliga. Hetta hevur felagið fleiri dømi um kring landið frá teimum, sum hava átikið sær at ansa sínum næstu, hóast fakfólk staðiliga ávara móti tí, og hóast hetta átti at verið ein samfelagsupp- gáva. Dement fólk krevja serliga røkt, og at fólk hava stundir til tey. Tey broytast spakuliga, og tíverri er tað ofta so, at ilt er at siga, um fólk eru dement ella ei. Næstringar, ið ansa teimum, hava altíð ampa á sær, og svøvnurin verður órógvaður, um nakar svøvnur er. Tungt verður at klára bæði røkt og dagligt verk, og at enda gerast tey røsku sjúk. Hetta er øllum pørtum ein óvirðilig loysn. Alzheimerfelagið ger við hesum vart við støð- una hjá teimum demens- sjúku og heitir á politik- arar og øll tykkum, ið taka avgerðir, um at hava henda bólk í huga, tá ið ráðleggjast skal. Hugsast skal um, at hesi fólk hava serligan tørv, tá ið tað snýr seg um bústaðarkarmin, og ikki minst, at starvsfókið, sum er um tey, hevur serliga útbúgving. Fe- lagið hevur møguleika til og vil fegið hjálpa og ráðgeva teimum, sum ætla at fara undir hetta stóra og týdningarmikla arbeiði. Finnleif Guttesen Tvøroyri Lógaruppskoti um, at pensjónistar skulu fáa skallutar 400 krónur meira um mánaðin, er lagt fram og at pensjónistarnir fáa hesar 400 krónurnar taka vit øll undir við. Skattalættin hjá sam- gonguni og um at halda orð. Politikkurin hjá samgong- uni hevur verði og er, at kommunurnar skulu gjalda umleið 50 prosent av øllum skattalætta, uttan at kommunurnar fáa nakran sum helst kunnleika til hesi fyri kommununa álvarsligu fíggjarmál. Tað er lætt hjá samgong- uni, at taka æruna fyri givnan skattalætta, tá ið kommunurnar skulu gjalda 50 prosent. Landstýrismenn høvdu boða frá, at einki uppskot kom frá landstýrinum, sum kommunurnar fóru at hava inntøkumiss av, eftir at fíggjarætlaninar hjá kommununum vóru lagdar, men landstýrið heldur ikki orð. Fíggjarmálaráharrin og hansara møsn. Trupulleikin hjá løgmanni er at fíggjarmálaráharrin í Útvarp Føroya sigur, at kommunurnar skulu taka hædd fyri, at landstýrið møguliga fer at geva skattalætta. Trýr fíggjar- málaráharrin, at vit eru tankalesarar. Hvat er hatta fyri nakað møsn at koma við? Klárar løgmaður at halda orð og verðuleikin Løgmaður sigur í einari Dag og Viku sending, at Finnleif Guttesen og aðrir kommunal politikarar ikki skuldi stúra fyri hesum skættalætta, tí komunurnar fóru ikki at merkja so nógv til hetta og at tað var ov tekniskt, at greiða frá í sjónvarpinum, hvussu tað bleiv gjørt. Seinri hevur løgmaður sagt í Útvarp Føroya, at ein møguleiki var, at kommun- urnar ikki blivu trektar fyri FAS- gjald. Veruleikin er, at FAS gjaldið hjá kommununum er minka við 5,5 mill krónum, men kommun- urnar fáa framvegis eina eyka rokning uppá 14,2 mill krónur frá lands- stýrinum. Landstýrið við løgmanni á odda klára sostatt ikki at halda orð. Livst, so spyrst. Áheitan frá Alzheimerfelagnum Vónandi verða øll tey eldru havd í huga, tá ið farið verður undir at byggja teimum hóskandi bústað Er løgmaður førur fyri at halda orð? Heri Simonsen Menninir á P/F "Ítróttar- vedding" hava verið í ikki sørt ringum skørum sein- astu tíðina. Orsøkin er at "móðirfelagið", "Dansk Tipstjeneste" hóttir við at skerja upphæddina ("tips- midler") ið fer óskerd til ítróttararbeiði, ungdóms- arbeiði og mentan. "Dansk Tipstjeneste" tykist ikki til at vera at vika, og er vandi fyri at ÍSF, FUR og LISA verða við skerdan lut kom- andi árini. Norðurlendskt samstarv Men tá um norðurlendskt samstarv ræður, er Dan- mørkin bert ein av fleiri møguleikum. Tí eigur "Ítróttarvedding" at kanna aðrar norðurlendskar sam- starvsmøguleikar innan ítróttarvedding! Íslendska landsfelagið, "Spágrettir" samstarvar við "Svenska spel" um Lotto og Tips-13- veddingina, ið nevnist "Stryktipset" í Svøríki. Tekur tú ein Lotto ella veddingarseðil í Svøríki, kanst tú lesa á baksíðuni: "I samarbete med isländska "Spágrettir"!." Og í Íslandi kanst tú lesa: "I samstarfi með sænsku "Svenska spel"!" Íslendska ítróttar- veddingin er soleiðis ein javnbjóðis norðurlendskur samstarvspartnari í sam- starvi við "Svenska Spel"! Við felags vinningspulju, sjálvandi. Norðmenn eru best fyri veddarnar! "Norsk Tipping" eru teir, ið eru bestir fyri veddarnar (kundarnar). Taka vit donsku (føroysku/grøn- lendsku) Tips-13 puljuna, eru sjáldan meir enn 5-6 miljónir DKK í puljuni. Í Noreg eru 25-35 miljónir NKK í tipspuljuni, og er tað soleiðis nógv stuttligari fyri veddaran (kundan) at vedda enskan fótbólt í vetrar- hálvuni í Noregi, tað gevur væl størri vinningar! Norska "Oddsen" og svenska "Oddset" eru eisini munandi meira kundavinar- lig enn danska "Oddset"! Á "den lange" hjá tí danska "Oddset" ert tú tvungin at vedda útfallið (1, X ella 2) á minst 3 dystum! Í Noregi og Svøríki sleppur tú at vedda útfallið á bara einum dysti, ella tveimum um tú leggur í, og so hava teir eisini betri odds enn danir. Tann gíriga danska vedd- ingartænastan krevur, at tú veddar minst 3 dystir, sum má metast at vera smáligt. Norska Lotto er eisini lagaligari enn danska Lotto. Í Danmark skalt tú raka 7 tøl ið verða drigin millum 36 møgulig tøl. Í Noregi skalt tú raka 7 tøl, ið verða drigin millum 34 møgulig tøl, also væl lagaligari fyri kundan, enn danska Lotto! Takið av besta tilboðnum! P/F "Ítróttarvedding" eigur soleiðis at fara eftir norð- urlendska samstarvspartn- aranum, ið kann geva "Ítróttarvedding" bestu samstarvsavtaluna, og sum eisini gevur føroysku kund- unum bestu tænastuna. "Ítróttarvedding" eigur soleiðis at biðja "Norsk Tipping" og "Svenska Spel" um eitt tilboð! Og taki av besta tilboðnum. Eitt gott og gagnligt norð- urlendskt samstarv kann líka væl vera "Norsk Tipp- ing" ella "Svenska Spel", sum "Dansk Tipstjeneste"! Tað sum um ræður er at "Ítróttarvedding" og vedd- arnir fáa best møguligu samstarvsavtaluna. Hví biður P/F "Ítróttarvedding" ikki um eitt tilboð frá "Norsk Tipping" ella "Svenska spel"? C M Y K 11 10