mikudagur 6. mars 2002síða 4

6 Nr. 45 - 6. mars 2002 Nr. 45 - 6. mars 2002 7 Finnbogi Arge og Katrin D. Johansen, sum ávikavist vóru nummar 3 og 4 á listanum hjá Fólkaflokkin seinast, stilla ikki upp hesaferð UPPSTILLING Eirikur Lindenskov Havnar Framburðsfelag, sum er valfelag Fólka- floksins í Suðurstreymi, hevði síðsta uppstilling- arfund sín í Pálsstovu í mánakvøldið, har listin til løgtingsvalið varð gjørdur liðugur. Seinast fekk Óli Breckmann flestar at- kvøður á fólkaflokslista- num, hann fekk 632 at- kvøður. Næstur honum var Bjarni Djurholm, sum fekk 585 atkvøður. Síðani kom Finnbogi Arge á triðja plássi við 185 atkvøðum og Katrin D. Johansen á fjórða plássi við 109 atkvøður. Tey bæði eru ikki á lista- num hesaferð. Óli Breckmann hevur verið løgtingsmaður síðani 1974, og Bjarni Djurholm hevur verið løgtingsmaður síðani 1994. Hann hevði tó sæti á tingi fyri Jógvan Sund- stein, tá hann var lands- stýrismaður frá januar 1991 til mars 1993. Av býráðspolitikaru- num hjá Fólkaflokkinum í Havn stillar bara Bjarti Mohr upp, og Poul Mich- elsen, fyrrverandi borg- arstjóri og løgtings- maður, ætlar sær eitt come-back í politikki. Hann varð valdur á ting í 1988, men stillaði ikki uppaftur til valið í 1990 við teirri grundgeving, at tað bar ikki til bæði at sita sum borgarstjóri í Havn og vera løgtings- maður samstundis. Fólkaflokkurin liðugur við uppstillingina í Suðurstreymi Fiskavirki og smolt- og alistøðir kunnu nú taka lærlingar í læru, sum eftir trý ára lærutíð kunnu kalla seg “yrkislærdar fiskavirkarar” ella “yrkislærdar alarar” ÚTBÚGVING Eirikur Lindenskov Lærutíðin gevur lærubræv, er tilsamans trý ár, og út- búgvingin hevur tvær ser- greinir. Onnur sergreinin, »aling«, er á smoltstøðum og alistøðum og hin ser- greinin, »fiskavirking«, fevnir um yrkisøkini: fiska- virki, góðskingarvirki og kryvjivirki. Í sergreinini »aling« verður dentur lagdur á neyðuga vitan um tey ymsu fiskasløgini, og hvussu ali- fiskur fæst at trívast, innlit í fóðring, vitan um sjúkur og sjúkufyribyrging, stýrings- skipanir innan aling og framleiðslugongdina frá rogni til tøkufisk. Í ser- greinini »fiskavirking« verður dentur lagdur á rá- vøru og rávørustýring, ym- iska virking av fiski, merk- ing og goymslustýring, reinhald og reinføri, stýr- ingsskipanir og tøknina á fiskavirkjum. Eisini verður ásett, at fyrsta skúlaskeiðið er 40 samanhangandi vikur (støðisútbúging á yrkis- skúla), og at upplæringin á læruplássinum skal byrja 12-24 vikur áðrenn fyrsta skúlaskeiðið. Hetta merkir, at fiska- virkir og smolt-/alistøðir, sum ætla at taka lærling í læru í ár, skulu gera læru- sáttmála við lærling í sein- asta lagi um miðjan mai mánað. SKEIÐ Alzheimerfelagið Hvussu eru vit saman við teimum dementu? Minnið, hvat er tað? Sorg. Ótti. Samvitska. Hesi eru nøkur av evnu- num, sum verða viðgjørd á skeiði í MBF-húsinum mánadagin tann 11.mars kl. 9-16. Tað er Elsa Zachariasen, sum stendur fyri skeiðinum. Elsa er út- búgvin sjúkrasystir, hon er demensráðgevi og arbeiðir sum deildarleiðari á einari demensdeild í Brøndby. Hon hevur drúgvar royndir sum undirvísari og fyrilest- rarhaldari um demens. Í mesta lagi 20 fólk sleppa við á skeiðið. Tilmelding á tlf. 313102 ella t-post: sigmo@ post.olivant.fo Sosialurin hevur gjørt eina serliga heima- síðu, har øll, sum taka lut í valstríðnum, hava høvi at kjakast LØGTINGSVALIÐ Eirikur Lindenskov Sum atlíð upp undir val, verður sera nógv valtilfar sent bløðunum. Seinastu valini hava víst, at hetta til- far er altsamt vaksandi. Fyri at lætta eitt sindur um trýstið – og fyri at geva val- evnum ein eyka møguleika at sleppa til orðanna, hevur Sosialurin gjørt eina serliga síðu í InternetSosialinum, sum er ætlað valevnum og øðrum, sum taka lut í val- stríðnum. Alt valtilfarið, sum er í blaðnum, verður lagt á hesa síðu, sum er ókeypis at lesa. Síðuna finna vit á for- síðuni á InternetSosiali- num, www.sosialurin.fo Ætlanin við hesi heima- síðu er eisini, at hon skal vera aktiv alt samdøgrið og allar dagar í vikuni, soleiðis at skilja, at tilfar verður lagt út á síðuna við jøvnum millumbilum. Ynskja val- evni at svara onkrum, sum t. d. stendur í blaðnum, so kann hetta gerast á heima- síðuni áðrenn blaðið fer til prentingar, og harvið ber til at hava kjak politiskt kjak eisini í vikuskiftinum. Á síðuni hava flokkarnir hvør sína síðu, har teirra valgreinir verða lagdar. Ein síða er, har nýggjastu greinirnar síggjast og hvørt valevni hevur eisini sína síðu, har allar valgreinirnar hjá viðkomandi eru at síggja. Tá allir valevnislistarnir eru lidnir, verða teir eisini lagdir inn á síðuna og upp- lýsingar um øll valevnini. TÍÐINDASKRIV Vinnumálastýrið 1. januar 2001 kom løg- tingslóg um Vinnuframa- grunn í gildi. Sambært lóg- ini um Vinnuframagrunnin, skal landsstýrismaðurin í vinnumálum á hvørjum ári boða frá, hvørji vinnu- greinaøki dentur skal leggjast á. Tey vinnugreinaøki sum landsstýrismaðurin, Bjarni Djurholm, sambært vinnu- politikkinum ynskir, at ser- ligur dentur skal leggjast á í 2002 eru: • Teldutøkni • Biotøkni • Ferðavinna • Kreativar vinnur - her- ímillum tónleik og ítrótt Nevndu vinnugreinaøki - umframt onnur vinnugrein- aøki - verða stuðlað eftir niðanfyrinevndu stuðuls- skipanum, sum fevna um: • vørumenning, • menning av nýggjum framleiðslutólum og framleiðsluhættum v.m., • vørumessur, • tilevning av sølutilfari, søluroyndir, sølufremj andi tiltøk og marknaðar kanningar, • granskingar- og kanning- arætlanir, • patentumsóknir. Umframt onnur vinnu- framaátøk og heildarverk- ætlanir, jvb. § 12, stk. 2 í kunngerðini, ynskir Bjarni Djurholm, landsstýris- maður, at farið verður undir átak fyri: • at fáa kvinnur í vinnu (kvinnur sum íbirtarar, er farið í gongd), og • at kt-klekingardepilin heldur fram Tey, sum ætla at søkja um stuðul úr Vinnuframa- grunninum, skulu venda sær til Vinnuframagrunnin, postboks 3079, 110 Tórs- havn. Nú ber til at læra til alara og fiskavirkara Nú ber til at fara í læru sum fiskavirkari ella alari Savnsmynd Lóg um Vinnuframagrunnin Skeið um demenssjúku Valstríð á internetinum Í InternetSosialinum ber nú til – ókeypis – at lesa politiskt kjak, sum verður lagt út á internetið so hvørt Valevnini hjá Fólkaflokkinum eru: Óli Breckmann, løgtingsmaður Eli Christiansen, umsitingarleiðari Bjarni Djurholm, landsstýrismaður Elsa í Garði, vakurleikaserfrøðingur Karlot Hergeirsson, skipsførari Sólja Fríða Jóanisdóttir, skrivstovunæmingur Leila á Lofti, fysioterapeutur Poul Michelsen, stjóri Bjarti Mohr, býráðslimur Annika Olsen, handilsskúlalærari Heðin D. Poulsen, løgfrøðingur – Menas-frágreiðing- in ber í stórum mun brá av, at hon er skrivað, áðrenn boringarnar fóru ígongd í føroyskum øki. Har eru fleiri áhugaverd ting nevnd, men sam- stundis eru eisini nógvir faktuellir feilir, sigur Rókur Tummasarson, full- trúi í umhvørvis- málum MENAS- FRÁGREIÐINGIN Heri á Rógvi Menas-frágreiðingin viðger eisini umhvørvi í sambandi við eina komandi olju- vinnu. Vit hava biðið Rók Tummasarson, fulltrúa í umhvørvismálum á Olju- og Umhvørvismálastýrin- um, um at lisið partin um umhvørvi og gjørt við- merkingar. Fyrsta viðmerking hans- ara er, at umhvørvispart- urin av frágreiðingin ber ógvuliga nógv brá av, at frágreiðingin er skrivað áðrenn oljuboringarnar fóru ígongd. – Okkurt vil eg so avgjørt geva teimum rætt í, men sum heild er frágreiðingin ógvuliga nógv ávirkað av, at hon er skrivað, áðrenn boringarnar fóru ígongd. Av hesari orsøk eru flestu tilmælini óneyðug og ótíðarhóskandi, sigur Rókur Tummasarson. Hann heldur, at føroyskir myndugleikar so dyggiliga hava prógvað, at teir kunnu taka sær av oljuvinnuni. Hann nevnir, at higartil hava eingir trupulleikar verið av oljuvinnuni í umsitingini, og øll tey loyvi, ið skulu latast, hava verið latin uttan stórvegis hóvasták av føroyskum myndugleikum. – Har eru harafturat fleiri faktuellir feilir. Eitt nú tá tosað verður, hvørjar heim- ildir og uppgávur oljumála- stýrið hevur, sigur Rókur Tummasarson. Sæð áður – Nógv av tí, ið verður nevnt í frágreiðingini, verður eisini tikið upp og lagt uppfyri í umhvørvis- frágreiðingini, ið Olju- málastýrið saman við øðrum hevur latið úr hond- um, sigur Rókur Tumm- asarson. Endamálið við Menas- frágreiðingini verður sagt at vera at eggja til kjak, men Rókur Tummasarson heldur ikki, at nakað kjak fer at spyrjast burturúr hesum partinum. – Tað er í veruleikanum ikki so nógv at kjakast um. Var hetta komið, áðrenn nógva virksemið fór ígongd, so var her okkurt at kjakast um, men sum nú, er ikki nógv at kjakast um, sigur altso Rókur Tummas- arson. Riggar væl Ein kritikkur, sum hevur verið reistur móti føroysku myndugleikunum, er, at umhvørvi og olja hoyra undir sama stýrið. Hetta er nógvastaðni í heiminum púra óhoyrt, men hesum er Rókur Tummasarson als ikki samdur við. – Tað er ikki nakar trupulleiki við verandi skipan. Umhvørvi verður høgt prioriterað, og tað hevur heldur ikki áður verið hægri prioriterað, sigur Rókur Tummasarson. Hann vísir m.a. á, at hann er tann fyrsti fulltrúin, ið nakrantíð er settur bert at taka sær av umhvørvis- málum. – Tað er líkamikið, hvørt sýrið umhvørvi hoyrir undir. Eitthvørt málsøki verður høgt prioriterað. Í síðsta enda mugu vit bara hava álit á stýrunum og embætisfólkunum, sigur Rókur Tummasarson. Sleikisneisin, sum skuldi innihalda rúevni, var, tá av- tornaði, bert ein púra vanlig sleiki- sneis SLEIKISNEIS Heri á Rógvi Tað vakti nógvan ans, tá fjølmiðlarnir fyrst í februar mánað boðaðu frá, at ein sleikisneis var endað hjá løgregluni. Henda góða sleikisneis innihelt møguligt rús- andi evni. Sleikisneisin var fingin frá einari ungari gentu, sum hevði hórað ilt, tá fólk byrjaðu at kenna seg heilt øðr- vísi, eftir at tey høvdu etið eini sleikisneis, ið onkur hevði deilt út til fólk í Klubbagarðinum í Havn. Løgreglan sendi sleikisneisina til Dan- markar fyri at verða kannað. Áðrenn hon varð send til Danmark hevði løgreglan í Havn sjálv gjørt nakrar kann- ingar, og hesar vístu ein feril av amfetamin í sleikisneisini. Sagt varð tá, at hetta skuldi takast við fyrivarnir, tí evni, eitt nú litevni, eru í einari tílíkari sleiki- sneis, og hetta kundi lættliga ávirkað máting- arnar. Nú er úrslitið av kanningunum komið aftur, og úrslitið vísir, at ein sleikisneisin ikki var annað enn ein púra vanlig sleikisneis. Har var einki rúsevni í. Løgreglan í Havn hevur tosað við per- sónin, ið deildi sleiki- sneisir út, og hann hevur fingið at vita, at hetta ikki er so heppið, men hann hevur kortini ikki gjørt nakað ólógligt. Føroya Sparikassi er farin undir at bjóða sínum viðskiftafólki lán við sokallaðum rentulofti. Fyri eitt ávíst gjald fáa við- skiftafólk ásett eitt rentuloft tey næstu sjey árini, men fáa samstundis ágóðan av einari møguligari lárentu LÁNTØKA Heri á Rógvi Nú verður møguligt at taka lán við rentulofti í sjey ár fram. Vanliga tá fólk taka eitt lán verður kann rentan vera skiftandi – bæði upp og niður. Hetta eru lán við sokallaðari variablari rentu. Har tað er talan um eina rentu, sum skiftir alt eftir rentu- og fíggjarstøðu. Í løtuni er rentan á útlánum í Føroyum søguliga lá. Vit skulu heilt aftur til fimmti- árini fyri at finna eitt líknandi lágt rentustøði. Í búskaparliga óveðrið kann rentan fara nógv upp, men hon kann sjálvandi eisini fara munandi nógv niður. Føroya Sparikassi bjóðar nú sínum viðskiftafólki ein lánimøguleika, har álagt verður eitt rentuloft, so- leiðis at rentan ikki kann fara upp um eitt ávíst og harvið sparir tí einstaka lánstakaranum fyri óvænt- aðum meirútreiðslum. Trygging Boðini úr Føroya Spari- kassa ljóða, at hetta er ein trygging fyri kundarnar, ið velja at taka eitt lán. Lánini eru serliga ætlaði sum 1. veðrættar lán, tá hetta minkar um risikoina hjá peningastovninum. – Kundarnir kunnu við hesum tryggja seg ímóti óvæntaðum rentuútreiðsl um, og teir fáa samstundis ágóðan av einum lágum rentustøði, sigur Bjarni Olsen, stjóri í Føroya Sparikassa. Eins og við øðrum trygg- ingum, so kostar henda trygging eisini. Í løtuni er kostnaðurin 3,5% av restskuldini á láninum, ið tryggjað verður. Hetta gjald kann annaðhvørt leggjast omaná lánið ella gjaldast kontant. Sum dømi kann nevnast, at rentan í dag lliggur um fimm prosent. Um tú lænir 700.000 kostar hetta tær 3.408 kr. um mánaðin eftir rentustuðulin er latin, fyrsta árið. Fer rentan upp, so vil tað sjálvsagt kosta meira at gjalda hetta aftur, og har er heldur einki rentuloft. Við einum rentuloft verður lánið til 724.000. Rentan verður somuleiðis fimm prosent, og tað fyrsta árið verður útgjaldið 120 kr. meira ella 3.528 kr. um mánaðin eftir rentustuðul. Renuloftið verður lagt við sjey prosent, t.e. rentan á rentuloftaláninum kann ikki fara uppum sjey pro- sent. Hetta er galdandi í sjey ár fram. – Rentuloftið kann tekn- ast av øllum, men er fyrst og fremst ætlað teimu, ið hava sethúsalán við langari afturgjaldstíð. Á slíkum lánum er gjaldið viðbrekið fyri størri rentubroytingum, sigur Marner Jacobsen, forstjóri í Føroya Spari- kassa. Einki rúsevni í sleikisneisini Fyrst var tað ein sleikisneis. Síðani varð tað til rúsevni. Nú er tað so endaliga staðfest, at henda sleikisneisin er einki annað enn sleikisneis. Mynd: Jens Kristian Vang Lán við rentulofti Rókur Tummasarson um Menas: Ótíðarhóskandi –Okkurt vil eg so avgjørt geva teimum rætt í, men sum heild er frágreiðingin ógvuliga nógv ávirkað av, at hon er skrivað, áðrenn boringarnar fóru ígongd. Av hesari orsøk eru flestu tilmælini óneyðug og ótíðarhóskandi, sigur Rókur Tummasarson um Menas- frágreiðingina Hesir báðir bjóða nú eisini trygging. Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 7 6