mánadagur 28. mars 2011síða 28

Mánadagur 28. mars 2011 · Nr. 37 28 Sosialurin Landsnevnd Unga Tjóðveldsins Frí fostur- tøka Unga Tjóðveldið vil, sum øll vita, hava einar sjálv ­ støðugar Føroyar. Spurn­ ingurin er, hvat tað er fyri republikk, vit vilja liva í, tá ið hetta stríð einaferð er komið at enda. Vilja vit vera eitt land, har ið helmingurin av fólkinum ikki sleppur at ráða yvir egnum kroppi? Tí at tað er júst soleiðis, sum støðan er nú. Føroyska fosturtøku­ lógin er av teimum allar­ strang astu. Í teoriini er fostur tøka bara loyvd undir ekstremum umstøðum, so sum neyðtøku, og um lívið ella heilsan á kvinnuni er í vága, vegna likamliga ella sálarliga sjúku. Vit vita tó øll, at hesar reglur ikki altíð verða fylgdar. Ein før oysk genta/kvinna má spæla eitt slag av russiskari roulettu, tá ið tað snýr seg um, at fáa atgongd til at fáa fosturtøku í Føryum. Persónligi moralurin hjá læknanum kann gera av um kvinnan fær ta viðgerð, sum hon vil hava. Harafturat verða kvinnur, sum av neyð royna at fremja fosturtøku á seg sjálvar, hildnar at vera brotskvinnur, ið kunnu revs ast, sambært føroysku lógini um fosturtøku. Unga Tjóð veldið hevur hesi ynski: 1. Føroyska kvinnan skal sjálv sleppa at velja, um hon vil hava fosturtøku ella ikki. Landið eigur at stuðla kvinnuni og at gera sosialu um støð ­ urnar so frægar, at hon trygt kann gera av at gjøg num føra barns ­ burðin ella at fáa fost­ ur tøku. Hon eigur at fáa alla tað um sorgan, sum henni tørv ar, og tryggjast skal, at hon undir øll um umstøðum tekur av gerð út frá egnum, frí um vilja og ikki er und ir trýsti frá øðrum. Tving að fost urtøka er líka for­ kasti lig sum tving aður barnsburður, tí at í báð­ um førum verður gjørt inn á sjálvs av gerð ar­ rættin hjá kvinnuni. 2. Vit eiga at tala at fe lags ­ skapum sum Før oya Pro­ Vita, sum utt an mótmæli sleppa at leggja faldarar við upp lýs ingum um fost ur menn ing, har nógvar av upp lýs ing un­ um ikki eru vísindaliga eftirfarandi, undir liðini á eftirfarandi tilfari um heilsu, medisin og sjúku, á apotekum og inni í bíðirúmum hjá lækn­ um. Slíkir faldarar eru átrúnarliga/moralist iskt grundaðir – ikki lækna­ frøðiliga grundaðir. 3. Kvinnur skulu hava at­ gongd til trygga og lóg­ liga fosturtøku í egnum landi, og skulu ikki verða noyddar til at fara til Danmarkar at fáa henda grundleggjandi rætt framdan. Tað, at gentur og kvinnur noyðast at fara av landinum, ger eisini mismun á kvinn­ um, tí at tað eru ikki allar, ið hava ráð til at gjalda fyri ferðina. Harafturat heldur Unga Tjóðveldið, at allir politisku flokkarnir (eisini egni móð­ urflokkur okkara) eiga at taka eina greiða støðu til hetta mál, so at fólkið veit, hvar tað hevur teir og kann velja við góðari samvitsku. Fosturtøka eigur ikki at verða viðfarin sum ein kontroversiellur smálutur, ið skal skúgvast til viks í almenna rúminum. Rætturin á ráða yvir egnum kroppi er ein grund leggjandi manna­ rætt ur, og hetta sæst ser­ liga, tá ið hugsað verður um, at nøringargøgnini hjá kvinnuni ígjøgnum søg ­ una hava verið (og verða nógva staðni enn) brúkt ímóti henni sum eitt kúg­ ingar tól. Kjak Heðin D. Poulsen Landsnevndarlimur í Sjálvstýrisflokkinum Aksel kann blíva løgmaður Veljarakanningarnar geva Sjálvstýrisflokkinum 2 ting­ fólk og er triði tinglimurin í eygsjón. Góð tíðindi fyri Sjálvstýrisflokkin, sum eft­ ir næsta val kann koma í lykla støðu, tá løgmaður skal veljast. Hóast okkara semju søkj­ andi løgmaður fær góða undir tøku millum fólk, er tað eingin sjálvvirkandi skip an sum sigur, at Kaj Leo verður løgmaður aft­ ur. Tí eiga flokkar og velj ar­ ar at umhugsa, hvør ann ar persónur kann blíva løg mað­ ur. Eftir at Jóannes Eides­ gaard mynstraði av og Javn­ aðarflokkurin so sannførandi peikaði á ein nýggjan mann, kann Javnaðarflokkurin aft ur vísa á egnan formann sum uppskot til løgmann. Um hetta verður veruleiki skal eg ikki siga, men um Javnaðarflokkurin fram­ haldandi fer at góðtaka aft­ urhaldssinnaða politikkin hjá Fólkaflokkinum, verð ur trupult hjá Javnaðar flokk­ inum at sannføra veljaran og er trúvirðið hjá flokkinum í vanda. ABC og eingir reformar Undan seinasta vali lovaði ABC reformar, á skúlaøkinum, kommunuøkinum, sam­ ferðslu økinum og innan fiski vinnuna. Enn eru eing­ ir reformar framdir, og er tað mangt sum ber brá av, at tað er Fólkaflokkurin sum stendur í vegin fyri fram­ tíðini. Við Aksel kann Javn­ að ar flokkurin aftur fáa løgmann, men vil Javnaðar­ flokkurin samstarv við Sjálv stýrisflokkin, má Javn­ aðarflokkurin leggja á annan bógv og prógva, at flokkurin torir at fremja reformar, sum lovaðir vóru undan seinasta vali. Nevndin fyri Ung fyri Miðflokkin Tjóð teirra útvaldu? Nýggja ættarliðið av tjóð veld­ isfólki kunngjørdi í vikuni teirra boð uppá, hvussu Føroyar skal skipast sum republikk. Ikki kann sigast annað enn, at lesnaðurin er ræðandi. Boðskapurin er greiður­ vegurin til republikkina Føroyar skal m.a. grundast við blóði. Sum so er ikki nakað løgið við tí. Heimssøgan er á tremur við hetjum, ið hava latið lív fyri at fólk kunnu gerast fræls, men tað er ikki blóð martýranna, ið ungu tjóðveldisfólkini ætla at byggja republikk teirra á, men blóð teirra óseku, fostrini í móðurlívinum. Sanniliga er tað ein skelk­ andi lesnaður, hendan fyrsta almenna útmeldingin hjá nýggju nevndini í UT. Eitt ynski um at skerja tann grundleggjandi rættin til lív. Við einari avoldaðari frasu um rættin hjá kvinnuni at ráða yvir egna likami, skjýtur UT upp, at núverandi lóggáva skal býtast við fría fosturtøku. Rætturin til lív skal víkja fyri rættinum at ráða yvir egnum likami – tað vil siga, um tú av fyrstan tíð var so heppin at sleppa at liva. Lat tað verða greitt, at núverandi fosturtøkulóg er ein stór skomm – hon tænir hvørki kvinnuni, barninum ella læknanum. Ongin kann tó við vissu siga, hóast UT ger eina roynd, hvat lógin í veruleikanum heimilar. Men skommin er Løg­ tingsins. Móðurflokkur okk ara – Miðflokkurin – hevur ferð eftir ferð reist spurningin um hesa ótíðar­ hóskandi lóggávu á tingi, men tingfólk flest ræðast at viðgera evnið, alt meðan avleiðingarnar taka dik á seg. Tað er alneyðugt, at Føroya Løgting tekur støðu til hendan spurning. Tað er uppgávan hjá okkara fólka­ valdu at beina burtur allar trupulleikar, m.a. sosialar og fíggjarligar, ið kunna elva til fosturtøku. Onki barn skal verða noktað rættin til lív í hesum ríka landi orsaka av, at vit sum samfelag skjóta okkum undir ikki at hava ráð at lata barnið liva. Rætturin til lív má virðast, og eru vit í UfM sera takksom fyri tað arbeiðið, sum Pro­Vita ger. Við teirra arbeiði leggur Pro­Vita rødd til tey, ið vit aldrin hoyra málið á. Tí gerst tað heilt margháttligt, tá UT ynskir at skerja talufrælsið hjá júst hesum felagsskapi. Tað er hvørki upp til UfM, UT ella Løgtingið at avgera, hvat liggur í bíðirúmum runt landi. Talufrælsið er í gildi í Føroyum, fyri at tryggja, at øll verða hoyrd, eisini rødd teirra óføddu. Eftir er bert at undrast á hesa framtíðar avskeplaðu republikk, ið unga tjóð veldis­ ættarliðið ynskir at skipa. Eina republikk, har bæði rætturin til lív og talufrælsið verða skerd. Ein ræðandi mynd hómast av einum komandi forboðssamfelag, har bert tey fáu útvaldu sleppa at liva. Sjálvstýrisflokkurin heldur gjørdar avtalur! Í seinastuni er ivi sáddur um, hvørt Sjálvstýrisflokkurin fer at halda gjørda avtalu um verkætlan SALT. Sjálvandi hevur tingið enn ikki viðgjørt umbønina um stuðul frá SALT út í æsir. Treytir skulu setast, so verkætlanin verður so full­ fíggjað sum møguligt. Hvørt hetta skuldi havt verið gjørt til fulnar í nógv umrøddu skrivligu tilsøgnini frá floks­ for monnunum, kunnu vit altíð diskutera. Ein nýggj støðutakan krev ur, at grundarlagið fyri støðutakanini er grund leggj­ andi broytt, og er tað ikki til­ feldið, eigur polittiska skipanin ikki at broyta mein ing Eg vil tískil staðfesta, at Sjálvstýrisflokkurin stuðlar og heldur gjørda avtalu við SALT, júst soleiðis sum undirskrivað av Kára P. Højgaard. Verk ætl­ anin skal stuðlast, og peningur játtast í ár. Jan Asbjørnson Joensen landsnevndarformaður