hósdagur 7. mars 2002síða 7

12 Nr. 46 - 7. mars 2002 Nr. 46 - 7. mars 2002 13 VIÐMERKINGAR Bergur Olsen Í Dimmalætting 31. januar sigur Bjarki Skúvdal sína meining um siglingina við ferðafólki undir Vest- mannabjørgini og ávirkan- ina á fuglin. Orsøkin var ein stubbi, sum var sendur í Degi og viku, eftir at Vinnumálastýrið og Ferða- mannaráðið høvdu havt ein evnisdag um økismenning og burðardygga ferðavinnu, har eg helt, at siglingin undir Vestmannabjørgini neyvan var burðardygg. Bjarki, sum hevur siglt undir Vestmannabjørgini við ferðafólki í nógv ár, metir ikki, at siglingin ávirkar fuglin. Hann metir, at fuglurin, sum er mink- aður nógv seinastu árini í Vestmannabjørgunum, fer ikki at økjast munandi, fyrr enn fult er í teimum góðu støðunum sunnanfyri. Eitt mark er fyri, hvussu nógv fuglurin tolir Eg haldi haraftuímóti, at tað er eitt mark fyri, hvussu nógva sigling fuglurin tolir, og eg eri bangin fyri, at siglingin undir Vestmanna- bjørgini við ferðafólki hevur verið oman fyri hetta mark í nógv ár. Tað er tó sera torført at prógva at so er, tí náttúrligar broytingar fara alla tíðina fram í fugla- stovnunum, og tað er tor- ført at siga, hvørjar broyt- ingar koma av ferðavinn- uni, og hvørjar eru náttúr- ligar, men um fuglurin fyrst er rýmdur úr einum bergi, kunnu vit ikki bøta tað aftur. Tí haldi eg, at vit eiga at vera sera varin og seta reglur fyri, hvussu ferða- vinnan kann bera seg at undir bjørgunum. Vinnumálastýrið vil fleirfalda ferðavinnuna Vinnumálastýrið hevur við Ferðaráð Føroya sett sær sum mál at fleirfalda ferða- vinnuna á einum burðar- dyggum grundarlagi. Av tí at ferðafólk oftast koma fyri at uppliva náttúruna, er neyðugt, at ferðavinnan ikki spillir náttúruna, um vinnan skal vera burðar- dygg. Onga aðra staðni er so nógv ferðsla, sum undir Vestmannabjørgunum, men siglt verður t.d. eisini við ferðafólki undir Hestoynna, Nólsoynna, Sandoynna, Skúvoynna, Enniberg, Mykines, Sørvágsbjørgini og St. Dímun. Fáa staðni ber tó til at sigla so nær, sum undir Vestmannabjørg- unum, men kortini er tað allastaðni vandi fyri at órógva fuglin, og má hetta havast í huga, tá ið hugsað verður um at økja ferða- vinnuna. Ein máti at verja bjargafuglin er, at seta eitt mark fyri, hvussu nær loyvt er at sigla, meðan fuglurin er í berginum. Ymiskt er hvussu onnur lond hava sett hetta markið. Í Canada er t.d. ikki loyvt at sigla nærri enn 100 m frá lomviga- bjørgum, undir summum grønlendskum bjørgum er markið 500 m, í Ruslandi 1000 m og í USA 100-1600 m. Eitt slíkt mark kundi verið sett uttan um lomvigabjørgini, frá tí at lomvigan byrjar at verpa mitt í mai, til pisurnar eru farnar fyrst í august. Tann ungi fuglurin fær ikki frið Tað, sum eg eri mest bang- in fyri í sambandi við ferðamannasigling undir bjørgunum, er, at tann ungi fuglurin, sum liggur á sjó- num undir bjørgunum og situr á helluni undir bjørg- unum, ikki fær frið, men alla tíðina verður rikin út frá. Hetta er fuglur, sum er 2-4 ára gamal og skal taka við og verpa sum 5 ára gamal. Hesi árini nýtur hann at kunna seg við berg- ið og finna sær ein maka. Hesin fuglur ferðast eisini ímillum bjørgini, og finnur hann eitt pláss, har betur friður er, so verður hann verandi har. Tá ið ein er undir Vestmannabjørgu- num, sæst lítið av fugli á sjónum, men hann tykist at vera spakur, og kortini fer hann út frá landi. Havast skal eisini í huga, at vit síggja bert tann spaka fugl- in – ikki tann fuglin, sum møguliga er rýmdur. Av tí at hesin fuglur bert heldur til undir bjørgunum í eini tvey ár venist hann ikki við bátarnar frá ár til ár. Riturnar eru minkaðar enn meira í tali enn lomvigurnar Riturnar eru minkaðar enn meira í tali enn lomvigur- nar, men tær eru vanliga ikki so staðbundnar sum lomvigurnar, og náttúrligar broytingar í ritustovninum eru ofta størri enn í lomvigastovninum. Tað er tó ikki óhugsandi, at ferða- vinnan eisini her hevur skundað undir minkingina. Fyrr var nógvur fuglur undir Vestmanna- bjørgunum Fyrr var nógvur fuglur eystur undir landi og til bar at reka lomvigurnar, sum lógu inni á Seyðskorar- gjógv upp á land. Gjógvin endar við einum holi har urð er innast á botninum, og við tveimum til fýra bát- um bar til at reka ein part af lomvigunum upp í urðina, har tær vórðu tiknar. Hetta kundi bara gerast í allar besta veðri og ymiskt var, hvussu nógv kom burtur úr, men vanligt var, at teir fingu einar 50-200 fuglar ein rakstur, og teir kundu reka nakrar ferðir hvønn dag. Tann besta dagin fingu teir um 5.000 lomvigur til samans. Síðani seinast í 1950 árunum er fuglurin minkaður og fyrst í 1960 árunum góvust teir at reka upp á gjónna. Fuglurin helt tó fram við at minka, og í 1972 sendu vestmenningar skriv til Løgtingið um at friða lomviguna móti allari veiðu á sumri. Tað gingu tó 8 ár, áðrenn nøkur friðing kom í lag. Minkingin hevur tó hildið fram í Vestmanna- bjørgunum øll hesi árini (sí mynd), og ongi tekin eru um nakran bata, hóast framgongd hevur verið í Høvdanum á Skúvoynni seinastu 10 árini (sí mynd). Spurningurin er tí, um ikki eisini ein framgongd kundi havt verið í Vestmanna- bjørgunum, um tey høvdu fingið líka góðan frið, sum Skúvoyarbjørgini. Hetta er sjálvandi torført at meta um, tí tað kunnu vera aðrar orsøkir til hendan munin, t.d. at meira føði er sunnan- fyri enn norðanfyri. Um so er, at tær náttúrligu umstøð- urnar eru verri norðanfyri enn sunnanfyri, so skal enn minni til, áðrenn ferða- mannasiglingin árógvar fuglin so nógv, at hann flyt- ir. Hvør hevur rættin at sigla við ferðafólki undir bjørgunum? Á landi eru ognarviður- skiftini sum oftast greið. Bjørgini eru vanliga býtt ímillum ognarmenninar í bygdini, sum bjørgini hoyra til, og ikki er loyvt at fara í land uttan loyvi frá eigaru- num. Men hvør eigur rættin til at sigla við ferðafólki undir bjørgunum? Skulu tað vera teir, sum eiga bjørgini, fólk úr bygd- ini/kommununi har bjørgini hoyra til, ella skulu øll kunna sigla sum higartil? Hetta er ein frí vinna, har ongin avmarking er av nøkrum slag. Øll kunnu sigla við ferðafólki, sum hava góðkendan bát og manning. Fyri fuglin hevur hetta ongan týdnig, bara tað eru greiðar reglur, sum verja fuglin undir øllum umstøðum, men sum nú er, eru ongar reglur fyri, hvussu nær ein kann sigla, ella hvussu leingi ein kann vera undir bjørgunum, og vit kunnu bert ímynda okk- um, hvussu skilið verður, um ferðavinnan verður fleirfaldað, sum ætlanin er, og frí kapping verður um tilboðini um sigling undir bjørgunum. Niðurstøða Skal ferðavinnan vera burðardygg og byggja á ta óspiltu náttúruna, er um- ráðandi, at reglur verða gjørdar, so ferðafólkini ikki eru við til at spilla náttúr- una. Tann útferðin, sum flestu ferðafólkini fara í sambandi við fugl, er undir Vestmannabjørgini, og hendan vinnan lýkur neyv- an slík krøv. Her mugu eis- ini greiðar reglur setast fyri, hvør skal seta krøvini, og hvør skal hava eftirlitið. Ferðamannasiglingin undir Vestmannabjørgini og fuglurin Viðmerking til grein í Sosialinum av Jóannes Ejdesgaard týsdagin 26. februar Sámal Petur í Grund landsstýrismaður Vanligt plagar at vera, tá ósemjur taka seg upp, at ein ella annar tekur seg saman fyri at finna eina semju í málinum. Sjálvdan havi eg hoyrt nakran fegnast um eina ósemju. Men hetta upplivdu vit í Sosialinum týsdagin 26. februar. Jóannes Ejdes- gaard heilsar ósemjuni um eina framtíðar eftirlønar- skipan vælkomnari. Um avgerð landsstýris- mansins, ikki at leggja upp- skotið fyri tingið í hesum valskeiði, sigur Jóannes Ejdesgaard, at hetta er skilabesta avgerð samgong- an hevur tikið í langa tíð. Eftirlønarskipan Samgongan setti sær fyri, tá samgonguskjalið var skrivað, at lóggeva um eina eftirlønarskipan fyri ar- beiðsmarknaðin. At nakar í dag kann gleða seg um, at tað ikki eydnað- ist at fremja hana í verki er undrunarvert. Ikki minst álvarsama undran vekir tað, at formaðurin í einum av teimum størru flokkunum kann gleða seg um at ikki var komið á mál. Øll sum fáast eitt sindur við politik og samfelags- viðurskifti annars eiga at vera klár yvir, at vit longu nú eiga at leggja framtíðar eftirlønarviðurskifti til rættis. Tað skal undra meg, um ikki samgongan sum skipa verður eftir valið fer at seta sær sama mál. Samhaldsfesti Í somu grein sigur Jóannes Ejdesgaard, at Tjóðveldis- flokkurin vil hava eina samhaldsfasta skipan, meðan Sjálvstýrisflokkurin og Fólkaflokkurin vilja hava eina sokallaða Fólka- trygging, har hvør sætar sær, við egnari kapitalupp- sparing. Eg veit ikki hvar Jóannes hevur hetta frá, men tað er so ikki frá sjálvstýrisfólki og allarminst frá mær, sum havi sitið við lógarupp- skotinum, síðani Helena Dam á Neystabø, fór úr sessinum sum landsstýris- maður. Eg havi til eina og hvørja tíð ført fram, at Sjálvstýris- flokkurin ynskir eina skip- an hvar samhaldsfesti til eina og hvørja tíð tryggjar øllum eina virðuliga eftir- løn. Spurningurin sum stend- ur ósvaraður og sum er grundin til at ikki var kom- ið á mál, er um tað útyvir samhaldsføstu skipanina skal vera møguligt hjá teimum sum ynskja tað, at spara meiri upp til eftirløn- artíðarskeiði enn tað tvung- na, og hvussu hetta skal vera møguligt. Egineftirløn Vit hava dømi í okkara egna landi um, at politiski mynduleikin hevur sett eina tvungna uppsparing í gildi. Sjálvstýrisflokkurin ynskir at geva lønmóttakaranum møguleika til, útyvir eina samhaldsfasta skipan, at spara eyka upp til ellisárini. Tað kann ikki vera rímu- ligt, at lønmóttakarin ikki hevur loyvi til sjálvur at av- gera, um hann ynskir at nýta úrtøku sína nú, ella hann ynskir at goyma part av henni til hann av nátúr- ligum grundum fer av ar- beiðsmarknaðinum. Hetta kann gerast við eini egineftirlønarskipan. Harafturat eigur at vera tikið til eftirtektar, at tað eru fleiri sum longu hava eina slíka skipan. Eg havi ógvuliga trupult við at skilja, at nakar kann hava ilt av, at tað gerst møguligt, útyvir eina sam- haldsfasta skipan, at priori- tera ellisárini í tann mun ein sjálvur ynskir tað. Framtíðin Skulu okkara pensións- viðurskifti í framtíðini vera sum tey eru nú, so er vandi fyri at pensiónirnar aftur vera afturútsigldar. Einasta loysn, sum kann vinna frama politiskt í løg- tinginum, sær út til at vera ein loysn hvar samhalds- festi og individuel uppspar- ing eru samantvinnaði. Hetta var tað samgongan arbeiddi við. Persónliga meini eg har- umframt, at hesi viðurskifti eiga at liggja uttanfyri landskassan, so at pensión- irnar ikki vera fyri hótta- falli í einum lákonjukturi, so sum tað hendi fyrst í ní- tiárunum. Her kundi verið passandi, at samhaldsfasti var ein partur av skipanini. Kærkomnar ósemjur VIÐMERKINGAR Petur Simonsen Við valið í 98 talaði fólkið greitt: eitt er fyri neyðini fram um alt annað – tey ríkisrættar- ligu viðurskiftini skulu broytast. Búskaparligi og politiski ruðuleikin í 90- unum hevði fest seg í sinnið. Framyvir skuldu ábyrgd og avgerðir fylgj- ast hond í hond. Sitandi samgonga skilti boðskapin. Hon setti út í kortið eina skip- aða tilgongd móti full- veldi. Hendan ætlan, sum var ein trygg leið bæði fyri føroyingar og danir, fekk óvæntaða mótstøðu frá dønum væl stuðlaðir av andstøðuni í Løgtinginum. Hetta, at andstøðan, og ikki minst Javnaðar- flokkurin, ikki vildi við- urkenna ynski veljaranna við valið í 98 og tí nær- um gjørdust samstarvs- partur hjá donsku stjørn- uni, gjørdi sítt til, at dan- ska stjórnin í fyrsta lagi slapp væl frá síni har- rendu støðu. Í staðin fyri samráðingar varð talan um diktat, og spælt varð við vøddunum. Føroyskt góðvarni Vanliga føroyska góð- varni dumpaði so ruddu- liga. Vit, sum trúðu, at ein mentað og fólka- ræðislig tjóð fór at vísa einari skipaðari tilgongd móti størri sjálvsábyrgd á fíggjarliga og politiska økinum áhuga og stuðul, fóru heilt skeiv. Primitivi leisturin, at tann sterkari altíð hevur rætt, var nýttur á ein snildisligan hátt, soleiðis at sjálvt pressan ikki gav sær stórvegis far um, hvat veruliga fór fram. Og longu undir fyrstu samráðingunum byrjaði ein dystur í miðlunum. Ein dystur, har føroying- ar ikki fingu fótin fyri seg. Miðlarnir vóru á hegnisligan hátt nýttir til at gera til láturs reka- vættini og biddararnar úr Føroyum. Endamálið var greitt. Fólkahugsanin í Danmørk og í Føroyum skuldi ávirkast, so sam- gongan kom undir trýst. Fólkahugsanin broytt- ist helst eisini, og tíverri ikki bara hon. Samgong- an misti stevið, og spjað- ing kom í. Málið var nátt …soleiðisnar… tí kósin bleiv ikki hildin. Kósin sett av nýggjum, men málið hitt sama !? Hóast stungið er út í kortið av nýggjum og kósin er rættað til, so er málið vónandi ongantíð farið úr eygsjón. Ósemj- an í samgonguni á hesum øki hevur alment meira verið um, hvussu skjótt skal siglast. Men sam- gongan hevur tó higartil hildið fast við setningin, at eitt er fyri neyðini meir enn alt annað – full- veldismálið. Øll onnur viðurskifti eru bæði um- ráðandi og neyðug, men hetta eina er meira neyð- ugt enn alt annað í dags- ins politikki – fullveldis- málið og tann tilgongd, sum byrjaði við hesi samgonguni. Hóast ikki so nógv er komið burtur úr á sjálv- stýrisleið, sum ynskiligt er, so er kortini sjøtil og væl tað settur á. Tí ræður um, at hendan tilgongdin heldur fram í komandi valskeiði. Vælferðin – mín og tín ábyrgd Tá ført verður fram, at lítið og onki er gjørt á øðrum økjum, so er tað ikki satt. Neyvan nakran- tíð er so nógv lagt í at loysa onnur samfelags- mál sum júst hesi sein- astu fýra árini. Sjálvsagt er nógv, sum bæði eg og onnur kundu ynskt var øðrvísi. Og nær fer tað ikki at vera tað? Men tá útreiðslurnar eitt nú til almanna- og heilsumál er øktar við umleið 30%, útbúgving og gransking við góðum 40% og sam- ferðslu og samskiftisøki við 100%, so er talan um veruligar ábøtur og fram- stig. Og hetta er framt, hóast at blokkurin part- víst er lagdur til síðis og nú í seinastuni er mink- aður við umleið 35%. Fulveldiskósin er fyri- treytin fyri framhaldandi skynsomum vælferðar- politikki. Einum væl- ferðarpolitikki, sum er grundaður á egnar fyri- treytir, sum ikki er tengdur at peningarensli úr Danmark og sum ikki má ella skal verða kasti- bløka í einum yvirbjóð- ingarpolitikki upp undir val. - Tað er vælferðin hjá tær og mær ov týdn- ingarmikil til. Gott, at so nógv tá sannaðu, at eitt er fyri neyðini ... Ivist ikki í, at vit verða enn fleiri 30. apríl komandi. …men eitt er fyri neyðini Kári Petersen Valevni javnaðarfloksins í Suðurstreymoy Seinastu vikurnar hevur ein undrandi kunna sæð, at landsstýrið hevur gjørt alt hugsandi, serliga viðvíkj- andi yvirtøkum av útlend- ingamálum, fyri at tryggja at føroyska vinnulívið fær útlendska arbeiðsmegi. 7000 føroyingar fóru av landinum, bert 2000 eru afturkomnir. Tað undarliga í hesum er, at vit uttanlands eiga meir enn 5000 føroyingar. 7200 føroyingar fóru av landi- num í 90árunum, men bert 2000 eru heimafturkomin (Sí talvu). Hetta merkir, at 5000 føroyingar nú liva í útlondum, fyrst og fremst í Danmark. Nógvar familjur vóru sundurskildar í 90-ár- unum. Oftast var tað yngra ættarliðið, sum endaði í Danmark. Nøkur av hesum eru fallin til í Danmark, og nógv skal til, áðrenn tey velja at koma heimaftur. Men tey flestu, sum eg sjálvur kenni, høvdu vent heimaftur, um umstøðurnar høvdu verið eitt sindur øðr- vísi. Landsstýrið hevur av- skrivað føroyingar í útlegd. Landsstýrið átti langt síðani at gjørt eina kanning av, hvat skal til fyri at hjálpa føroyingum í útlegd at flyta heimaftur. Av tí at landsstýrið hevur valt ikki at kanna, hvat skal til fyri at fáa hesi fólk heimaftur, skal eg við hesum royna at lýsa, hvørji viðurskifti skulu fá- ast í rættlag fyri at fáa før- oyingar í útlegd heimaftur. Ynski nr. 1: Eitt (áhugavert) arbeiði Nakrar av orsøkunum kenna vit. Tað sum hevur mest at týða er at fáa eitt ar- beiði, og helst at fáa eitt áhugavert arbeiði. Hetta landsstýrið hugsar fram- vegis bara í fiski, og lítið og onki hevur verið gjørt fyri at hjálpa øðrum vinnum í gongd. Ein av trupulleiku- num av at hava eitt so eins- táttað vinnulív er nevniliga, at tað verða so fá áhugaverd arbeiði. Hetta landsstýrið hevur so einki gjørt fyri at útvega Føroyum eitt meira fjøltáttað vinnulív. Ynski nr. 2: Ein bústað til yvirkomiligan prís Ein annar trupulleiki er, at sethús í Havn ikki fáast fyri minni enn 1,5 mió. kr., ofta fer prísurin upp í móti tveimum milliónum. Skal ein byggja hús í Havn er torført at fáa tey upp fyri minni enn 1,5 mió. kr. tá er grundøkið íroknað. Um ein skyldar 1,5 millión skal unga húskið gjalda millum 11 og 12 túsund um mánað- in. Eingin eigur at undrast yvir at fólk setast aftur í út- londum, heldur enn at átaka sær skuld fyri 1,5 til 2 milliónir krónur, bert fyri at fáa tak yvir høvdið. Í øðrum londum ber til at keypa góðar íbúðir fyri 7- 800.000 kr., so fólk ikki noyðast at spenna seg so hart fyri, at tey aldri fáa notið lívið. Hetta hevði eis- ini borið til í Føroyum, men landsstýrið hevur valt einki at gera við íbúðarpolitik- kin. Sitandi landsstýri hev- ur snøgt sagt als ongan íbúðarpolitikk havt hesi fýra árini. Ynski nr. 3: Ansingarpláss o.s.fr. Fleiri orsøkir kunnu nevn- ast. Ein sum ofta verður nevnd, er at sjálvt um tað er lætt at fáa arbeiði, eru nógv sum setast aftur, um eingi vissa er fyri barnaansingar- plássi. Uttan ansingarpláss kann familjan ikki vinna tvær inntøkur. Uttan tvær inntøkur ber als ikki til at flyta til Føroyar, tí uttan tvær inntøkur ber als ikki til at keypa hús. Barnafamilj- urnar, sum ynskja at koma heimaftur, vilja hava trygd fyri góðum umstøðum fyri eina heila familju. Nøkur nevna frítíðartilboð til ung, til dømis musikkskúla oa. Fleiri onnur viðurskifti hava týdning, og hvussu nógv tey ymsu viðurskiftini hava at týða, er lætt at finna fram til við einari skjótari kanning. Javnaðarflokkurin vil ar- beiða fyri at fáa teir føroy- ingar, ið ynskja tað, heim- aftur fyrst. Landsstýrið hevur ongantíð havt málið um at fáa føroyingar heimaftur á dagsskránni. Landsstýrið vil heldur hava útlendingar, sum einki kunnu krevja, og sum tískil heldur ikki krevja sømiligar umstøður. Men harvið avskrivar landsstýrið teir føroyingar, sum ynskja at búgva í egn- um landi, um umstøðurnar høvdu verið fingnar í rætt- lag á ávísum økjum. Lands- stýrið hevur svikið sína ábyrgd mótvegis lands- monnum okkara í útlegd. Javnaðarflokkurin hevði sjálvandi fyrst hugsað um at fáa teir føroyingar heim- aftur, sum uttan at vilja tað sjálvir, eru endaðir í út- londum. Í fyrsta lagi hevði javnaðarflokkurin kannað, hvørjar umstøður forða før- oyingum í at koma heim- aftur, og síðan hevði javn- aðarflokkurin farið í gongd við at bøta um tær umstøð- ur, (t.d. um tær eru sum nevndar omanfyri), fyri at viðvirka til, at so nógvir føroyingar sum møguligt kunnu búgva í egnum landi. 5000 føroyingar í útlegd - men landsstýrið vil hava útlendingar. Fólkaflyting 1989–2001 Nettotilflyting: Flutt til Føroya minus flutt úr Føroyum 1987 236 1988 268 1989 – 371 1990 – 1017 1991 – 599 1992 – 883 1993 – 1821 1994 – 1923 1995 – 584 1996 143 1997 217 1998 305 1999 365 2000 450 2001 550 2001: Mett av Hagstovuni Flyting tilsamans: 1989 – 1995 –7198 1996 – 2001 2030 1989 – 2001 –5168 Kelda: Hagtíðindi Hans Birgir Hansen Eg eri ógvuliga hart ímóti øllum fremmandum lærum, innanfyri barnagarðar, skúlar og lærustovnar í landinum og í Havn, ið hava við børn, ungdóm og tilkomin at gera. Tað er tá børn, ungdómar og tilkomin verða sammett við rottur á ransóknar- stovum á universitetum, ið er fyrimyndin fyri uppaling og frálæru innan áður- nevnda. Tað er talan um peda- gogik, psykologi, psykiatri, ið ikki viðgerð børn, ung- dóm og tilkomin í viðgerð- um um landi og í Havn, sum ein menniskjaligan skapning. Tað er øll hendan áhald- andi fjøtran, heiladálkan, vaskan, indoktrineran av sinnalagnum, ið órógvar heilasamskifti hjá børnum, ungdómum og tilkomnum aðrastaðni. Tað er avgerandi neyðugt at fáa steðga allari fjøtran, heiladálkan, vaskan, in- doktrineran av sinnalag- num, ið eingin av teimum tørvar um landi og í Havn. Tað eru hesar fremmandu lærur, pedagogar, psyko- logar, psykiatarar og lærar- ar við sernámsdepilin, ið oyðileggja lívið hjá børn- um, ungdómum og tilkom- num. Tað kann skapast friðar- lig framferð allastaðni, sleppa vit okkum av við fremmandu lærurnar, og hesi fólkini, vit hava í barnagørðunum, skúlunum og lærustovnunum. Tað geldur ikki minst av- venjingarheim, psykiatr- iskar deildir og viðgerðar- stovnar, sum vit hava í Havn/Suðurstreymoy, ið ein er ógvuliga hart ímóti. Tað er eingin av øllum hesum, ið hava uppiborið at fáa eina ómenniskjaliga viðferð innan fyri áður- nevnda. Hetta skulu øll gera sær greitt í dag. Tað eru øll tey væletabl- eraðu í samfelagsskipan- um, ið hava skipað fyri, at nógv vera burturgoymd við hjálp av dómsvaldi, ákæru- valdi og politivaldi. Eg havi áður livað ímill- um slík medmenniskju á psykiatriskum deildum bæði niðri og heima. Fremmandar lærur í Føroyum C M Y K 13 12