hósdagur 23. mars 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 58 - 23. mars 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 58 - 23. mars 2000 Útlendingar stóran áhuga fyri samráðingunum JOHN JOHANNESSEN Umframt danskir fjølmiðl- ar, hava aðrir útlendskir fjølmiðlar eisini stóran á- huga fyri ríkisrættarligu samráðingunum. Hetta sást millum annað á tíðindafundinum, lands- stýrið helt á føroysku við- skiftastovuni í Keypmanna- havn týsdagin, tá føroyska Útlendskir miðlar halda lítið um roknstykkið hjá danska fíggjarmálaráðnum, men samstundis seta teir spurnartekin við føroyska samráðingaruppleggið samráðingaruppleggið varð almannakunngjørt. Á viðskiftastovuni vóru bæði týskir, svenskir og norskir fjølmiðlar at síggja, umframt teir mongu donsku fjølmiðlarnar og heimsum- fatandi miðilin, Assiciated Press. Felags fyri øll fjølmiðla- fólkini var, at tey tóku frá- støðu frá tølunum hjá danska fíggjarmálaráðnum, ið vísa á útreiðslur, danski staturin hevur av føroying- um bæði í Føroyum og í Danmark. Kortini løgdu fjølmiðla- fólkini seg nógv efir at fáa greiðu á fíggjarligu viður- skiftunum millum Føroyar og Danmark. Tey vildu hava at vita, um Føroyar klára seg uttan blokstuðul og hvussu langa skiftistíð Føroyum nýtist, áðrenn tað ber til hjá okkum at gerast fíggjarliga óheft. Júst spurningurin um skiftistíð og fíggjarviður- skifti er eisini tað, danskir fjølmiðlar hava lagt seg mest eftir at viðgera dagar- nar eftir samráðingarnar. Hetta er bæði gjørt í van- ligum redaktionellum til- fari, og eisini í oddagreinum í donsku bløðunum. Millum annað skrivar oddagreinin í týsdagsútgáv- uni av Berlingske Tidende, at føroyingar seta fram ov hørð krøv í sambandi við skiftistíðina. Í tíðindasendingini hjá TV2 týskvøldið og í grein í týsdagsútgávuni av Aktuelt, vísir fíggjarserførðingurin, Martin Paldam, á, at Før- oyar kunnu klára seg, um so ríkisstuðulin verður tikin av frá degi til dags. Tískil stuðlar hann donsku stjórn- ini í útmeldingini um, at Føroyar ikki skulu vænta sær langa skiftistíð. Oddgreinin í Aktuelt stuðlar eisini útmeldingini frá donsku stjórnini. Hon sigur, at danir sjálvsagt ynskja Føroyar at verða verðandi í ríkisfelagsskap- inum. Og eisini sigur hon, at føroyingar eiga at gera sær greitt, at sjálvstýri kost- ar. Lesarabrøv í donsku bløðunum eru ikki serliga vinarlig móti samráðingar- uppleggi føroyinga. Felags fyri tey øll er, at fólk halda búskaparligu krøvini frá føroyingum vera ov høg. Heilt greitt sæst í út- lendsku miðlunum, at tíð- indini um, at føroyingar hava kraft eina skiftistíð, ið kann vara upp til 80 ár, hev- ur havt keðiliga ávirkan á samráðingarstøðu Føroya. Men tølini hjá danska fíggj- armálaráðnum um, hvat før- oyingar kosta dønum, hava heilt greitt ikki verið til fyri- muns fyri donsku stjórnina. Bæði donsk og onnur útlendsk tíðindafólk hava víst stóran áhuga fyri fullveldissamráðingunum Mynd: Jens Kristian Vang Arbeiðstíð hjá fólkaskúlalærarum Sáttmálin millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið Í sáttmálanum millum Føroya Lærarafelag og Fíggj- armálastýrið er ásett, at føroyski lærarin skal undir- vísa 27 tímar um vikuna. Hvør undirvísingartímin er 45 minuttir, so talan er í klokkutímum um 20 tímar og eitt korter um vikuna. Arbeiðstíðin hjá lærarum er, sum hjá flestu alment settu, 40 tímar um vikuna. Lærarar hava frítíð eftir løgtingslóg um frítíð, t.e. 5 vikur um árið. Aftur at tí eru samanlagt umleið 2 vikur við halgidøgum og mishalgidøgum um árið. Lærarin stendur við pultin í 198 dagar um árið, t.e. í 39,6 vikur. Partur av teimum 27 undirvísingar- tímunum verða brúktir til niðurskurð fyri rætting, leiðslu o.a. Eftir bóklinginum »Ráðlegging Fólka- skúlans«, sum Undirvísingar- og mentamálastýrið gav út í 1999, vóru tímarnir, sum givnir vórðu skúlunum fyri skúlaárið 1998/1999, 16.052 í tali. Av teimum stóðu lærararnir 13.028 við pultin. Verða veruligu tímarnir við pultin roknaðir um til klokku- tímar, er talan um 651tímar fyri hvønn fullsettan lærara. Arbeiðstíðin hjá læraranum er skipað soleiðis: Árstímar 2.080 [52x40] Frítíð 200 [5x40] Halgidagar o.a. 80 [2x40] Arbeiðstímar 1.800 [2080-200-80] Tímar við pultin 651 [27x39,6x(13.028/ 16.052)x(45/60)] Eftir til fyrireiking, rætting, fundir o.a. 1.149 [1800-651] Í teimum 651 tímunum við pultin eru eisini teir dagar roknaðir við, har próvtøkur eru og har undir- vísingin annars er løgd um. Veruliga talið er sostatt eitt sindur lægri. Arbeiðstíðin hjá fólkaskúlalærarum í øðrum londum Stórur partur av tí peningi, sum brúktur verður til skúlaverk í ymsum londum, verður brúktur til lønir hjá lærarum. Í tí sambandi eru uppgerðir gjørdar yvir, hvussu nógvar tímar, lærari stendur við pultin. Fyri øll tølini geldur, at bara tímarnir, lærarin stendur við pultin, eru taldir við. 1.–6. flokk 7.–10. flokk Háland 1000 954 USA 958 964 Frankaríki 923 660 Ný Sæland 788 869 Týskland 760 712 Føroyar 651 651 Danmark 644 644 Svøríki 624 576 Føroyar *) 602 602 *) Arbeiðstímatalið er lækkað samsvarandi 37 tíma arbeiðsviku Kelda: OECD og Finansministeriet Í nógvum londum verður býtt millum yngru og eldru flokkarnar, soleiðis at lærari, sum undirvísir eldru flokkunum, undirvísir færri tímar, enn lærari, sum undirvísir yngru flokkunum. Hetta verður tó ikki gjørt í t.d. Danmørk og heldur ikki í Føroyum. Eftir tølunum sæst, at einasta lond, sum liggja lægri enn Føroyar, eru Danmørk og Svøríki. Før- oyski lærarin stendur 7 tímar fleiri við pultin enn danski lærararin, men arbeiðsvikan hjá dønum er 37 tímar um vikuna. Føroyska arbeiðsvikan er 40 tímar um vikuna, t.e. um 8% hægri. Verða tímarnir hjá føroyska læraranum lækkaðir samsvarandi 37 tíma arbeiðsviku, stendur lærarin 602 tímar við pultin. Arbeiðstíðin skipað sum ársverk. Fíggjarmálastýrið og Føroya Lærarafelag gjørdu á jóansøku 1997 semju um, at arbeiðstíðin hjá lærara- num skal verða skipað sum ársverk. Undir samráð- ingunum síðsta heyst, og aftur undir samráðingunum í vár, hevur Fíggjarmálastýrið havt sum krav, at semjan frá 1997 verður hildin. Fíggjarmálastýrið vil hava avtalu um, hvussu teir 1.149 arbeiðstímarnir, lærarin ikki stendur við pultin, skulu verða brúktir. Hesir tímarnir verða í dag m.a. brúktir til at fyri- reika tímarnar, rætta uppgávur, foreldrafundir, lær- arafundir o.a. Arbeiðsgevarin hevur lítlan og ongan møguleika at stýra hesum tímum. Skal prátað verða um tímar til nýggjar uppgávur, má greiða fyrst verða fingin á, hvørjar uppgávur lærarin hevur í dag og hvussu nógvir tímar verða brúktir til hvørja upp- gávuna. Viðmerking til úttalilsið hjá Fíggjarmálastýrinum um undirvísingartíðina Fíggjarmálastýrið hevur á síni heimasíðu kunning um arbeiðstíðina hjá føroyskum lærarum. Sagt verð- ur, at lærarar undirvísa 651 klokkutímar um árið og hetta er ímillum lægstu tøl samanborið við tøl úr londum, sum Fíggjarmálastýrið hevur útvalt. Føroya Lærarafelag ger greitt, at stýrið ber rang tøl til almenningin. Fíggjarmálastýrið skrivar: Tímar við pultin: [ 27x39,6x(13.028/ 16.052)x(45/60)]=651 Hetta svarar til 22 undirvísingartímar í meðal fyri hvønn lærara Tølini skulu skiljast soleiðis: 27 er lønartímatalið (sum svarar til 27 undirvísing- artímar, á 45 minuttir, hjá lærarum við ongum tíma- niðurskurði) 39,6 er vikurnar sum undirvíst verður, hetta svarar til 198 skúladagar 13.028 eru allir pultstímarnir, ið lisnir verða í einari viku 16.052 er samlaða tímajáttanin til skúlarnar um vikuna 45/60 er fyri at umroknað undirvísingartímar til klokkutímar Allir lærarar vita, at teir skulu undirvísa 27 tímar. Hetta svarar til 802 klokkutímar um árið. Um lærari undirvísir í lærugreinum við nógvum rættiarbeiði, ella lærugreinin krevur meiri tíð enn vanligt, ella hann er flokslærari o.a., verður givin ein tímaniðurskurður. Tað, sum Fíggjarmálastýrið ger galið, er: 1.at siga at tímar til serligan tørv ikki eru pultstímar ella undirvísingartímar og 2.tímaniðurskurðurin fyri leiðslu ikki verður tikin við sum bundin arbeiðstíð. Ein kundi freistast at spurt Fíggjarmálastýrið, um skúlaleiðararnir fyrst skulu undirvísa 27 tímar og so leiða skúlan aftaná! Roknistykkið hjá Fíggjarmálastýrinum tekur støð- ið í skúlaárinum 98/99. Roknistykkið hjá Fíggjar- málastýrinum átti at verið: [27x39,6x(14.886/16.052)x(45/60)] =744 klokkutímar 14.886: Allir pultstímarnir, ið lisnir verða í einari viku + tímarnir sum verða givnir fyri leiðslu + tímarnir sum verða givnir fyri serligan tørv. (13.028+558+1300) Hetta svarar til 25 undirvísingartímar í meðal fyri hvønn lærara. Um hetta er mátin at upplýsa almenningin, so eiga tøl frá Fíggjarmálastýrinum eftir hetta at takast við fyrivarni. Hvør sítt rokni- stykki Fíggjarmálastýrið hevur á síni heimasíðu havt útrokning yvir arbeiðstíðina hjá lærarum. Í gjár kom Føroya Lærarafelag við sínum viðmerkingum til út- rokningarnar hjá Fíggjarmála- stýrinum Vinstrumegin sæst útrokningin hjá Fíggjarmálastýrinum og niðanfyri sæst viðmerkingin hjá Lærarafealgnum. Partarnir mugu semjast Uppgávan er ikki at langa tøl út Hetta metir Signar á Brúnni, sum heldur, at partarnir mugu vísa vilja DAGFINN OLSEN Fíggjarmálastýrið og nú Lærarafelagið hava lagt hvør sína útrokning fram á sínar heimasíður, yvir arbeiðstíðina hjá lærar- um. – Eg dugi ikki at síggja, at tað gagnar at fara út við útrokningum. Upp- gávan hjá pørtunum er at seta seg niður og í felag finna útav hesum og skilja hvønn annan. Ikki at langa nøkur tøl út. Mínar royndir eru eisini, at fer ein út og í fjølmiðl- arnar við málum, so verða tey ongantíð loyst, sigur Signar á Brúnni, ið heitir á partarnar um at vísa vilja. Fundarvirksemi Í gjár hittust embætis- menn hjá Undirvísingar- og Mentamálastýrinum og Fíggjarmálastýrinum at tosa um støðuna og ar- beiðssteðgin. Í morgun klokkan 10 hevur Føroya Lærara- felag fund fyri álitisfólk- um, har støðan verður viðgjørd. DAGFINN OLSEN Føroya Lærararfelag hev- ur kravt av landsstýris- manninum í skúlamálum, at hann ger greitt, hvat hann vil við nýggju fólka- skúlalógini. Landsstýris- maðurin, Signar á Brúnni, sigur, at Lærara- felagið kennir hansara støðu í málinum. Hann sigur, at hann sat í andstøðu, tá lógin kom fyri og at hann vísti á veikleikar og skeivleikar við lógaruppskotinum, tí ein ikki setti upp, hvat ein nýggj fólkaskúlalóg kom at kosta. – Síðani vartaði ein upp við einum tali, sum eg vísti á fór ikki at halda. Tíverri fekk eg rætt í hes- um, sigur Signar á Brúnni, sum viðgongur, at hann situr við trupulleikunum í dag. Ikki avtaka lógina Hann er tó ikki samdur við formanninum í løg- tingsins mentanarnevnd, ið hevur mælt til at avtaka lógina. Fólkaflokkurin eigur formannin í nevndini og Signar á Brúnni vísir á, at Fólkaflokkurin var við til at trýsta nýggju fólka- skúlalógina ígjøgnum, hóast flokkurin var kunn- aður um, at lógin fór at kosta meir. – Men hatta er farið og vit mugu víðari, sigur Signar á Brúnni. – Spurningurin er, hvat ítøkiligt verður gjørt. Eg havi verið í samband við Karsten Hansen, fíggjar- málaráðharra, um viður- skiftini. Verkfallið kann ikki halda fram og eg eri samdur við skúlastjóru- num, sum vilja hava enda á arbeiðssteðginum, tí hann er so niðurbrótandi fyri skúlan. Vit hava tikið samstarv upp og embæt- isfólk hjá Fíggjarmála- stýrinum og Undirvísing- ar- og Mentamálastýri- num hava tosað um mál- ið, sigur Signar á Brúnni. Órímiligt Hann vil ikki siga meira, fyrr enn embætisfólkini hava tosað seg fram til, hvat er gjørligt. Hann heldur tó vera eitt sindur órímiligt av Lær- arafelagnum at koma við einum kravi til sín og hann sigur seg ikki heilt vita, hvat liggur í hesum. – Fíggjarmálastýrið og Føroya Lærarafelag mugu vísa vilja og gera sítt til, at fáa samráð- ingarnar ganga, sigur Signar á Brúnni, lands- stýrismaður. Signar á Brúnni heldur tað vera órímiligt av Føroya Lærarafelag at seta fram krav ímóti sær Signar á Brúnni, landsstýrismaður