hósdagur 23. mars 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 58 - 23. mars 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 58 - 23. mars 2000 DESK TOP PUBLISHING Sum liður í meginregluni: at vera fullfíggjaður heildarveitari á sínum øki, fer Farodane í næstum undir skeiðtænastu við fjølbroyttum úrvali og í eksklusivum umhvørvi. Talan verður bæði um traditionell skeið, sum t.d. teldukoyrikortið, og serskeið, m.a. innan grafisk forrit og internetið TELDUKOYRIKORT Teldukoyrikortið er evropeiskt prógv, sum er grundað á góðkendan KT-førleika. Ein førleika, sum prógvar at luttakarin hevur staðið sjey royndir í nýtslu av teldu og mest vanligu forritunum. Teldukoyrikortið er grundað á royndir innan tey sjey fak- økini, sum eru mest umráðandi sambært KT-krøvunum í upplýsingarsamfelagnum í dag. Royndirnar kunna takast á royndardepli, sum er góð- kendur av Dansk dataforening. er góðkendur royndardepil. Tá næmingurin hevur staðið fyrstu royndina av teim sjey, fær næmingurin eitt , sum vísir nær og hvønn part av teldukoyrikortinum næmingurin hevur staðið. Tá ein hevur staðið allar sjey royndirnar, fær ein teldu- koyrikortið. Skeiðstovan Kvasir Skills Card NAVISION Serskeið til júst tygara fyritøku Skeið innan ávísar serskipanir Einstaklingaskeið fyri brúkarar og meistarabrúkarar Saman við verður skipað fyri frálæru innan og . Um ynskist er einki til hindurs fyri, at vit skipa fyri øðrum skeiðum, so sum: Skeiðleiðarar okkara hava allir holla roknsskaparliga vitan eins og teir eisini hava kunnleika til fyrisiting í breiðari merking. Vision Software Navision Navision Financials WEB-SKEIÐ Tað koma støðugt fleiri forrit á marknaðin til at við- gera, byggja upp og broyta heimasíður. Vit hava valt at seta saman eitt WEB-Koyrikort, sum fevnir um nøkur av teimum best umtóktu forritunum innan WEB-design. 1. Adobe GOLIVE 2. Adobe IMAGEREADY 3. Macromedia FLASH 4. Adobe ACROBAT 5. KLÁRT TIL INTERNET WEB-skeiðini eru hesi: Fyrsta skeiðið byrjar 10. apríl Fyrsta skeiðið byrjar 4. apríl Fyrsta skeiðið byrjar 6. apríl Acrobat og PDF verða sera nógv umtalað í løtuni. PDF-formátið verður góðkent á støðugt fleiri støðum sum skjalaviðgerðarformát. Tað vil siga, at skjalaviðgerð og skjalaflutningur gjøgnum internetið og sum elektroniskur ”prentlutur” v.m. hevur PDF sum fíl-formát. ACROBAT/PDF SKEIÐ TILMELDING á heimasíðu okkara: - ella ringið tlf. 211861 ella 311414. e-mail: kvasir.farodane.fo kvasir@farodane.fo DTP-SKEIÐ Skeiðið fevnir um frálæru í grundleggjandi vitan innan typografi, layout, myndaviðgerð, skanning, tekning og brúki av illustratiónum og litum. DTP-koyrikortið er ein væl tilrætta- løgd gongd fyri nýggjar DTP-brúkarar á virkjum,sum ætla at byrja uppá lutvísa innanhýsis framleiðslu ella sum ein hjálp í samskiftinum við lýsingastovur, prentsmiðjur og aðrar grafiskar fyritøkur, tá prentlutir o.a. skulu leggjast til rættis ella fram- leiðast. Alt ræður jú um at byrja rætt og taka røttu avgerð- ina um, hvussu langt ein sjálvur skal vera við í framleiðsluni frá hugskoti til liðnan prentlut v.m. 1. Adobe PHOTOSHOP 2. Adobe INDESIGN 3. Adobe ACROBAT 4. KLÁRT TIL PRENT 5. Adobe ILLUSTRATOR DTP-skeiðini eru hesi: Fyrsta skeiðið byrjar 3. apríl Fyrsta skeiðið byrjar 12. apríl fd-3-00 SVEINUR TRÓNDARSON Veljarakanningin hjá Sosi- alinum og Sjónvarpinum gav ábeindingar um, at tað eru fleiri føroyingar sum eru fyri, at ríkisveitingin verður burturtikin, enn tað eru, sum eru ímóti. Kanningin vísti, at 47,5 prosent eru fyri, at ríkisveitingin verður burtur- tikin, meðan góð 46 prosent eru ímóti. Verður hugt nærri eftir floksbýtinum hjá veljaru- num, so sæst, at tað eru velj- ararnir hjá samgonguni, sum eru fyri at ríkisveiting- in fellur burtur, meðan velj- ararnir hjá andstøðuni siga, Miðflokkurin ikki íroknað- ur, siga, at tað ikki er ráði- ligt, at ríkisveitingin verður tikin av. Minst í Fólka- flokkinum Tað er í Fólkaflokkinum, at undirtøkan fyri avtøku av ríkisveitingini er minst. Gamaní er ein meiriluti av veljarum Fólkafloksins fyri, at blokkurin verður søga, men býti sigur, at 55 prosent av veljarum floksins eru fyri, meðan 38 prosent eru ímóti. Hesi tøl siga, at tað kanska ikki er so stórur á- hugi í Fólkaflokkinum fyri, at avtaka blokkin, men tað er ikki so langt av leið, tá hugsað verður um, at triði hvør veljari hjá Fólkaflokk- inum er ímóti at skipa Før- oyar sum fullveldi. Hinvegin kann so sigast, at tað í Fólkaflokkinum er eins stór undirtøka fyri full- veldinum og fyri at blokk- urin verður avtikin. Í Sjálvstýrisflokkinum eru fleiri veljarar fyri, at før- oyingar skulu klára seg utt- an danskar pengar. Har eru góð 62 prosent fyri, at rík- isveitingin fellur burtur, meðan 27 prosent siga, at tað ikki er rætt, at blokkurin verður avtikin. Tað er kortini í Tjóðveld- isflokkinum at undirtøkan fyri avtøku av blokkinum er størst, og tað ger neyvan nakran bilsnan. Her siga góð 83 prosent, at danir sjálvir kunnu hava sín pen- ing. Tað, sum kortini kann tykjast løgið er, at góð 12 prosent av veljarunum hjá Tjóðveldisflokkinum ikki vilja av við blokkstuðulin. Andstøðan vil hava ríkisveiting Sum vera mann, eru veljar- arnir hjá andstøðuni ikki serliga glaðir fyri, at geva avkall upp á donsku ríkis- veitingina, skulu vit trúgva veljarakanningini. Veljararnir hjá Sam- bandsflokkinum og Javnað- arflokkinum eru teir, sum vilja varveita donsku ríkis- veitingina. Býtið er soleiðis háttað, at knappliga 74 pro- sent av sambandsveljaru- num og knappliga 67 prsent av veljarum Javnaðarfloks- ins hava sagt, at tey ikki vilja av við donsku ríkisvei- tingina. Henda støða kann neyvan gera nakran bilsnan og hon hongur eisini væl saman við hvussu veljararnir hjá hes- um flokkum hava svarað í fullveldisspurninginum. Í Samgonguveljar- arnir vilja hava blokkin burtur Veljaraknaningin hjá Sosialinum og Sjónvarpinum vøisir, at tað serliga eru veljararnir hjá samgonguni, sum vilja hava ríkisveitingina burtur hesum báðum andstøðu- flokkunum er meiriluti í- móti at skipa Føroyar sum fullveldi, og tí er tað ikki at undrast á, at veljararnir hjá hesum flokkum eisini vilja varðveita ríkisveitingina. Seinasti flokkurin í and- støðuni er Miðflokkurin og veljararnir hjá honum – um enn teir ikki eru so nógvir í tali – liggja tættari upp at samgonguni enn andstøð- uni. Goð 54 prosent siga, at tey vilja av við blokkin meðan 41 prosent vil halda fast við blokkin. Einki óvanligt Í stuttum kann sigast, at tað ikki er nakað óvanligt í teimum tølum, sum vit hava víst á omanfyri. At tað millum fólkafloks- veljarar ikki er størri munur á teimum sum vilja av við blokkin og teimum, sum vilja varðveita hann, er nokk bara eitt tekin um, at tað eru ikki allir fólkafloks- SVEINUR TRÓNDARSON Veljarakanningin, sum var gjørd í seinastu viku vísti, at ein lítil meiriluti var fyri, at Føroyar verða skipaðar, sum fullveldi eftir tí leisti, sum landsstýrið arbeiðir eft- ir, og tað merkir, at vit skulu hava sama kong, sum danir, og við sama gjaldoyra sum danir. Kanningin vísti, at 46,2 prosent av veljarunum vóru fyri, at skipa Føroyar sum fullveldi, meðan 45,2 prosent eru ímóti. Ikki stórur munur — ein- ans tað eina prosentið, men kortini fleiri fyri enn ímóti. Fimti hvør and- støðuveljari fyri Hyggja vit eftir, hvussu veljararnir, sum eu fyri full- veldinum eru bólkaðir í flokkar, so kemur fram ein áhugaverd mynd. Hon vísir, at undirtøkan sjálvsagt er størst í Tjóðveldisflokki- num og eins minst í Sam- bandsflokkinum. Tað er í sær sjálvum ikki tað stóra at undrast á, men tað sum hinvegin kann tykj- ast merkisvert er, at í teim- um báðum andstøðuflokk- unum er fimti hvør veljari fyri fullveldi eftir leisti landsstýrisins. At ein partur av Javn-að- arveljarunum er fyri full- veldi er neyvan heldur nak- að, sum undrar, tí tað hevur leingi verið kent, at ein fittur partur av javnaðarveljaru- num ikki eru á einum máli við flokkin í fullveldis- spurninginum. Harafturat er tað ikki fyrr enn í seinast- uni, at flokkurin heilt greitt hevur sagt, at hann er ímóti samgonguni. Hinvegin undrar tað ikki sørt, at fimti veljari hjá Sambandsflokkinum tekur undir við samgonguni. Hetta er eitt lutfalsliga stórt tal, tí hóast Sambandsflokk- urin í longri tí ikki var ser- liga glaður fyri at tosa um broytingar í ríkisfelagsskap- inum, so kom hann kortini við einum útspæli, sum hevði við sær broytingar. Tí kann ábendingin frá teimum 20 prosentunum, sum siga seg taka undir við fullveldinum, vera boð um, at tey vilja hava meira víðgongdar broytingar — hóast tey eru sambandsfólk og tað sama ger seg gald- andi við veljarunum hjá Javnaðarflokkinum. Enn nógv ímóti Hinvegin hava samgongu- flokkarnir úr at gera við at greiða teirra egnu veljarum frá, hvussu støðan er og hvat landsstýrið er í holt við. Serliga í Fólkaflokkinum og í Sjálvstýrisflokkinum eru nógv, sum enn ikki taka undir við fullveldisætlanini hjá landsstýrinum og tí grundini er tað merkisvert hvussu nógv tey eru sam- bært hesi veljarakanningini. Tí her skulu vit hav í huga, at Fólkaflokkurin, sambært kanningini hevur mist nógvar veljarar og tað eru neyvan tey, sum eru fyri fullveldinum, sum eru farin. Í Fólkaflokkinum og í Sjálvstýrisflokkinum er undirtøkan bara góð 55 pro- sent, meðan tey, sum eru í- móti eru ávikavist 34,3 pro- sent og 44,8 prosent. Formaðurin í Tjóðveldis- flokkinum, Heini O. Hein- esen, segði við Sosialin í seinastu viku, at hann var stak fegin av tí undirtøku fullveldismálið fekk í velj- arakanningini, tí landsstýr- isflokkarnir hava í veruleik- anum einki kunningarar- beiði gjørt, fyria t fáa fólk til at taka undir við uppskot- inum. Hetta er bara partvíst rætt, tí landsstýrið hevur hóast alt verið runt landið og kunnað fólk um Hvítu- bók. Fimti hvør sambandveljari vil hava fullveldi Veljarakanningin, sum var gjørd í síðstu viku vísir, at hóast stóru meiriluti av sambandsveljarunum er ímóti fullveldinum, so er kortini fimti hvør veljari fyri at Føroyar gerast fullveldi eftir leisti landsstýrisins Meta tygum, at tað er best, at blokkurin verður tikin burtur? Talva Ja Nei Veit ikki Fólkaflokkurin 55,2 38,1 6,7 Sambandsflokkurin 18,0 73,8 8,1 Javnaðarflokkurin 29,2 66,7 4,1 Sjálvstýrisflokkurin 62,1 27,6 10,3 Tjóðveldisflokkurin 83,4 12,3 4,3 Miðflokkurin 54,5 40,9 4,5 Blankt 75,0 25,0 0,0 Fari ikki á val 56,2 31,2 12,5 Taka tygum undir við, at Føroyar verða skipaðar sum fullveldis ríki? Talva Ja Nei Veit ikki Fólkaflokkurin 55,2 34,3 10,5 Sambandsflokkurin 20,3 72,1 7,6 Javnaðarflokkurin 22,3 69,0 8,6 Sjálvstýrisflokkurin 55,2 44,8 0,0 Tjóðveldisflokkurin 84,4 9,4 6,1 Miðflokkurin 45,5 27,3 27,3 Blankt 25,0 25,0 50,0 Fari ikki á val 43,8 37,5 18,8 0 5 1 0 1 5 2 0 2 5 3 0 3 5 4 0 4 5 5 0 j a nei veit ikki 0 5 1 0 1 5 2 0 2 5 3 0 3 5 4 0 4 5 5 0 Ja Nei Veit ikki Í veljarakanningini vóru fleiri fyri, at blokkurin skal takast burtur, enn tað vóru ímóti Veljarakanningin vísit, at 1% feliri veljarar eru fyri, at Føroyar verða skipaðar sum fullveldi eftir leistinum hjá landsstýrinum, enn tað vóru ímóti, ávikavist 46,2% og 45,2% veljararnir, sum eru fyri fullveldinum og tí heldur ikki vilja av við ríkisveit- ingina. Í Sambandsflokkinum og í Tjóðveldisflokkinum er støðan tann greiðasta um tað kortini ikki øll eru ímóti í Sambandsflokkinum og øll fyri í Tjóðveldisflokki- num. Hetta kann tulkast at tað t. d. millum tjóðveldis- veljarar eisini finnast fólk, sum vilja hava fullveldið uttan at gjalda fyri tað sjálvi. Hinvegin kann tað tykjast meira løgið, at næstan triði hvør javnaðarveljari vil varðveita blokkstuðulin, tí tað er ímóti stevnuskránni hjá flokkinum og eisini í- móti tí, sum flokkurin hev- ur greitt frá, í sambandi við sjálvstýrisuppskoti. Har vís- ir flokkurin nevniliga á, at eisini hann fegin vil av við blokkstuðulin. ÓLAVUR Í BEITI Finnbogi Arge hevur lagt uppskot fram um arbeiðs- umhvørvislóg, og sigur hann enda-máli við upp- skotinum verða, at virka fyri einum tryggum og heilsu- góðum arbeiðsumhvørvi, sum altíð er í samljóði við teknisku og sosialu gongd- ina í samfelagnum. Eisini skal lógin skapa grundarlag fyri, at virkini sjálvi kunnu loysa sínar trygdar- og heilsuspurningar eftir veg- leiðing og í samstarvi við feløgini á arbeiðsmarknað- inum og við vegleiðing og undir eftirliti av Arbeiðseft- irlitinum. Í viðmerkingunum verður upplýst, at landsstýrið heitti í 1988 á Arbeiðsumhvørv- isráðið um at koma við upp- skoti til nýggja lóg um ar- beiðsumhvørvi. Síðan vórðu hildnir 12 fundir, og hevur Arbeiðsumhvørvis- ráðið á fundi 12. desember 1990 gjørt endaligt tilmæli um nýggja arbeiðsum- hvørvislóg, aftaná at upp- skotið hevði verið til um- røðu hjá øllum vinnufeløg- um, stovnum og kommu- num. Henda lóg skal av- loysa lóg um arbeiðara- vernd, sum kom í gildi 1. januar 1975. Grønlendska lógin fyrimynd – Í 1988 álegði landsstýris- maðurin Arbeiðsumhvørv- isráðnum at gera eitt full- fíggjað uppskot til eina tíð- arhóskandi arbeiðsum- hvørvislóg fyri Føroyar. Hetta varð gjørt, og upp- skotið varð sent kommu- num, stovnum og øllum vinnufeløgum (bæði ar- beiðsgevara- og løntakara- feløgum) til ummælis. Ráð- ið hevur havt lógina, sum galdandi er í Grønlandi um arbeiðsumhvørvi, sum grundarlag fyri hesum lóg- aruppskoti, sigur Finnbogi Arge í viðmerkingunum. Og um orsøkina til, at henda lóg er nýtt sum fyri- mynd fyri føroyska lógar- uppskotinum, sigur lands- stýrismaðurin, at ráðið met- ir umstøðurnar og viður- skiftini annars í Føroyum og Grønlandi vera so lík, at stórir partar av grønlendsku lógini eisini hóskar til okk- ara viðurskifti. – Ráðið hevur eisini kannað rættarstøðuna í hin- um grannalondum okkara, og hevur orðaskifti verið um ymsar reglur, sum gald- andi vóru í hesum londum, og um tær áttu at verið settar í gildi í Føroyum eisini. Høvuðsendamálið hjá ráð- num hevur tó verið at fáa eina lóg, sum er lagað til tey serføroysku viðurskift- ini, og hevur ráðið gjørt endaliga uppskot sítt út frá hesum sjónarmiði. Stórur munur – Munurin millum hetta lógaruppskot og arbeiðara- verndarlógina er stórur. Ar- beiðaraverndarlógin hevur grundarlag í vernd móti vandamiklum maskinum. Í dag fevnir arbeiðsumhvørvi um vælferð, fyribyrging, best møguliga skipan av ar- beiði út um vernd móti vandamiklum maskinum. – Ein annar avgerandi munur er, at við hesum lóg- aruppskotinum verður allur arbeiðsmarknaðurin - hin almenni og hin privati – javnsettur. Í praksis vísir tað seg nevniliga so, at tá tað snýr seg um privatar ar- beiðsgevarar, ið ikki halda seg til galdandi lógarkrøv, so verða hesir sektaðir við bót ella hefti. Er tað hin- vegin ein almennur arbeiðs- gevari, ið fremur sama lóg- arbrot, so gongur hesin frí- ur, tí eingin heimild er í galdandi lóg at sekta hesar, sigur Finnbogi Arge. Oljuídnaðurin við Og nýggja lógin hevur eis- ini oljuna við, og sigur Finnbogi Arge, at um olju- ídnaður verður framtíðin, verður tað eisini neyðugt við einum nútímans lóg- gávu innan arbeiðsum- hvørvisøkið, eins og tað er ein fyrimunur, at lóggávur- nar líkjast teimum í grann- alondunum. Landsstýsmaðurin metir ikki, at lógaruppskotið í sjálvum sær hevur eyka fyrisitingarligan kostnað við sær. Heldur ikki verður mett, at uppskotið kemur at hava við sær meirútreiðslur fyri privata arbeiðsmarkn- aðin. Frægari arbeiðs- umhvørvi Arbeiðsumhvørvisráðið hevur havt lógina, sum galdandi er í Grønlandi um arbeiðsumhvørvi, sum grundarlag fyri nýggja lógaruppskotinum um arbeiðsumhvørvislóg