leygardagur 9. mars 2002síða 10

18 Nr. 48 - 9. mars 2002 Nr. 48 - 9. mars 2002 19 – Arbeiðsgevarar hava einki ímóti at hava fráboðanar- skyldu. Hon skuldi bara verið feld í sáttmálan ístaðin fyri í løgtingslóg, sigur Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum FRÁBOÐANAR- SKYLDA Stefan í Skorini Javnaðarflokkurin hevur lagt uppskot fyri tingið, um at áleggja arbeiðsgevaran- um fráboðanarskyldu í sambandi við starvssetan av tímaløntum arbeiðsfólki. Føroya Arbeiðarafelag tek- ur undir við hesum upp- skotinum, tí tað tryggjar ar- beiðsfólki, ið ikki eru í føstum starvi, nøkur rætt- indi. Arbeiðsgevararnir taka undir, at teir fáa fráboðan- arskyldu. Teir vildu tó held- ur, at hon var í sáttálanum millum partarnar heldur enn í eini løgtingslóg. Teir eru tó sinnaðir at átaka sær hesa skyldu. Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum hjá arbeiðs- gevarum, sigur, at arbeiðs- gevarar bert hava smávegis viðmerkingar til uppskotið, og at teir einki hava ímóti tí. Hann væntar, at tað kanska verður regulerað eftir viðger í vinnunevnd- ini. Hann sigur, at Vinnuhús- ið hevur mælt arbeiðsgev- arum til at kunna arbeiðs- fólk um setanarviðurskifti, og teir hava eitt oyðublað til tað sama endamálið. – Tað er tí keðiligt at hoyra Føroya Arbeiðarafel- ag siga, at vit ikki vildu hava hetta felt í sáttmálan. Tað skutu vit upp undir sáttmálasamráðingunum, men tá var tað arbeiðara- felagið, ið ikki vildi hava hetta við í samráðingarnar, sigur Jan Mortensen. FRÍMERKI Stefan í Skorini Listakvinnan Astrid Andr- easen hevur fingið stóran heiður í einum stórum amerikanskum frímerkja- blaði. Hennara frímerki eru kosin vikunnar frímerki (stamp of the week) í heim- sins størsta frímerkjablaði, Linn´s stamp news, sum kemur út einaferð um vik- una í USA. Frímerkini vórðu givin út 12. februar í ár. Myndirnar á frímerkjunum eru vatn- litamálningar av lindjórum, ið eru smádjór í havinum. Fýra frímerki vórðu givin út í hesi røðini. Djórini á myndunum eru bertákna, agngágga, lítil høgguslokk- ur og øða. Astrid Andrea- sen hevur arbeitt við slíkum djórum í sínum dagliga yrki, og tað er haðani, at hon hevur fingið íblástur til onkra av hesum myndun- um. Svanbjørg Manai á frí- merkjadeildini, sigur, at hetta er ein stórur heiður, tí hetta er eitt viðurkent blað í frímerkjaheiminum. Einki annað føroyskt frímerki hevur vunnið henda heiður áður. Hvørki listakvinnan ella frímerkjadeildin vistu um hetta, fyrr enn samstarvs- felagin hjá frímerkjadeild- ini í USA sendi teimum teldubræv um tað. Tey hava enn ikki fingið hendur á blaðnum enn. SÁTTMÁLI Stefan í Skorini Sáttmálin millum P/F Ítróttarvedding og donsku Tipstænastuna er komin undir land. Partarnir komu endaliga ásamt um inni- haldið í sáttmálanum fríggjadagin fyrrapart. Í eina viku hevur eingin sáttmáli verið á hesum økinum, og partarnir hava havt drúgvar samráðingar um nýggjan sáttmála. Sáttmálin fevnir um eitt fimm ára tíðarskeið, men báðir partar hava møgu- leika at siga sáttmálan upp, um viðurskiftini broytast munandi. Tipstænastan vildi av fyrstan tíð hava felt í sátt- málan, at møguleiki skuldi vera fyri at minka um aftur- beringina til Føroyar. Hetta kundi føroyska felagið ikki góðtaka undir nøkrum umstøðum. Tí hava føroyingar tryggjað sær, at um aftur- beringin minkar, so hevur Ítróttarvedding møguleika at siga sáttmálan upp við eitt ára uppsagnartíð. Tips- tænastan hevur hinvegin eisini møguleika at siga sáttmálan upp, um ætlaða landsspælið verður sett á stovn, og um tað gerst ein ov harður kappingarneyti hjá dønum. Tipstænastan hevði fyrst boðað frá, at hon ikki vildi gera ein sáttmála, sum var longri enn eitt ár, tí lands- stýrið hevði ætlanir um at gera eitt stórt landsspæl. Ítróttarvedding vildi hin- vegin hava ein fýra ella fimm ára sáttmála og vísti á, at landsspælið einki sam- band hevði við spølini hjá Tipstænastuni, sum síðani kúvendi og góðtók tey fimm árini. Heðin Mortensegn, stjóri í Ítróttarvedding, sigur, at næsta stigið verður at tryggja, at afturberingin til Føroyar ikki minkar. Hetta arbeiði má gerast í Fólka- tinginum. RÚSEVNI Stefan í Skorini Væntandi koma tveir 25 ára gamlir menn fyri rættin í næstu viku. Teir eru báðir ákærdir fyri smugling og sølu av amfetamini. Varðhaldsfongslingin hjá teimum báðum var úti fríggjadagin. Tann eini góðtók uttan rættarfund, at varðhaldsfongslingin varð longd við einari viku. Hin góðtók ikki longda varð- haldsfongsling, og hann var fyri í rættinum fríggjadagin á middegi. Ákærin krevur longda fongsling. Blaðið varð farið til prentingar, tá dóm- urin fall. Annar varð tikin 11. januar, tá hann varð tikin við 165 grammum av am- fetamini á sær. Hin varð í fyrsta lagi tikin 16. januar, síðani leyslatin, og tikin aftur 25. januar. Ákæruvaldið væntar, at málini móti teimum báðum koma endaliga fyri í rættinum í næstu viku, og at dómur fellur tá. Málini verða væntandi viðgjørd saman, tí hesi báðir menninir hava eftir øllum at døma samstarvað. INTERNET Stefan í Skorini Mánadagin 11. mars fær Kommunsamskipan Før- oya, KFS, sína heimasíðu á internetinum. Hon fer at lýsa virksemið hjá hesum mennandi kommunufelags- skapi. Á heimasíðuni verður kunnað um felagið, hvar tað heldur til, hvør situr í stýrinum og starvsbólkinu, um viðtøkur felagsins, lóg- arsavn og um aktuel mál. Heimasíðan er ein roynd at upplýsa um felagið og koma tú til limakommun- urnar og borgararnar í hes- um kommunum, og hon verður ætlandi útbygd javn- an. Eisini verður upplýst um Kommunala Arbeiðsgev- arafelagið, KA. Heima- síðan hevur adressuna: www.kfs.fo og møguleiki verður at vitja hana frá mánadegnum. Arbeiðsgevarar: Góðtaka fráboðanarskyldu Jan Mortensen tekur í grundini undir við, at arbeiðs- gevarar hava fráboðanar- skyldu. Hann vildi tó heldur havt hetta í einum sátt- mála og ikki í eini løgtingslóg Astrid heiðrað í USA Tað er henda røðin av frímerkjum, sum varð kosin vikunnar frímerki í heimsins størsta frímerkjablaði, sum kemur út í USA Fyri rættin í næstu viku Sáttmálin við Tipstænastuna komin undir land Kommunusamskipanin fingið nýggja heimasíðu UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Meiri olja Danska oljufelagið DONG hevur gjørt av at fara undir framleiðslu í tveimum brunnum aftur- at næsta ár. Talan er um oljuleiðirnar Nini og Cecilie í Norðsjónum, sum vórðu funnar í 2000, og sum verða hildnar at hava umleið 65 mió. tunnur av oilju í sær. DONG ætlar at byggja tveir ómannaðar pallar, og at oljan skal leiðast ígjøgnum rørleiðingar til Siri-leiðina. Har verður oljan so viðgjørd og skipað umborð í tanga- skip. DONG væntar, at tað fer at kosta umleið 2,5 mia. krónur at fara undir nýggju framleiðsl- una. Lægri mark Norska stjórnin ætlar at broyta reglurnar um partabrævahandil á marknaðinum í Oslo. Sum er nýtist einum keypara ikki at almanna- kunngera, hvør hann er, so leingi hann eigur minni enn 10 prosent av partabrøvunum í einum felagi. Hetta heldur stjórnin vera óheppið og mælir til at seta markið til 5 prosent. Í fjølmiðlunum hevur málið fingið heitið »Lex Røkke«. Víst verður á, at ríkmaðurin Kjell Inge Røkke fleiri ferðir hevur keypt seg inn í feløg, uttan at nakar hevur vitað, hvør keyparin var. Men stjórnin sigur, at uppskotið er sett fram, so reglurnar í Noregi verða tær somu sum aðrastaðni í Evropa. Virðisbrævamarknaðuri n í Oslo tekur undir við ætlanini hjá stjórnini. Kreppan av Felagið, sum eigur Kastrup-floghavnina í Keypmannahavn, hevði 490 mió. krónur í avlopi í fjør. Tað er 100 mió. krónur minni enn árið fyri, men leiðslan er kortini væl nøgd eftir ta álvarssomu kreppuna, sum rakti altjóða flog- ferðsluna síðsta heyst. 18,1 mió. fólk ferðað- ust um Kastrup í fjør, og tað var 0,1 prosentmeiri enn í 2000. Næstan 60 prosent av ferðafólkun- um ferðaðust við flog- førum hjá skandinaviska flogflagnum SAS. Úr Norðurlondum: Aftur- gongd Nú danska stjórnin hev- ur sitið við valdið í hundrað dagar, vísir ein veljarakanning, at tað er farið at ganga aftur á hondina hjá flokkinum hjá Anders Fogh Rasm- ussen, forsætisáðharra. Tann nýggja kanning- in gevur Vinstra 30,6 prosent av atkvøðunum. Tað ber í sær, at hevði val verið nú, hevði flokkurin mist tvey av sínum umboðum í Fólkatinginum. Verður úrslitið borið saman við eina tilsvarandi kanning í desember, hevði flokk- urin fingið sjey tinglimir færri nú enn tá. Hin stjórnarflokkurin, Teir Konservativu, fáa 16 tingmenn, eins og teir hava, og hjá Danska Fólkaflokkinum er held- ur eingin broyting. Kanningin gevur flokk- inum 22 tinglimir, og tað er tað sama, sum hann hevur. Vánalig ummæli Norsku fjølmiðlarnir halda yvirhøvur lítið um nýggja filmin »Jeg er Dina«, sum varð frum- sýndur í norskum bio- hallum í gjárkvøldið. Tað er danin Ole Borne- dal, sum hevur leik- stjórnað filminum, og millum leikararnar er kendi franski filmsleik- arin Gérard Dépardieu. Norsku ummælararnir halda, at filmurin er alt ov dramatiskur og alt ov ráður, sum teir taka til. Tað hevur kostað einar 130 mió. krónur at gera filmin. Óskil Danska løgreglan gjørdi eitt rættiligt hál á mark- inum millum Danmark og Týskland hósdagin. Tað vísti seg m. a., at sjey fólk vóru í Danmark uttan at hava loyvi at vera í landinum. 24 last- bilaførarar endaðu í svørtubók, tí teir høvdu sitið fleiri tímar við róðr- ið, enn loyvt er, og 32 aðrir bilførarar vórðu eisini uppskrivaðir. Ein maður varð tikin fyri at royna at smugla rús- drekka, og hann fær eina rokning upp á meiri enn 200.000 krónur. Fylgisveinamyndir av Grønlandi hava avdúkað fýra oyggjar, sum eingin hevur vitað um GRØNLAND Árni Joensen Tað var Johan Mohr, lektari á Tekniska Universitetinum í Danmark, sum fann tær fýra oyggjarnar á fylgi- sveinamyndum einar 40 fjórðingar úr Níggjuhálv- femsfjørðinum í landnyrð- ingspartinum av Grønlandi. Hóast oyggjarnar eru smáar og partvíst liggja undir í sjógvi, kunnu tær uttan iva fáa stóran týdning. Danska blaðið Jyllandspos- ten heldur, at oyggjarnar kunnu fáa týdning fyri rætt- indini til møguligt olju- og gassríkidømi undir hav- botninum millum Grønland og Svalbard. Tær fýra oyggjarnar eru í einum øki, har fólk sjáldan eru, og tað er eisini sjáldan, at flogfør flúgva har. Tað vóru nútímans radarmyndir hjá fylgisveinum, sum funnu oyggjarnar. Sum eina roynd fer bretska kjarnorku- endurvinningarverki ð Sellafield at steðga útlátinum av evnin- um technetium eina tíð í summar. Gongst sum ætlað, steðgar útlátið næsta ár UMHVØRVI Árni Joensen Tað er norska blaðið Ber- gens Tidende, sum ber tíðindini um, at leiðslan á Sellafield-verkinum hevur gjørt av at steðga tí vanda- mikla útlátinum, og Per Strand, deildarleiðari á norska geiðslaverndar- stovninum, váttar tíðindini fyri blaðnum. Per Strand sigur, at tað er leiðslan á verkinum, sum hevur tikið avgerðina, og nú er tað bara stjórnin í London, sum kann steðga ætlanini. Sjálvur hevur Per Strand júst verið í Bretlandi saman við einari norskari nevnd, sum m. a. hevur tos- að við leiðsluna á Sella- fieldverkinum og bretsku umhvørvismyndugleikarna r. Norsku umboðini fingu at vita, at felagið British Nuclear Fuels, sum eigur verkið í Sellafield, fer at senda stjórnini í London eina umsókn um at steðga útlátinum. Ætlanin hjá leiðsluni er fyrst at gera eina roynd í summar, og eydnast hon, er ætlanin at steðga útlátinum næsta ár. Norska stjórnin hevur leingi roynt at leggja trýst á bretar fyri at fáa teir at steðga technetium-útlátin- um frá Sellafieldverkinum. Norðmenn vilja vera við, at útlátið frá verkinum kemur við havstreyminum norður við norsku strondini, og at tað sum frá líður kann dálka fiskastovnarnar. Norski umhvørvismála- ráðharrin, Børge Brende, segði herfyri, at Sellafield- verkið órógvaði viðurskift- ini millum Noreg og Bret- land. Nú fegnast ráðharrin um, at málið nærkast eini loysn. 22 palestinar og fýra ísraelsmenn doyðu í hevndarálopum gjáranáttina MIÐEYSTUR Árni Joensen Ísraelskir hermenn við stríðsvognum skutu 21 palestinar í fleiri álopum á Vestara Áarbakka og í Gaza-geiranum. Álopini vóru hevnd, eftir at ein pal- estini hevði skotið fýra jødiskar niðursetumenn í einari bygd í Gaza-geiran- um. Palestinski álopsmað- urin varð seinni skotin. Í Betlehem oyðiløgdu ísra- elsk jagaraflogfør høvuðs- støðina hjá palestinsku trygdartænastuni, og í Gaza skutu ísraelskir hermenn ovastan fyri trygdartæn- astuni har. Amerikanski uttanríkis- ráðharrin, Colin Powell, fanst hósdagin hvassliga at ísraelsku stjórnini og at- gerðunum hjá ísraelska herinum. Hann segði, at hvørki Ariel Sharon ella Yassir Arafat gera nóg mikið fyri at fáa enda á tí blóðuga ófriðinum. Í gjár boðaði George W. Bush, forseti frá, at hevur gjørt av at lata semings- mann sín, Anthony Zinni, fara aftur til Miðeysturs at gera enn eina roynd at fáa partarnar til samráðingar- borðið. Fann ókendar oyggjar í Grønlandi Blóðug nátt í Miðeystri Palestinar vápnaðir við maskinbyrsum royna at steðga ísraelskum stríðsvognum í býnum Tulkarem á Vestara Áarbakka Sellafield fer at steðga útlátinum C M Y K 19 18