mikudagur 27. apríl 2011síða 10

Mikudagur 27. apríl 2011 · Nr. 48 10 Sosialurin Kjak Arne Thorsteinsson næstformaður í Landsfelag Pensjónista Nartlað verður burtur av fólkapensjónini! Seinastu 12 árini hava vit sæð, hvussu fólkapensjónin er minkað í virði. Samlaða fólkapensjónin hevur mist virði í mun til lønarvøksturin í samfelagnum. Hetta verður tilvitað gjørt av politikarum okkara við ikki at javna grundupphæddina í fólkapensjónini, sum all­ ir fólkapensjónistar fáa og við bert at javna pen sjóns­ viðbøturnar. Stóri trupulleikin í hes­ um samanhangi er, at hjá øllum fólkapensjónistum hev ur grundupphæddin ver ið nógv tann størsti part­ urin av fólkapensjónini. Tann parturin hevur verið tann sami øll árini. Hóast pensjónsviðbótin er hækkað í mun til grundupphæddina, er hon enn ikki komin upp á helmingin av samlaðu fólka­ pensjónini – og javningin hevur tí verið minni enn helmingurin av tí, hon átti at verið. Landsfelag Pensjónista hevur ferð eftir ferð gjørt vart við, at tað kann ikki bera til at fólkapensjónistarnir, sum hoyra til tann fíggjar­ liga veikasta partin av sam­ felagnum, skulu fáa inn tøk ur teirra javnt og samt niður­ lagaðar. Fullfíggjað hagtøl viðv. lønarvøkstri seinastu 12 árini eru ikki tøk, og hava vit tí gjørt nakrar stakroyndir í lønarsáttmálum og ­talv­ um. Hesar benda á, at lønar­ vøksturin hevur ligið um 40 – 45% hesi 12 árini, og tað hevur tí áhuga fyri fólka­ pensjónistar at vita, í hvønn mun javningin av saml aðu fólkapensjónini hevur fylgt lønargongdini: Fólkapensjóns veiting­ arnar eru í trimum og verða veittar í samsvari við aðra skattskylduga inntøku, sum pensjónisturin hevur: 1. Áleið 29 % av fólka pen­ sjón ist unum fáa einans grund upphædd, tí teir umframt fólkapensjónina hava eina skattskylduga inntøku yvir 109.760 kr(gift) ella 124.180 kr (ógift). Javningin av teirra fólka pensjón seinnu 12 árini hevur verið 0 %, 2. Áleið 9% av fólka pen­ sjón istunum fáa eis ini pensjónsviðbot, tí skatt­ skylduga inn tøka teirra umframt fólkapensjónina hevur verið minni enn 109.760 kr (gift) ella 124.180 kr (ógift). Samlaða javningin av fólkapensjón teirra ­ grundupp hædd+ pensjónsviðbót ­ hevur verið 29% (gift) og 27% (ógift). 3. Áleið 62% av fólka pen ­ sjónistunum fáa harum­ framt ser liga oljuviðbót, tí skattskylduga inn tøka teirra umframt fólka­ pensjónina hevur verið minni enn 60.000 kr fyri ógift og tilsamans 80.000 kr fyri bæði, sum eru gift. Teirra samlaða javning hevur verið 32% (gift) og 31% (ógift). Eingin fólkapensjónistur er sostatt komin í námind av eini javning, sum er á hædd við lønargongdina í sam­ felagnum, ið hevur givið eina lønarjavning upp á 40­45%. Virðið av fólkapensjónini hjá hvørjum einasta pensjónisti í Føroyum hevur tí verið í støðugari minking hesi árini. Samstundis síggja vit, at tá sagt verður, at tann peningur, sum landskassin hevur spart við ikki at javna grundupphæddina, hev ur verið nýttur at vaksa um viðbøturnar, er hetta bein­ leiðis skeivt. Pensjónsnýskipanin fer fram haldandi at skarva burt­ ur av fólkapensjónini Javningin av nýggju saman løgdu fólkapensjónini tekur útgangsstøði í teim um upphæddum, sum fólka­ pen sjónin hevur verið lagað niður á farnu 12 árini. Ætl­ anin er á hvørjum ári at javna við helminginum av prísvøkstrinum og helm ing­ inum av lønarvøkstrinum í farna ári. Tó verður ong an tíð javnað við meir enn lønar­ vøkstrinum. Tað kann vera tor ført beinan vegin at gjøg num­ skoða, hvat hetta ber í sær. Men eftir nær lest ur av viðkomandi tekst um í pensjóns ný skipanar upp­ skotinum sæst, at ætlanin er framhaldandi at niðurlaga fólkapensjónina. Dømi er givið í viðmerkingunum til lógaruppskotið, har sagt verður, at hækkar lønin 3% og prístalið 1% ,verður fólka pensjónin hækkað 2%. Her dregur prístalið pen­ sjónsjavningina niður. Men hækkar prístalið 3% og lønin 1%, verður fólkapensjónin bert hækkað 1%. At hava prístalsjavningina við í útrokningunum og samstundis áseta, at hon bert má brúkast, tá hon togar fólkapensjónsjavningina niður, fer í eini tíð við hækk ­ andi prísum og løn um framhaldandi at máa burt­ ur av virðinum í fólka pen­ sjónini. Hetta er ikki bert ein pá­ standur. Arkitektarnir aftan fyri pensjóns nýskipanar upp­ skotið hava sjálvir roknað út, hvat landskassin fer at spara við at nartla burtur av fólkapensjónini hjá øllum fólkapensjónistum Sí talvu Vit síggja sostatt, at politik arar og embætisfólk við vitandi og vilja støðugt hava skarvað burtur av inn­ tøkunum hjá teimum veik­ astu í samfelagnum og ætla at halda áfram við tí mong ár fram í tíðina, soleiðis at heldur enn at bøtt verður um fólkapensjónina, fer hvør einstakur fólkapensjónistur at merkja sviðan av, at inn­ tøkur hansara verða støðugt minni verdar. Niðurlagingin hevur størstan týdning í spariætlanini Pensjónsnýskipanin er og hevur alla tíðina verið ein spariætlan fyri landskassan. Spariútrokningarnar røkka heilt fram til ár 2050. Tað árið er ætlanin at spara lands­ kassanum fyri 692 mill. kr í fólkapensjónsútreiðslum. Sum tað sæst omanfyri stav­ ar tann størri parturin av hesi upphædd, 375 mill. kr, frá ikki at javna fólkapensjónina við fullari lønarjavning, so­ leiðis sum í enn størri mun hevur verið gjørt hesi 12 undanfarnu árini. Spariætlanin fer ikki at halda Viðmerkingarnar til lógar­ uppskotið benda á, at arki­ tektarnir aftan fyri nýskip­ anina ikki sjálvir halda, at spariætlanin fer at bera, sum frá líður. Teir føra m.a. fram, at framvegis fer at verða trýst á politikararnar at hækka fólkapensjónina. Og rætt hava teir. Politikarar eiga tí longu nú at síggja í eyguni, at ætlaða sparingin komandi árini, ið stendst av ikki at veita fólkapensjónistum fulla lønarjavning, er bæði ómoralsk og órealistisk. Eru útrokningar okkara av lønargongdini bert nøkur­ lunda á leið, fáa verandi fólkapensjónistar í dag alt ov lítið útgoldið í fólkapensjón samanborið við lønarlagið: • Ógiftir pensjónistar við einans grundupphædd fáa hvønn mánaða uml. 1670­1875 kr ov lítið , • Giftir pensjónistar við ein ans grundupphædd fáa hvønn mánaða uml. 1325 – 1490 kr ov lítið. Hetta er við vitandi og vilja hjá okkara politikarum, sum eyknevna hesar pensjónistar “ríkar pensjónistar”, tí teir giftu teirra millum hava meir enn 109.760 kr í skatt­ skyldugari inntøku av egnari pensjónsuppsparing ella løntum arbeiði, meðan teir ógiftu hava 124.180 kr Tað politikarar og teirra embætisfólk dylja, er, at • giftir pensjónistar, ið hava so lítla egininntøku, at teir umframt grundupphædd eisini fáa viðbót, fáa hvønn mánaða uml 490 – 715 kr ov lítið, • ógiftir pensjónistar í somu støðu fáa hvønn mán aða uml. 750 – 1045 kr ov lítið, • giftir pensjónistar, ið har­ umframt fáa serliga við­ bót, fáa hvønn mánaða uml. 370 – 645 kr kr ov lítið, • ógiftir pensjónistar í somu støðu fáa hvønn mán aða uml. 550 – 975 kr ov lítið, Hetta er tí, at politiska skip­ anin í 12 ár hevur sýtt teim­ um somu javning, sum løn­ takarar fáa. Ta sparing, sum ber heitið “minni útreiðslur av ikki at javna við fullari lønarjavning” fara fókapensjónistar neyv­ an framhaldandi at lata sær lynda. Tí skal verða mælt til, at fólkapensjónin framyvir skal verða javnað við fullari lønarjavning, so bæði fólkapensjónistar og politikarar sleppa undan teirri óvirðiligu støðu, sum framhaldandi niðurlaging av inntøkunum hjá fólka­ pensjónistum hevur við sær. Minni útreiðslur av ikki at javna við fullari lønarjavning: Ár : 2012 2013 2014 2015 2020 2030 2040 2050 mill. kr: 0 4 11 18 55 153 281 375