mikudagur 13. mars 2002síða 6

10 Nr. 50 - 13. mars 2002 Nr. 50 - 13. mars 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Seinasta veljarakanningin boðar ikki frá góðum fyri samgonguna. Veljarakanningar eiga altíð at verða tiknar við fyrivarni, men tá munurin millum tey, ið ynskja eina loysn innanfyri ríkisfelags- skapin, og tey, ið vilja loysa, er so stórur, sum hann var í seinastu veljarakanning, so átti sam- gongan at lisið skriftina á vegginum. Sitandi samgongu er neyvan lív lagað eftir valið. Skuldi tað óvæntaða hent, at hon varðveitti meiri- lutan, so er stevið so út av lagi vánaligt, at ivasamt er, um somu flokkar klára at semjast um eitt nýtt samgonguskjal. Um vit hugsa okkum, at valúrslitið verður sum seinasta veljarakanning spáar, nevniliga 8 mans í part til Sambandsflokkin, Javnaðarflokkin og Tjóðveldisflokkin, 5 mans til Fólkaflokkin, 2 til Miðflokkin og 1 til Sjálvstýrisflokkin, so eru ikki nógvir samgongumøguleikar. Um vit ganga út frá, at ein samgonga millum Sambandsflokkin og Tjóðveldisflokkin er ein ómøguligheit, so ber eingin samgonga til uttanum Javnaðarflokkin. Hetta setir Javnaðarflokkin í eina sera áhugaverda lyklastøðu – ella rættari sagt kundi sett hann í eina áhugaverda lyklastøðu. Nú er støðan tann, at Tjóðveldisflokkurin hevur brent sera nógvar brýr í seinastuni. Har man fyrr hevði hóvligar menn við róðrið, hevur man nú oddamenn í flokkinum, ið hava lagt seg út við alt og øll – innanfyri samgonguna sum uttanfyri. Tor- bjørn Jacobsen, ið er gjørdur til ein av oddamonn- um í Tjóðveldisflokkinum styggir potentiellar samstarvsfelagar burtur við einum orðavali og ódámligum samanberingum, ið vit neyvan hava sæð í Føroyum, síðani Óli Breckmann var uppá tað ringasta í 80’unum. Væntandi samstarvsviljin í Tjóðveldisflokkinum og breckmannski retorikkurin hjá onkrum av nýggju oddafiskunum í Tjóðveldisflokkinum átti at fingið teir meira hóvligu tjóðveldismenninir, hvørjir so verða eftir eftir valið, at hugsað seg eitt sindur um. Aftaná seinastu útmeldingarnar sær út sum, at ein breið semja kann finnast eftir valið millum allar flokkar uttan Tjóðveldisflokkin. Tjóðveldisflokkurin hevur konfronterað seg so langt út, at einasta loysn fyri hann er eitt eitt- flokkastýri. Tað er bara tann vansin, at teir hava ikki meira enn ein fjórðing av atkvøðunum. Floksleiðslan átti kanska at lagt sær orðini hjá tingformanni tess meira í geyma. Tað var í hvussu er greið tala um sín egna flokk. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Samgonguómøguleikar VIÐMERKINGAR Johan Dahl Vágur 07.03.2002 Við útgangsstøði í ivaleyst bestu vinnuligu tíðum í Føroyum nakrantíð síðan vit fóru frá bóndasamfelag- num til fiskivinnusamfelag, hava landsins kosnu menn valt at skerja Ríkisveiting- ina við heilum 366 mió krónum. Útgangstøði er, at vit framhaldandi koma at spinna gull av fiskivinnuni og eini komandi sera iva- samari oljuvinnu, og tískil koma at hava inntøkur nokk at bera nevndu minking. Eg haldi, at tað er lítið hugsað um vælferðarsam- felagið Føroyar – tann van- liga føringin, mannin og kvinnuna á gøtuni og kom- andi ættarlið og teirra sosialu trygd framyvir, – tá ríkisveitingin verður skerd uttan himpr og uttan arða inntøku at seta ístaðin. Ístaðin fyri at skerja blokkin við Kr. 366 mio. Pr. ár - kundu nevnda upp- hæddin verði brúkt til t.d.: Tryggja øllum føringum eina góða eftirløn – við at latið tær 366 mio pr. ár far- ið til at hækka støðisfæðið í samhaldsfasta eftirlønar- grunninum. Innan 4 ár vildi hendan upphædd fyriuttan rentu- inntøkur verið vaksin til Kr. 1.464 mio – altso næst- an 1,5 milliard. Rentan av hesi upphædd, um hon var sett í útlendsk Lánsbrøv hevði verið uml. 6% p.a. og hevði hetta givið ca. 310 mio afturat teimum 1.464 mio . Hendan upphædd hevði avgreitt einhvørja diskus- sión um, hvussu pensións- spurningurin skuldi loysast – hann hevði nevniliga verið loystur! Ella vit kundu brúkt einans eitt ára nðurskerjing til til dømis at: • Goldið nýggju suðuroy- arferjuna og stóran part av havnaútbyggingunum til somu. • Goldið komandi Norðoy- artunnilin kontant • Goldið 2-3 nýggj Ellis- og Røktarheim við eitt ára gjaldið. • Givið okkara heilsuverk- ið neyðugu ábøturnar og útbyggingar, sum sigast at krevja yvir milliardina. Eg vil lata lesaran sjálvan døma um tað skilagóða í nevndu blokk skerjing. Ein dáragerð er framd móti føroyka fólkinum, sum neyvan er til at rættað upp aftur – umframt at stór- ar byrðar er lagdar á kom- andi samgongu. FULLVELDI FYRI EIN- HVØNN PRÌS er felags- sangurin hjá sitandi sam- gongu. Ver við til at skapað triv- na og framburð í Føroyum í komandi tíðum – styðja SAMBANDSFLOKKIN til komandi løgtingsval. Er skerjingin av blokkinum skilagóður ella skilaleysur politikkur? Tummas E. H. Joensen Valevni Sambandsfloksins í Eysturoy Vit skulu stýra ábyrgdar- fult, um tað so er við ella uttan blokkstuðul. Sambandsflokkurin ásan- nar, at tað er umráðandi, at landsins fíggjarmegi verður væl umsitin, og at gjølla verður ansað eftir fíggjar- viðurskiftunum hjá føroy- sku tjóðini. Hetta undir- strikar ta ábyrgdarkenslu, sum teir ráðandi í landinum eiga at vísa. Øll umsitingin í landi- num verður goldin við skattakrónum, so ella so, og skatturin má fyri alt í verð- ini ikki hækka. Tí skal henda stýringin av búskapi- num útinnast ábyrgdarfult, um tað so er við ella uttan blokkstuðul. Sambandsflokkurin vil arbeiða fyri, at vinnulívið fær best møguligar umstøð- ur at virka undir. Her verð- ur hugsað um bæði verandi, eins væl og nýggjar vinnu- greinar. Vinnulívið og politikarin Sambandspolitikkur er ein politikkur, ið tryggjar før- oyingum góð livikor. Hava vit eitt sunt og gott vinnu- lív, so fylgir alt annað bú- skaparligt eftir. Tað einasta, sum ein poli- tikari skal hava við vinnu- lívið at gera, er at hann skal skapa og betra um karmar- nar. Politikarar skulu ikki vegna landið og vinnulívið sjálvt reka nakað vinnulív, nei politikarar skulu við lív og sál arbeiða fyri, at alt verður gjørt, fyri at gera umstøðurnar lagaligari fyri vinnulívið. Konjunkturjavnan Vit vita øll, at blokkstuðul- in er eitt slag av konjunk- turjavning, ið illa slepst undan hjá einum lítlum samfelagi sum Føroyum. Hetta er tað "normala" fyri okkum. Tó skulu vit altíð virka fyri, at tann føroyski búskapurin í mest møgulig- an mun byggir á eitt sunt, kappingarført vinnulív, ið er ført fyri at økja um fram- leiðsluna. Ynskir tú eina Føroyska tjóð við sjálvberandi bú- skapi, skalt tú velja Sam- bandsflokkin til komandi val. Alt annað er uttanum- tos. Tað hava hesi 4 sein- astu árini so dyggiliga stað- fest. Við Sambandsflokkinum fáa vit ein sjálvberandi búskap 1. partur Hans Birgir Hansen Eg fari við hesum at av- dúka eitt ræðuligt einsemi og fylgjurnar. Ætlan mín við hesi frágreiðing er at fáa greitt tykkum frá mongu syndarligum manna- lagnum, ið tey einsamøll- um í øllum aldri og sam- felagsbólkum, koma út fyri í tí dagliga lívinum, og grundir fyri teimum og tær álvarsligu fylgjur, ið stand- ast av ræðuligum einsemi. Hvat viðvíkur mannalagnu upp í fleiri bólkar, í mót- gongd og viðgongd úti í landshúsarhaldinum. Tó er tað ræðuligt, at menniskju við góðari mannalagnu persónliga gera gjøldur burturúr teim- um við ringari mannalagnu, ið skaðar hesi fyri lívið, tá nógv einsamøll mistu tey, hesi vóru góð við. Soleiðis er ídag í okkara samfeløgum úti í landshús- arhaldinum, tí eiga øll einsamøll ikki at hava sam- band við tey skaðafróðu, ið ikki vilja viðurkenna og virða okkum í tí dagliga lívinum um alt landi. Tað eiga øll einsamøll at gera sær púra greitt við at fáa samband við onnur einsa- møll, ið eru í somu støðu, sum ein sjálvur/ur, hvat ið nógv royna ídag um alt landi í góðum verskapi og sosialari samveru. Tað eru nógv, ið liva í góðum fíggj- arligum og sosialum kor- um, ið hava høvuðsleiklut- in, at so nógv einsamøll koma at liva og virka í fá- tækradøminum, les og hoyr og síggj fremmand bløð og fjølmiðlar. Tað hevði alt verið ørðvísi um alt landi, um øll, ið hava góða mannalagnu settu seg inn í støðuna hjá teimum, ið ringa mannalagnu hava, tí tit læra nógv meira av teim- um við praktisku lívsroynd- unum enn øvugt. Tað hevur týdning at fáa skipað soli- daritet ímillum menniskju, og at øll vísa forstáilsi og virðing fyri hvørjum øð- rum, soleiðis sum vit eru skapt og skikkaði, ymisk, ið hava so nógv til felags. Gera vit ikki tað so elva vit hesi neyðars menniskju til at fremja drykkjuskap og kriminalitet, og lógloysi, ið rakar okkum øll, og sam- felagið úti í landshúsar- haldinum, tí tit ikki vilja hjálpa teimum. Einsemi og at fáa samband við onnur menniskju er størsti og álvarsligi trupulleikin hjá øllum einsamøllum, ið førir til alt tað omanfyri nevnda og nógv afturat, ið ein kundi nevnt av fyribrigd- um. Tað eru túsund av einsamøllum dreingjum, gentum, kvinnum og monnum, ið hava trupul- leikar við at fáa samband við onnur menniskju, tí vit ikki vilja gera okkum greitt, hvussu nógv vit hava brúk fyri hvørjum øðrum. Men sum sag, alt hetta verður framt, tá ið tey mongu gerast kriminell nýta drykkjuskap og stoffir, ið førir tey út í tað meira álvarsama, tá vit lesa, hoyra og síggja fremmand bløð og fjølmiðlar. Tað kemst av tí, at øll hesi ikki hava tað nógv gott við seg sjálvi og familju, vinum og kenning- um, ið førir til skilna teirra millum, tá vit ikki geva okkum fær um hvønn annan í tí dagliga lívinum, ið er ein veruleiki. Tað eru túsund av einsamøllum, ið enda sínar dagar í fongsl- um, á statssjúkrahúsum og á stovnum. Ein sjálvur hev- ur upplivað í Danmark og Føroyum fyrst í 70 árunum, hvat ein ikki hevði uppibor- ið. »Innisperraður.« Tað er alt annað enn stuttligt at uppliva tvangsinnleggjan og verða mental-kannaður av sálarfrøðingi og sálar- lækna, tá ein skal venja seg til at vera innisperraður, ið leggur eitt ógvuliga stórt trýst á slík neyðars menn- iskju, ein upplivdi. Og tað at síggja og uppliva slíkt er ræðuligt, niðri og heima, og hvussu nógv verða likam- liga og sálarliga niðurbrotin av slíkum umhvørvi og við- gerðum, tí tey komu sær út í kriminella umhvørvið, vit hava. Tað er eisini tí at hesi eru hóttandi, tá ið slík missa tamarhaldið á sær sjálvum, og hvørs likam og sálarlig veik menniskju kenna seg vera hótt av slík- um, ein upplivdi niri og heima fyrst í 70 árunum. Hendrik Thomsen Gjøgnum alt hetta sjótt far- na vælskeiðið, er tað bert fullveldismálið ið hevur haft áðhuga hjá samgongu- ni og Landssstýrinum.Tey sum ikki av fullum huga hava tikið undir við hesum máli. Og hava ditta sær at spurgt, hvat ið verður betri tá vit hava loyst okkum frá restini av ríkinum, hava veri skýrd afturhaldssinn- aði.Men eingin hevur en sagt okkum og kunnað undirbygt hvat verður betri fyri vanliga føroyingin, eftir fulveldistøkuna. Tað einasta sum vit, við vissu vita er at í ár 2002 hevur hvør føroyin 8000 kr minni at liva fyri. Hetta er tað ið svarar til niðurskurin í blokkinum í ár. Um ikki brúk var fyri hesum peng- um her í landinum, kundu teir verið nýttir at goldið landskassans skuld til stats- kassan .Men øll vita, at støðan í landinum á so mongum økjum ikki er betri en so, at vit saktans hava tørv á hesum peningi. Tað verður tí ein strævin uppgáva hjá komandi sam- gongu.Og føroya fólki, at rætta uppaftur, tað íð á láni hevur ligið. Samstundis sum blokkurin er skorin við nærum 400 milliónum.Tey ið skullu gjalda hendan meirkostna er tann føroy- ska verkafjøldin og eingin annar. Tey sum ynskja,at hendan gongd skal standa við og versna skullu velja ein av loysingarflokku- num.Tey sum ynskja trygg og stabil viðurskifti og inn- an ríkisfelagsskapin skullu sjálvandið velja Javnaðar- flokkin. Hvør skal gjalda fyri fulveldishugsjónina VIÐMERKINGAR Bill Justinussen Miðflokkurin Nú er fullveldisskútan komin undir land av hes- um túrinum. Málið við túrinum miseydnaðist, tí skiparin og stýrimaðurin settu hvør sína kós. Annar stevndi móti tjóð- skaparligum frælsi, með- an ongin veit, hvar hin ætlaði sær. Úrslitið er, at skútan so at siga hevur ligið bakk allan túrin, meðan maðurin á dekki- num hevur arbeitt av grimd og fingið ikki so lítið av veiðu inn á dekk- ið. Nú riggast skal av, kunnu teir á brúnni bara semjast um eittans mál, og tað er at seta fulla ferð á motorin, áðrenn mynst- rað verður av og næsta manning kemur umborð. Og tað er ikki smávegis , sum verður brúkt: • undirsjóvartunnil Vágar • undirsjóvartunnil Norðoyggjar • nýggj Suðuroyarferja • nýggjar íløgur á landi í sambandi við Suðuroyarferjuna • nýtt Ellisheim • nýggjur bygningur til landssjúkrahúsið • skattalætti á 80 mill. kr. • blokkniðurskurður á 1 milliard triðjahvørt ár Harumframt er ein nýggjur Smyril á veg fyri 7-800 mill. kr., sum so ella so lutvíst skal gjald- ast av føroyingum. Og uttan iva eru fleiri aðrar verkætlanir um at koma av bakkastokki. Alt hetta skal gjaldast samstundis sum • rækjuflotin er í kreppu • alivinnan hevur fingið týðandi afturstig • fiskaprísirnir eru mun- andi lægri Fíggjarlógin fyri kom- andi ár gevur longu nú hall, um framrokningar- nar halda. Manningin á brúnni hevur fullkomi- liga mist tamarhaldið á skútuni og kann, nær tað skal vera, renna á sker. Maðurin, sum hevur sitið fastur omaná peninga- skrýninum allan túrin, hevur uttan iva verið fyri slíkum ágangi, at hann ikki hevur orkað at hildið tætt. Nú býta teir út í bæði stýriborð og bak- borð uttan skil, tí skjótt mynstra teir av og ætla sær ikki við aftur næsta túr, tí útlitini fyri líkn- andi veiðu eru ikki júst tey somu. Øll vilja vit hava íløg- urnar framdar. Tær eru neyðugar fyri menning- ina av samfelagi okkara. Ongin er ímóti framburði og vælferð. Men íløgur- nar skulu gerast við skynsemi og í mun til virksemið í landinum annars. At seta so nógv alment virksemi í gongd, samstundis sum vinnu- lívið manglar arbeiðs- megi, er øllum kunnugt skilaleyst. Skilamaðurin Jógvan I. Olsen segði, at tað er ikki bara sum at siga tað at koma undir land, tí har er tað, skerini eru. Undir land Petur Kirke Í nevndu grein sær út til, at Eyðolv er bangin fyri átrúnaðarligum frískúlum. Eg má siga, at eg eri púra samdur við Eyðolv, so leingi talan er um talibanar, moon-rørsluna, Jim Jones og líknandi, og rokni eg við, at hesin óttin hjá hon- um stavar frá hesum rørsl- um. Tað, sum hann tíverri sær út til at gera skeivt, er at hann bólkar vanligar kristnar samkomur saman við hesum ekstremu sektu- num, og hetta er heilt burturvið. Bólkingin hjá Eyðolvi (í 2 bólkar av føroyingum) er eisini heilt burturvið, og tað er týðuligt, at Eyðolvur her sipar til Miðflokkin. Eftir útleggingini hjá Eyð- olvi, so eru ALLIR føroy- ingar kristnir (ella meinar hann nakað annað við trúgvandi?), uttan kanska tey, sum eru í Miðflokki- num. Hvussu hesin pástandur- in skal útleggjast, kundi eg gott hugsa mær at fingi at vita? Í mínari bíbliu stendur í hvussu er, at tað, at vera ein kristin, er at hava yvirgivið sítt lív til Harran Jesus. Tá ein yvirgevur seg til Jesus, so yvirgevur ein ikki bara ein part til hann, men ALT. Hetta má avspeglast á øll- um økjum, eisini tá tað kemur til m.a. politikk og pengar. Tað kann vera, at onkur hevur brúkt átrúnað sum amboð fyri at náa einum løgtings sessi, men hetta er ikki aðalmálið hjá Mið- flokkinum. Um talan var um at finna amboð fyri at fáa ein løgtings sess, so rokni eg við, at Miðflokk- urin hevði valt okkurt annað amboð, sum hevði givið fleiri atkvøður. Aðalmálið hjá Miðflokk- inum er at arbeiða fyri og verja tey kristnu lívsvirðini. Og sjálvandi ynskir Mið- flokkurin at fáa so nógvar atkvøður sum møguligt, fyri at røkka hesum enda- málið í so stóran mun, sum til ber. Annars eri eg púra samd- ur við Eyðolv í, at Javnað- arflokkurin ikki hevði mist so nógvar atkvøður, um so er, at flokkurin er ímóti frí- skúlum, tí VERULEIKIN er, at flestu sokallaðu trúgvandi føroyingar ganga nógv meira uppí politikk enn kristindóm, tíverri. Um so var, at tey sokall- aðu kristnu í Føroyum tóku kristindóm framum, so hevði Miðflokkurin iva- leyst verið nógv tann størsti flokkurin í Føroyum. Hetta tí, at Miðflokkurin altíð hevur sett tey kristnu virð- ini fremst, og tað hevur ongin annar flokkur gjørt. Tann síðsta viðmerkingin um frískúlarnar hjá Lívsins Orð vísir týðuliga tann væntandi kunnleikan, sum Eyðolv hevur, og hvørjum støði henda greinin hjá honum er á. Hetta um, at skúlarnir læra, at sjúka er ein straffur frá Gudi er ein beinleiðis lygn, og er hetta júst sum Dánjal á Dul nevnir, for- fylging, sum verður rikin ímóti kristnum samkomum, og sum vit tíverri heldur ikki eru frí fyri her á landi. Um Eyðolv kendi nakað sum helst til Lívsins Orð, so hevði hann vita, at henda samkoma er beint øvugt kend fyri at læra, at Gud ynskir at grøða og hjálpa øllum menniskjum. Viðmerking til grein, sum Eyðolv Dimon hevði í Sosialinum 3 mars. Ræðuligt einsemi C M Y K 11 10