mikudagur 13. mars 2002síða 12

8 • Nr. 50 - 13. mars 2002 Nr. 50 - 13. mars 2002 • 9 Neyð lærir nakna kvinnu at spinna, er gamalt orðatak. - Kanska skulu vit hava ringar tíðir í fiski- vinnuni, áðrenn nøkur alternativ veiða av týdningi verður roynd aftur, sigur Manbjørn Solmunde, sum saman við Vibergi Sørensen var tann fyrsti at fiska hav- tasku við gørnum undir Føroyum FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Hvør veiða hevur sína søgu. Summar eru langar, aðrar stuttar. Sumt eydnast, annað miseydnast. Rækju- veiðan hevur sína søgu, og svartkjaftaveiðan sína. Soleiðis er tað nú einaferð í fiskivinnuni. Ein av teimum nýggjaru søgunum, er søgan um garnaveiðina eftir havtasku og svartkalva. Upprunin til havtasku- veiðina við gørnum, var ein spanskur garnabátur og veiðitjóvur, sum ólógliga setti gørn á føroyskum sjóøki. Hetta gav føroyskum fiskimonnum nakað at hugsa um, og stutt eftir fóru føroysk skip at veiða havtasku og svartkalva við gørnum. Hetta var í ringastu kreppuárum í føroyskari fiskivinnusøgu. Trúðu uppá garnaveiðina - Tá ið vit byrjaðu at fiska havtasku við gørnum fyri 10 árum síðan, vóru vánaligar tíðir í Føroyum. Vit fingu ongan stuðul til hesar royndir, men trúðu uppá, at hetta var ein møguleiki. Vit fóru til verka, og tað eydnaðist. Manbjørn Solmunde og Viberg Sørensen vóru teir, sum skóru ígjøgnum og byrjaðu at fiska havtasku við gørnum, seinni eisini svartkalva. - Fyri umleið 10 árum síðan, tá ið at kalla øll fiskivinnan lá í andaleypi, og arbeiðsloysi á landi var stórt, var nógv frammi um alternativar veiðimøgu- leikar. Í dag er næstan tøgn um alternativar møguleikar. Manbjørn heldur, at vit áttu at gjørt meira við ótraditionella veiði og leitað upp nýggjar leiðir í góðum tíðum, tá ið ráðini eru betur. - Men líkt er ikki til, at nakað av týdningi verður gjørt, fyrr enn neyðin noyð- ir okkum at gera tað. Skiparin heldur, at garna- veiðan eftir havtasku skuldi verið kvoterað, soleiðis at skipini kundu fiskað eitt ávíst tonsatal í part. - Tað hevði kanska ført til, at menn fóru at royna nýggjar vinnur og nýggjar møguleikar, sigur Man- bjørn Solmunde. Fiskiroyndir í góðum tíðum - Fyri umleið 10 árum síðan, tá ið at kalla øll fiskivinnan lá í andaleypi, og arbeiðsloysi á landi var stórt, var nógv frammi um alternativar veiðimøguleikar. Í dag hoyrist lítið og einki, sigur Manbjørn Solmunde, skipari á Ólavi Hvíta. Tað vóru Viberg Sørensen (mynd) og Manbjørn, sum byrjaðu at fiska havtasku við gørnum undir Føroyum C M Y K 9 – Frá at hava havt eina fiskivinnu við politiskari smáluta- stýring og almennum stuðli, hava vit í dag eina vinnu, sum er betri rikin enn í grannalondunum. Fiskivinnan virkar frítt undir fastløgdum karmum, og vit hava eina vinnu, sum ber seg, og sum er før fyri at endurnýggja seg, sigur Jørgen Niclasen FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Sunn vinna – sunt sam- felag. Hetta er eitt av slagorð- unum hjá fiskimálaráð- harranum, og sum gongdin hevur verið seinastu árini, er føroyska fiskivinnan vorðin ógvuliga sunn. Tað er eisini staðfest, at okkara fiskivinna er betur rikin samanborið við hana í grannalondunum, og hóast hetta fyrst og fremst er dugnaligu føroysku vinnu- lívsmonnunum at takka, er einki at ivast í, at løgdu karmarnir hava havt ein týðandi leiklut í hesum. – Føstu og tryggu karm- arnir gera, at okkara vinnu- lívsmenn sleppa at "folda seg út". Vit hava avtikið planbúskapin, har politik- arar sluppu at avgera alt niður í smálutir. Vit hava avtikið smálutastýringina, sigur Jørgen Niclasen. Seinastu árini eru vit farin frá skipanini, har skip, virkir og sølulið vóru samantvinnað vertikialt. Vantandi kappingin gjørdi, at vinnan hevði eitt sera vánaligt úrslit. Men hendan samanbindingin varð slitin sundur. – Uppboðssøla varð sett á stovn, so fría kappingin avgjørdi, hvør stóð seg, og hvør ikki megnaði at yvirliva. Sølufyritøkurnar sleppa ikki longur at selja fiskin, uttan at tær fáa besta prísin fyri vøruna. Virkir sleppa ikki at keypa, uttan at gjalda besta prísin fyri iskin. Skipini eru avmarkað og noyðast við góðsku sum vørumerki at selja har, ið mest fæst fyri fiskin, sigur Jørgen Niclasen. Endurnýggjan Fiskimálaráðharrin vísir á, at hóast nøgdin á Føroya- grunnunum í meðal er 100.000 tons um árið, hevur útflutningsvirðið ongantíð verið nær námind tí, tað er í dag. – Sjálvt um almenni stuðulin er burtur, eru úr- slitini hjá vinnuni fyri- myndarlig, sigur Jørgen Niclasen. Hann vísir á, at málið, sum hendan samgongan setti sær, var ein stuðulsfrí vinna, sum sjálv megnaði at endurnýggja seg. – Stuðulin er burtur; fyritøkurnar geva yvirskot og endurnýggjan fer fram á øllum økjum, sigur fiski- málaráðharrin. Størsta talið av nýggjum førum er í bólkinum útróðrarbátar. Í línuflot- anum eru nýggjari skip. Lemmatrolararnir eru vorð- nir nýggjari. Somuleiðis hjá partrolarunum, har nýggir eru í gerð. Hjá trolbátunum eru heilir 4 í sáttmála, ein nýggjur flaka- trolari er komin, og hóast rækjuflotin er í svárari støðu í løtuni, er eisini endurnýggjan farin fram í tí skipabólkinum. Hetta kemst alt av, at smálutastýringin er burtur, og vinnan sleppur at virka frítt undir fastløgdum karmum. – Vinnan má tola at klára seg uttan almennan stuðul. Vit onnur mugu tola, at vinnan missir, men so sanniliga eisini vinnur pen- ing, sigur Jørgen Niclasen. Varsemi Vinnan klárar seg rættiliga væl, og orsøkirnar til hetta eru í høvuðsheitinum tríggjar. – Umsetiligheitin er størri, kapping er um fisk- in, og kanska mest umráð- andi er, at partafelags- skatturin er lækkaður, sigur Jørgen Niclasen. Hvat sigur so landsstýris- maðurin í fiskivinnumálum um, at vinnan, hann umsitur, stendur seg so væl, sum hann heldur, at hon ger. – Eg eri ovurerrin av úrslitunum. Fiskivinnan er - samanborið við aðrar vinn- ur - betur rikin. Og hóast vit ynskja endurnýggjan, er vinnan varin og leggur pening til síðis. Tað er umráðandi í einum fíggj- arligum sumri at fáa hoyggið inn, áðrenn heystið kemur, sigur Jørgen Niclasen. Men hóast tað stendur væl til í føroysku fiski- vinnuni í løtuni, er um- ráðandi ikki at vera alt ov bjartskygdur kortini. – Eg havi fyrr endurtikið aðrar, sum hava sagt, at trøini vaksa ikki inn í himmalin. Tað standi eg fast við. Framgongdin hevur verið øgilig seinnu árini, men nú eru tekin um, at hendan framgongdin ikki verður eins stór framyvir. Eingin vandi er á ferð, men vit mugu vera varin, tí vit mugu ikki rokna við, at vøksturin fer at halda fram ótarnaður, ávarar Jørgen Niclasen. Við tí ovurstóra búskap- arvøkstri, vit hava havt seinnu árini, hava bæði vinnan og landskassin konsoliderað seg. – Gongdin er sunn og røtt, men nú fiskaprísirnir ikki eru uppgangandi longur, mugu vit ansa eftir ikki at loypa framav. Men, sum vinnan er rikin, eri eg bjartskygdur um framtíð- ina, sigur Jørgen Niclasen, fiskimálaráðharri. Jørgen Niclasen, fiskimálaráðharri: – Eg eri ovurerrin av føroysku fiskivinnuni - Tað er umráðandi í einum fíggjarligum sumri at fáa hoyggið inn, áðrenn heystið kemur, sigur Jørgen Niclasen, fiskimálaráðharri 8 Føroya Fiskavirking Vestara Bryggja P.O. Box 3183 110 Tórshavn Tel: 35 55 55 Tel: 35 55 50 www.united.fo FØROYA FISKAVIRKING Tvøroyri Toftir Miðvágur Tórshavn Vestmanna Runavík Framleiðarin av einum stórum úrvali av fiskaúrdráttum Føroya Fiskavirking virkar fyri at framleiða og selja eitt stórt úrval av fiskaúrdráttum. Føroya Fiskavirking er størsti framleiðari av fiskavørum í Føroyum og keypa vit uml. 35% av øllum fiskinum, ið verður landaður í Føroyum frá føroyskum og útlendskum bátum. Føroyar liggja mitt í kalda og reina Norðuratlantshavinum, og hetta hevur við sær, at møguleikin at fáa fríska og góða rávøru er í hásæti.