týsdagur 17. januar 1928síða 3

andre færøske Fiskere — at vi gaar til Bunds med vor Ligkiste. Naar saa det næste Skib savnes med Mand og Mus og man er fortrolig med at det er paa Grund af Raaddenskab, saa rejs os en Sten paa Tveraa og skriv disse alvorlige Ord paa dem: Lagtinget drev dem i Døden! De færøske Fiskere vender sig fra Lagtingets to Partier og gaar til Valg med Socialdemo- kratiet, der kæmper for Fisker- nes og Arbejdernes Interesser! Hav Omsorf“ior vort Fare- fulde Hverv. Stem med Social- demokratiet! En Fisker. Ferskfiskasølumålid å Rikisdegi. Væntadi hr. Slebsager, at Føroya fiskimenn skuldu kyssa koyrilin? Síðani Foroya Fiskimanna- felag sendi bræv sítt, ið opin- berað var her, til >Rigsdagens socialdemokratiske Parti«, hevur verið nógv gól um, at málið var gjørt politiskt. Landstingsmað- urin hevur gjøgnum »Dimma- lætting« gramt seg hervuliga um, at málið um køluskipid og is- verkini er gjørt politiskt, og »Dimma« hevur eftir ringum evnum roynt at sneiða sær eitt litid valgagn burtur av, sum hon best kann, deils við at rósa ríksdagsmonnunum fyri teirra íðinskap, (Fiskimannafelagið hev- ur ikki lopið á teir), og deils við at hava viðtalur við harra Holm-Jacobsen, — men leskju- ligt er hetta agnið ikki, og vén- andi verður tað sjórikið innan 23. »Tingakrossur« hevur roynt at frigera seg og heldur, at Ef- flokkfelagar vera at- fersøe og hanns helst sjálvir munnu voldin, um málið er vorðið politiskt, og tað kann væl vera. Sannleikin er tann, at tað sum loypti so miklan kvøkk í hetta stóra mál, at allir nú kappast um at fremja fiskimannafelagsins. tað, var bræv Framman- undan var alt bert tvørskapur og himpr; men hetta nevnir „Tingakrossur“ einki um (man hann vilja fjóna tað, sum Føroya fiskimenn hava gjort málinum til frama)? Er tað nakar, ið hevur loypt parta- politikk í hetta góða og gagn- liga mål, so er tað ríkisstjórnin Madsen-Mygdal—Slebsager, og Sambands-odda- eingin annar. menninir gjørdu málið um skipalánini til partapolitisk mál á løgtingi, og stalbrødur teirra á ríkisdegi hava gjørt tað sama við hetta málið har: roynt at raka fremja tað sum eina sjónhvorv- tað at sær fyri fyrst al ing fyri fiskimonnum, meðan val fara fram, og síðan lata størkapitalistarnar í D. F. D. S. faa róman at sleikja, tå avturkar. Foroya Fiskimannafelag stend- ur frítt frá ollum partapolitikki, og tað hevur onga grund til at styðja nakran flokk fram um annan vegna tess, at tað hevur limir innanfyri allar flokkar í Foroyum, tað bert til endamáls at fremja tey okonom- hevur isku krav, sum eru fiskimann- inum til hesa ferð var vegurin til socialdemokratar lagaligastur, kann vera at hann frama, og er tað í heilatíkið, tað vilja tíðir prógva. Fiskimannafelagið hevur allar dagar verið væl hugað fyri „Skipafelagnum Feroyar“ eins og Føroyingar yvirhøvur, ti tað er eitt gagnligt verk fyri landid, og ti tad er stovnad mest av fiskimonnum og løgtingi i felag. Fiskimannafelagid var ti frå fyrstu stund samt um, at ,Skipa- felagið Føroyar" var best skikkað til at driva køluskipid, og fiski- menn fylgdu væl vid, tå skipa- 1 H felagid royndi at fåa Hull-rutuna ilag og søkti ríkisstjórnina um lån til skip, tað trúðið so væl til stjórnina, at tað væntaði hana fara at jåtta; men tá tað frættist, at stjórnin ikki bert hevði sagt kortanei; men hartil avreitt planir til D. F. D. 8. stiornini, okkara vendi felagid sær frå eins og allir rættskafnir Føroy- ingar. Eitt tilikt útvalt háð móti Feroyafólki kundi hin føroyski fiskimaðurin ikki tola og tiga til. Nú tykist hr. Slebsager tað at vera undarligt, at fiskimanna- felagid ikki vendi sær beinvegis fyri gjøgnum Ð til stjórnina ístaðin socialdemokratar á ríkisdegi. Vit hava ilt við at fata hugsn- arháttin hjá hesum ráðharra. 4 Hann hevði jú eftir ollum, sum fram var komið her, sagt nei fyri lánið, og nógv verri enn hann hevði svikið álit sagt nel, | skipafelagsins, og gjørt eina 1 okkara eygum ljóta gerð. Skuldu vit so fara at biddara- ganga gongd aðruterð til valdsmannsins? [la man hr. Slebsager kenna kynið í Foroyingum, tå hann heldur so; ikki eru Foroya fiski- menn sinnaðir til at kyssa tann koyril, sum sligið teir hevur so grimiliga; men ríkiskassan vildu teir tó heita á, og var so annar vegur at ganga enn til tann flokk á rikisdegi, sum megnar- ligastur er og stjórnini ímóti? Hitt var vannvirðislig gongd at aðru ferð, sum ikki bona hann bert hevði sytt, men eisini háað. Nú tykist málið vera komið í betri lag. Eftir hvat frætt er, vilja vælhugaðir menn úr ollum uttan um flokkum fremja tað ríkisstjórnina, um ikki tað tykist stjórnin sjálv er komin til eina gongur betur; og eisini, at betri hugsan og er fús at fremja lað, teirra uppskot aftur. Til tess eru bert socialdemokratar taka teir fúsir, so nú stendur stjórn- ferð, undir tilikum treytum, at hon ini í boði aðru men tó ikki so lættliga kann stokka frá og skjóta D. F. D. S. fram um At socialdemo- Sleb- sager til eldin og dugna Foroya seg sum áður. kratar soleiðis halda hr. fiskimonnum, skulu teir hava tokk eingin í hesum máli uttan tann, fyri. Partapolitikkur er sum ríkisstjórnin ger; men øko- nomisk sæð er málið eitt polit- iskt mál fyri aar Føroyingar í F, s. felag. Formannsvalið. Leygarkvøld- ið 14. januar kl. 9 vóru stemmurnar taldar, at Gunnar Winther á Sandi formaður við 231 stemmum, J. H. Danbjørg i Porkeri næstformaður við 191 stemmum. Síð- og varð úrslitið, varð ani- fingu Jacob Johannes Matras á Viðareiði 168, Johan M. Fr. Poulsen á Strondum 149 og J. A. Djurhuus í Kollafirði 147 stemmur. Luttøkan i ímóti sum vant er at vera í felagnum; 440/) av valinum var ikki stór bert ca. felagslimunum stemmaðu. Limagjaldið fyri 1928 (er tað ovhøgt?) Sum lógin ásetur, verður limagjaldið ásett av stjórnini á árs- fundi fyri eitt ár ísenn; tað er tí koma inn lækka heldur merkjuligt, at nú krav frá felagslimum um at tað fyri 1928. Tað var ásett á 1927 til at verða 6 kr. fyri teir, sum rinda heima, og 7 kr. fyri teir, sum ársfundi í novbr. rinda uttansóknar, og allir felagslimir mugu vita, at hetta gerst ikki um- aftur í ár uttan lógbrot. Grundirnar til, at hesi krav koma fram, eru ikki ringar at skilja, tær liggja í teim ringu tíðunum. Sum árið hevur verið í ár, eru seks krónur nógvur peningur fyri mangar fiski- menn, og tað er syrgjuligt, at tað skal vera so vorðið, at limagjaldi til fiski- mannafelagið skal vera ein byrða. Sjálvsagt er tað ein spurningur, um limagjaldið er ovhøgt; men tað er ein spurningur, sum frá einum felags- sjórnarmiði má vera svaraður við nei, Sum felagið nú arbeiður, eru tess útgjøld so mikið stór — burtursæd frá blaðnum, sum avtikid er, at tað ikki hevur sterri peningaframgongd, enn neyðturvuligt er. Ta fyrstu tíðina var limagjaldi bert I kr., men ta tid- lítið Tað var eina ex ina var felagið eisini ment og lítið virt. ofran av tíð og íðinskapi av teimum, vegna upp- ið felagnum stjórnaðu, serliga av for- manninum 8. P. úr. Konoy, at felagið stóð seg. Tá var felagið ikki ment at hjálpa fiskimonnum at fáa inn pening og annað tílíkt, nú hevur tað í mong ár millum 50 og 100.000 kr. felagið síðstu árini hevur hjålpt fiskimonnum innkasserað um árið, umframt at hesi við fiskasølu og roknað mong skip av Verdur limagjaldid lækkad helvt, um eini 4—5 ár og doyr í armóð. Tí hvort ár. niður í verður felagið fátækt missur tað peningin, tað hevur spart sær, fær tað ikki arbeitt, og eingin hevur ótta fyri, at tað vil taka sær av at fremja rætt fiskimannana. Væl eru tíðirnar ringar, og eingin veit betur enn stjórn fiskimannafelag- sins, hvussu trongligt tað er við pen- ingi hjá fiskimonnum, men ivaleyst eru tær 6 krónurnar í limagjald, sum tær, hann letur, sum fiskimadurin minst hevur råd til at spara. Ringar eru tíðirnar, sum tær eru, og ílla fær men hann fatur á peningi sum er; verri verða viðurskiftini, um felagið fellur á knæ. Heldur kundi tað verið betri vónir, um felagið var so megn- arligt, at tað kundi sett ígongd stórar og gagnligar felagsfyritokur í fiski- skapi og fiskitilvirkan og solu; men vegurin til tess er íkki at minka um inntøkur felagsins. Frá skattum slepst ikki, og av øllum skattum, fiskimad- urin letur, tora vit at siga, at tær seks krónurnar í limagjald eru tær, sum hann sær mest eftir, tí má eingin, sum unnar felagnum liv, hugsa um at lækka limagjaldið. Tað er lítið aftur- ímóti, hvat limagjøld eru í ødrum londum. Eitt árið kom her ein ið skuldi hann fekk so kvittan og rindaði seks Svenskari, skriva seg inn í felagið, krónur; tá hann var komin í dyrnar til at fara, vendi hann sær og segði: »Måste jag icke betala før nåsta mánad samtida ?« Tå hann fekk fyri 12 månadir, hann hevdi rindad, at vita, at tað var rysti hann høvur, flenti burtur ødru- megin og fór á dyr. So híliga var hann íkki sloppin fyrr. De italienske Trawlere. Hvad gjorde Lagtinget, da Itali- enerne søgte om Tilladelse til at etablere Stordrift paa Færøerne? Man vil stort italiensk Selskab først 1925 og saa i 1926 har søgt om Tilla- til at drift paa Færøerne. erindre, at et anlægge en Stor- Selskabet delse disse havde mange Trawlere, havde hidtil været stationerede i Coxhafen i Tyskland. Men da Fiskeriet for største Delen foregik paa Nordhavet, vilde Selskabets Indehavere forsøge at henlægge Fiskerflaadens Ba- sis til Færøerne. Selvfølgeligt var der en Del Folk der næsten stod paa Hovedet af Ærgrelse, og ikke paa nogen Maade vilde gaa med til at lade ltalienerne komme hertil, endsige stationere deres Fiskerflaade. Om man lægger Mærke til, saa var det ikke den Del af Folket, der kun saa sort i sort vedrø- stor rende den italienske Trawler- virksomhed. Købmænd og Re- dere o. I. Hvorimod den jævne defolkning, saa i en saadan Drift Mulighed for bedre øko- nomiske Forhold for Befolk- ningen, da en saadan Drift baade vilde medføre Arbejde og Indtægter, saavel paa Land som ombord i Skibene. Selv- følgeligt bilste den færøske Ar- saadan bejder og Fisker en Drift velkommen. Men dette skulde færøske Fi- | skere og rbejdsmænd ikke > faa megen Glæde af, det skulde | Færøernes Lagting nok sørge for. De to uenige Partier der naar det gælder Sager af mindre Vigtighed, fandt hin- anden her i Hensigten at hindre etablere- at denne Virksomhed des paa Færøerne, men Fler- tallet og Mindretallet havde hver sin Maade at afvise Itatalienerne Part fraraadede paa. Den ene og den anden tilraadede, men paa saa haarde Betingelser, at det gjordes umuligt at starte Virksomheden paa Færøerne. Saaledes handler de to Partier i Lagtinget. ellers er | Ur Føroyum. Tórshavn. Kalbaksmaðurin og ,„Tróndur“. Tað at lesa »Dimmalætting« nr. 3 i år og síggja undraði meg nógv ein ein kalbaksmann brygda skipar- inum á »Trénda« fyri ikki at sigla í góðum veðrið, so góðum, at hin víða- gitni »Sejagrynnan« ikki brýtur og at småbåtar royna vid linu å Tanga- fjørdi. Í hvussu so er, æntin má »Tréndur« ikki hava hevur skiparin ikki standi ella eisini hildi tað hevur pløtt verið í verið veður at farið; tí hann storri sund og hev enn Sundalagi og sæd ødiligari brot enn tey id kunnu síggjast á »Sejagrynnuni«, »Ruth« pløtt farid i gladustroki i Sundalagnum, Hevur sjógvar og so hevur skiparin á »Trénda« eisini gjørt tað og tað á stórum hevum. »Tréndur« kagaði nidan um Hvíta- mundi hann nes, íkki troysta sær longur, tí snæraði hann á og slapp sær aftur á båsin«. At skip hava bås, havi eg ikki sæð ella hoyrt fyrr enn August Jacobsen ger meg kunn- ugan við tað. Nei, sjógvurin er annað enn ein básur at standa á og fara á, kann eg siga, sum ein eldri sjómaður. Enkebernsloven. Vor Omtale af Enkebørns- loven i Nr. 25 af nærværende Blad, har vakt Interesse for dennes Lovs Benyttelse paa Færøerne. ved nærmere Undersøgelse, viser det sig at de Beløb som vi fremdrog den Gang, var hentede fra den Lov om oprindelige Understøttelse til Børn af Enker. Omhandlede Lov er ved An- ordning gjort gældende for Fær- Fær- øerne, og Beløbet er for øernes Vedkommende nedsat saaledes: 120 Kr. indtil Barnet har fyldt 4 Aar. 100 - - —- 8 - 4 — — — 4 -—- ikke Love, Enkebørnsloven er den eneste af de de sociale der undergaar en Forringelse, før de sættes i Kraft paa Fær- øerne. Der er saa meget mere Grund lil ved det kommende Lagtings- valg at gøre sin Indflydelse gæl- dende for at faa den sociale Lovgivning gennemført tilpas- sede efter færøske Forhold. Dette er et af Hovedpunkterne i det færøske Socialdekratis Program. Alle bør bruge: „Rita“ Sæbespaaner. Skrubbifon „R „Tjaldur Sæben. „OKKARA“ Toiletsæber. De bedste. De drejeste. , Á.“ "<= HUMAN XX — | Til Generalforsamlinger o. 1. udlejes »Havnar Arbeidsmannafelag«s Mødesal i Vágshotn. Henvendelse til Anton Andresen. ÉR