týsdagur 7. februar 1928síða 2

og nú merktist tað undif eins, at nú bar fram móti ljósari tíð hjá tí arbeiðandi fólkinum í Noreg. Arbeiðsmenninir fingu sínar menn inn á stórting og aðrastaðni. Flokkurin vaks og mentist, blødini blivu fleiri og Meiri, ungdómurin starvaðist í sínum lag fyri at og samla arbeiðaraungdómin undir vekja arbeiðaramerkinum. So fellur eitt skeið í tí norska arbeiðarans segu, sum voldi, at teir tarnaðust á sínu framburðs- leið. Arbeiðararnir spjaddist, og teir vóru trinnir flokkar. Hetta gjørdi stórt skák, men vitið og rættvísi sigrar. Aftaná at teir norsku árbeiðarnir høvdi staðið spjaddir, og høvdu rent harðliga saman í nøkur ár, so komu teir aftur ásamt um at stundum standa øksl móti akslum, til felags frama, og at tað hjálpti, prógvar fyrst stórtingsvalið og nú úrslitið: Eitt fullfíggja ar- beiðara-ríkisstýrið í Noreg. Grunden til Sambands- partiets store Nederlag. Konsul Dethlef Thomsen skri- ver i »Politiken«: Sambandspartiets og pludselige Nederlag skyldes først og fremmest Justitsminister Ryt- ters Mangel paa Forstaaelse af Færingernes ganske upolitiske Krav om Reformer paa Nærings- livets Omraade. store Saa længe Næringslivets Triv- uafhængig af Politi- ken, blandede Menigmand der- oppe sig ikke i partipolitiske Stridigheder. Men i de Aar har den offentlige Diskus- sel var sidste sion mere og mere drejet sig om upolitiske, sociale Spørgs- maal, navnlig om Reformer paa Fiskeriets Omraade, og det er Rytters og store Fejl, at de har gjort sig disse nationaløkonomiske Fore- Sambandspartiets gangsmænd til Fjender. Den færøske Fisker kæmper en haard Kamp for Tilværelsen, Flag Ære baade under Island og ved men han gør sit danske Grønland, til Trods for utids- svarende Skibe og Fangstred- skaber. ham Grønland staar for og Islændingen som det store Mu- lighedernes Land, ligesom det gjorde for deres Forfædre, da Fiskebanker tilstrækkelig de forefandt rige og Kratskov og Græs inde i Fjor- ved Kysterne dene til Græsning for deres nøj- somme Kreaturer. Færingerne kan slet ikke fatte, hvorfor det danske Monopolstyre lægger Landet øde og ikke alene ude- lukker Færingerne fra al Sam- kvem med Landets Indbyggere, men endogsaa forbyder dem at benytte en enkelt øde Ø som Tilvirkningssted for deres Fisk. De dygtigste færøske Fiskere er efterhaanden jaget ned til England, hvor de har set, hvad der i andre Lande for Fiskeriet og Salget af Fiskeri- produkter. Nordmændene har i et Par Aar haft en Hurtigrute i Gang (7 Dampere) med fersk Fisk fra Grønland, medens Fæ- ringerne maa smide deres Helle- gøres flyndere over Bord, og hele Grønlands Befolkning fanger jo ikke tilsammen et større Kvan- tum Fisk end 2 Motorbaade fra Vestmannaøerne. I alle Fiskerihavne, Skagen indbefattet, foregaar der et liv- ligt internationalt Handelssam- kvem, men Færøerne, som ligger midt i Atlanterhavets Fiskeban- ker, er stadig omgivet af en kinesisk Mur ligesom Grønland. Færingerne ser intet, lærer intet og faar ingen Del i de umaade- lige Rigdomme, som udenlandske Fiskere skovler op af Havet lige udenfor deres Dør. Alene Tysk- erne fisker paa en enkelt Maa- ned for 2'/, Million Kr. udenfor det islandske og færøske Søter- ritorium. Al denne Fisk bringes i isafkølet Tilstand til det indre af Tyskland og spises dér fersk. Hr. Rytter interesserer sig ikke for disse Problemer, og bekæmper de Folk, der arbejder for fredelige Reformer paa Næringslivets Omraade. Og Sambandspartiet følger troligt i han deres Herres og Mesters Fod- Dette at Sambandspartiet nu er spor. er Hovedgrunden til, blevet sat ud af Spillet, uden at der tilsyneladende har fundet nogen som helst politisk Kamp Sted paa Færøerne. tvivler ikke i den Færingerne mindste Maade om, at danske Nation gerne vil hjælpe men dem enhver Maade, hvad de tvivler om, er Hr. Ryt- og praktiske Kendskab til Erhvervs- forholdene og deraf Forstaaelsen af de rigtige Veje til at delagtiggøre Færingerne i paa ters Regeringskontorernes deroppe Havets Rigdomme. Dethlef Thomsen. Føroyskir javnadarmenn ella danskir socialdemokratar? Tað tykist, sum føroyskir po- litikarar yvirhøvur, óansað hvønn flokk teir teljast i, skilja og greina tyduliga ímillum før- oyskar javnadarmenn og danskar socialdemokratar, ja, eisini í út- londum verður skilað ímillum hesar stevnur. Nakað má liggja til grundar fyri hesum, tá so mangir vilja seta skilnaðsótt Vert er tí at spyrja bæði um, hvarí ímillum. skilnaðurin stendur og hví hann kemur so hvassliga fram her. Javnaðarrerslan er nú gomul í heimi, og tað, hevur eyðkent hana frá fyrstu tíð fram aðrar politiskar rørslur, tad, at hevur haft til endamåls at verda verða sum um mangar er júst hon millumlandarørsla, international: -— > Ognarleysu vinnumenn úr øllum londum haldið saman — var hitt fyrsta herrópið, sum hin fyrsti mikli ein undangongumaður javnaðar- manna Karl Marx birti upp. Javnaðarhugsjónirnar eru í sínum upprúna internationalar; men tað vísti seg við tað sama, at tær høvdu ilt við at vinna fram, har tjóðskapsrerslan var ung og sterk, uttan í samanhang hitt tjóðskapsliga — hitt nationala. Karl Marx's I. Inter- nationale fekk, deydamein av Franskmenninir f vid sum kunnugt, teirri roynd, 1871 royndu at gera vid sini kom- nærum munistisku fyriskipan f Paris, og tað vardi leingi, áður javn- aðarmannarerslan fekk føturnar fyri seg aftur í Frakklandi, men í Týsklandi vann hon tessmeira fram í árunum frá 1862 til 64, tá hin navnframi agitatorin Las- salle var undangongumaður, og hví væl høvudsgrundin, javnadar- rørslan vann so fram í Tysklandi tå, var ivaleyst tann, at Lassalle bert vendi sær til tyskar arbeidarar, og ti tad yvir hansara agitation altíð var ein sterkur týsktjóðskapsligur dåmur. Bebel og Lieb- aðra Seinni komu knecht og internationala javnaðarrerslu í Týsklandi, og fingu teir eisini talríkan flokk. Hóast hesir flokkar íkki klandraðust í stór- birtu í eina um, stóðu teir tó hver sær til 1875, tá teir móti teim áræsum, hin stóri nationalisturin Bismark gjørdi á teir, máttu ganga saman undir navninum „Hitt týska socialdemokratiið“. Navnið: „tjóðskaptligir javn- aðarmenn“ ella „nationalir soci- alistar“ er soleiðis ikki nakað, ið er ókent í heiminum, tvørtur tað brúkt í ymsum londum, og tað ímóti, hevur tíðin verið er ein sjålvfylgja, at tað kemur fram her í Føroyum nú. Hevdi javnaðarrerslan komið her til Føroyar frammanundan 1906, mundi neyvan verið skilt so hvassliga ímillum danskar socialistar og føroyskar javnað- og var frammanundan 1890, ikki gitið, og hví? tann tjóðskapsliga rerslan ikki vaknað í Feroyingum, og fyri 1906 var hin politiski mótsetn- ingurin millum Danir og Fer- ovingar ikki so stórur, sum hann hon komin var tílíkt Tí tá var armenn, er vorðin nú. Tað er náttúruligt, at tá tjóð- skapskenslan vaknar í einum fólki, má hon hava sær ein mótsetning fyri at liva — ella rættari kanska: hon vaknar ikki, fyrr enn ein sovorðin mótsetn- ingur er tilstedis; men tíðin, sum liggur millum 1890 og 1906, vísir, at ein tflfkur tjóðskaps- ligur måtsetningur væl kann vera, uttan nakar sterkur polit- iskur mótsetningur nýtist at fylgja við. Tað var eingin polit- isk spenning millum Danmarkar og Feroyar fyri 1906. Tað vísti seg tvørturimåti júst tå at vera tær bestu atstødur til fremjan av hóskandi sjálvstýri í bestu semju; men so brast ódnin á, og hvaðani? Jú, júst frá upp- havsmonnunum til tann polit- iska flokk, sum tapti so eiggju- liga við síðsta væl til løgtingi. fløkja, sum tå kom f Føroyafélk, er ikki greidd enn, og hon er atvoldin til, at javnaðarflokkurin her á Tann uppaftur- landi byrjaði í tvíningum. Tað er sjálvsagt, at rætthugs- andi menn, sum ganga inn í okkara politiska lív við tí ætlan at avríka nakað haldgott, mugu serstakt fíggjarligt ræði danskari krónu aftur. Um hon nú kann verða greidd á tann hátt, sum tå var tilætlad, er ivasamt, men hon, vit kunnu ikki liva í henni við heiðuri og sóma. Føroyskir javnaðarmenn eru sjálvsagt allir, sum fylkjast um javnaðar- stevnuskrånna, í Føroyum, og hina internationalu tað sum kemur at andi, (um tað ikki eydnast at faa fulla semju flag innan næsta val), verður bert hin politiska og tjóðskapsliga flokjan, sambandið uttan gylduga grund loyptu í 1906 og síðan helt uppi í 22 ár og, sum tað framvegis ætlar at halda lív í. Hendan mikla flokjan kann uppá mátar, og tað er trúligt, sjálvsagt verða greidd fleiri at menn, sum annars eru sættir um koma at standa ósættir Í flokju- spurninginum. Javnaðarmenn, har, kunnu soleiðis sambandinum. um teir kunnu sum ynskjandi kundi verið. Tá >Dimmalætting< nú aftaná ósigurin leggur sær so eina við at briksla donskum javnaðar- monnum í Danmark, at tað eru teir, sum hava spælt teim foroysku »separatistinum« sigurin Í hendi, so er hetta bert ein nýggj roynd Í at grugga og røra hitt politiska farvatnið upp, so at oddamennirnir framvegis kunnu sita og draga sínar blindu politisku hvitingar í náðum. I 1906 eydnaðist »Dimmalæt- ting« at øsa danska vinstraflokkin og teir konservativu upp ímóti sjálvstýrisfólkinum í Føroyum, stóð við í 20 ár; tað nú vil eydnast so øsingin men um hinu gomlu at øsa somu flokk- ar upp ímóti donskum javna- er isamt. Viður- skiftini eru t6 eitt sindur ødr- vísi nú enn tå; tó viljin hjá sambandinum tykist at vera hin flokju í, og mátin er eisini At fáa danskar politiskar flokk- ar til at hjálpa sær í einum ðarmonnum sami til at loypa hin sama: foroysk-politiskum bardaga. >Dimmalætting talar so nógv um alla ta hjálp, sjálvstýris- menn í Føroyum hava fingið frá donskum javnaðarmonnum í Danmark til hetta tingvalið. Hvat er tað fyri hjálp? Er hon opinber ella er hon í loyndum? — Hevdi »Dimma« enntá hildið seg til foroyskar javnaðarmenn, hopi verið í hon í kundi eitt slags illgruna hennara, hóast royndum eisini tá var grunda- leysur — Kundi íkki stundin nú verið tilat kanna eftir hverja opinbera og fjalda beinvegis og umvegis = sambandspoltikk- urin í Foroum hevur fingið frá donskum afturhaldi? At føroyskir javnaðar- menn fáa studning frá donsk- um javnaðarmonnum til frama fyri javnaðarpolitikki er einki undarligt, tí tað er ein royndur lutur, at javnaðarmenn um allan heim hava rætt hverjum krevja fløkjuna uppafturgreidda sum skaptist, tá sambandið fekk Foroyafólk at kasta tilboðið um undir greiðast má vera skilj- sum allamannajavnaðarpolitik, bæði her og »takka« ikki standa so nær saman, ødrum bróðurhond um landa- markini. Og tflik hjálp eigir ikki at styggja nakran Foroying frá at vera javnaðarmaður, alt at ikki óhóskandi fylgja við hjålpini, Í geundini er tað heldur íkki henda hjálp, ið er skiljandi millum javnaðarherjaðar menn í Føroyum og »Dimmalætting« nemur ikki við hetta mál; men skiljandi er óttin fyri ikki at sleppa at ráða sær treytir tað sum er sjålvum, tå ein tekur ímóti hjálp, og hendan ótta hevur »Dimmalætting« = vid sínum sambandspolitikki loypt á Før- oyingin. Hon hevur altíð gloppa teimum hurðina til falska takk- semistreytir saman við studn- ingunum, um sjálvbjargnis- og frælsishugurin læt seg ovmikid til sjónar hjá einum hverjum, og nú eru Føroyingar so illa skelkadir, at teir bera ótta fyri treytir fylgja vtð einari hverjari hjálp. >Dimma- og urin hava tykið frá teimum trúnna at bindandi lætting« sambandspolitikk- uppå, at menn kunnu arbeida saman fyri at fremja ljómandi hugsjónir uttan hugsan um smá- ligan persónligan vinning pen- ingaligan ella tjóðskapsligan. Mangt er at kenna samband- inum um. F. s. Mussolini duellerer. Men han bærer Staalvest under Skjorten. »Daily Herald« bringer føl- gende opsigtsvækkende Kor- respondance fra Rom: Fornylig udkæmpedes i Ro en Duel mellem Mussolini og Kongens Svigersøn, Grev Calvi. Ministerraadet bestemte for kort Tid siden, at 2-Lirestyk- kerne skulde præges med Mus- Billede. at underskrive Bestemmelsen og raadede til at for- handle med Kronprinsen. Prinsen fik Grev Calvi til at deltage i Konferencen, og under denne lod Mussolini sig henrive til nogle uparlamentariske Ud- tryk. Prinsen forlod Værelset, mens Grev udfordrede Dikta- toren til Kamp paa Livet. Den følgende Dag mødtes de to Kamphaner i en lille Lund i Nærheden af zoloogiske Have i Rom. Calvi er en af den italienske Hærs bedste Fægtere. Det vidste Mussolini, og derfor iførte han sig en Staalvest under Skjorten. Han paastod, at han altid bar en saadan efter det sidste Attentat. Kampen begyndte, og Grev: Calvi ramte hurtigt Mussolini med et Stød i venstre Bryst — men Kaarden knækkede midt over. Rasende over Modstande- rens Fejghed slyngede han Resten af Kaarden i Ansigtet paa Diktatoren, idet han raabte: Hund! Mussolini fik kun et let Saar i Kinden. Men siden har han ikke turdet vise sig udenfor Chigi Palæet. solinis Kongen afslog Mussolini Calvi den