týsdagur 13. mars 1928síða 2

PP FK P + * 4 34 Mongdir av eggjum eisini í kaldastu pe I & vetrarmánaðum. Vtarstu undan- gongumenn og alifuglasær- frødingar Danmarkar og Onglands ráðgevarin fyri alifuglarokt Dan- markar, harri 0. W. Rasmussen-Igle- kjærgaard, frú Agnes Seemann, Haralds- lund Lyngby, Mr. Powel Owen, F. B.S. A., stjórnarmaður i Counsil and Excutive of National utiliy poultry Society, England, tilmæla allir at nyta Karswood hesnafóðratilsetningtn, sum er heimsins besti og mest nýtti eggjafjølgandi fóðra- tilsetningur. Frú Hofjægermesterinde Dagmar Casten- skjold „Kongstedlund“ skrivar fylgjandi einastandandi viðmæli. »Tygara frálíka høsnaf6dur »Kars- wood« havi eg nytt hesar síðstu ca. 2 mánaðar við ógvuliga góðum úr- sliti. Høsnaflokkur min av blandaðum slag, ca. 50 i tali, hevur vorpid dagliga ca, 30—40 egg eisini í kaldastu vetrar- mámaðum.“ Ér at fáa hjá keypmonn- um, mjølhandlarum og keypsluteløgum Í pakkum frá 20 oyr. Stórsola. Karl Schultz & Co., Keypmannahavn K. A —Wiiwee> somhed til Færøerne, ej heller har Stat og Kommuner paa anden Maade ydet nogen Bistand til Byggeriet paa Færøerne. Færingerne maa altsaa selv skaffe Realkredit gennem deres egne Sparekasser, og disses Mid- ler er derfor haardt anspændte. Kunde der ikke paa en eller anden Maade skaffes Færingerne lidt Realkredit hernede fra, saa at Færingerne kunde frigøre nogle af deres Sparepenge til Fiskeridrift? De færøske Jord- stykker er i høj Pris, fordi Fæ- ringerne elsker deres Jord og slaas om at faa fat i den. Risi- koen er derfor ikke saa stor ved at laane paa Jorden. Det vil maaske blive betragtet som formasteligt at henvise til de Hundreder af Millioner, som Sønderjylland har faaet laant og garanteret for, selv om der til Færøerne kun er Tale om et ganske ringe Beløb. Østifternes Kreditforening har vist principielt ikke noget imod at oprette en Filial paa Færøerne, naar Matrikuleringen af Jorden er kommet i Orden. Det er vist nærmest af idealist- iske Grunde, at Kreditforenin- gen holder sig tilbage. Færin- gerne er jo ligesom Sønderjy- derne uvant med Kurstab paa deres Realkredit. Med Hensyn til Driftskapital til Fiskeriet, da er en Aktie- kapital paa 300.000 Kr. alt for ringe et Beløb til at financiere 3.000 Færingers Fiskeri fra i Januar, naar Skibene udrustes, til hen paa Efteraaret, naar Klipfisken er færdig til Eksport. Der maa tages Stilling til Op- rettelsen af en Fiskeribank paa Færøerne, som der i flere Aar har været Tale om. Den Mulig- hed er ikke udelukket, at Fæ- ringerne selv vil deltage i Aktie- tegningen i en saadan Bank, hvor Kapitalen direkte kommer Fiskeriet til gode uden at man behøver at benytte danske Kre- ditforeningsobligationer som Mel- lemled, Føroya Banki. Færingerne har som sagt tid- ligere sat deres Sparepenge di- rekte i Fiskeridriften med Køb- mændene og Fiskerederne som Mellemled. Med Hensyn til Eksporten af den færøske Klipfisk, blev denne indtil for nogle faa Aar siden financieret af Nationalbanken og enkelte danske Privatbanker gennem Mellemhandlere i Kø- benhavn, men efter de store Tab, der til Dels var en Følge af den danske Krones Mangel paa Stabilitet, er denne Finan- ciering nu omtrent ophørt. Færingerne er derfor nu nødt til at sælge Størstedelen af Fi- sken i halvfærdig Tilstand som som i Saltfisk til billige Priser til en- gelske og skotske Opkøbere, som har Penge nok til at købe Salt- fisken og tørre den færdig i England. Men derved har Kvin- der og Børn paa Færøerne mistet Størstedelen af den Ar- bejdsløn ved Fisketilvirkningen, som de tidligere levede af om Foraaret og Sommeren, medens Mændene driver deres farlige Fiskeri under Island og Grøn- land ombord i deres gamle Kuttere. Hvis den danske Mellemhan- del med de færøske Eksportpro- dukter skal bevares, maa de danske Banker kunne financiere de danske Mellemhandlere, ellers tvinges Færingerne til at søge til Udlandet, ligesom Islænderne nu gør gennem deres egen direkte Dampskibsforbindelser. Jeg hen- vendte mig for nogle Aar siden desangaaende til Hr. National- bankdirektør Westy Stephensen, som kender til Forholdene, samt til de andre danske Hovedban- ker, men disse Henvendelser førte ikke til noget positivt Resultat. Færingerne har nu selv dan- net et Eksport-Handelsaktiesel- skab, som har søgt at skaffe sig noget mere Aktiekapital her i København, dette er ogsaa mis- lykkedes. Med Hensyn til Importen til Færøerne, da er denne hidtil i stor Udstrækning blevet finan- cieret af Kommissionærer i København. Kommissionærerne kæmper tappert for at holde Stillingen, men ogsaa disse Fir- maer lider under Mangelen paa tilstrækkelig Driftskapital, til Dels paa Grund af store Til- godehavender hos de færøske Kommittenter, hvilket atter del- vis er en Følge af Stagnationen i det færøske Erhvervsliv. I de sidste Aar er der gjort et stort Arbejde af Agenter paa Færøerne for at sætte de fær- øske Importører i direkte Forbindelse med danske Eksportører. Disse danske Fa- brikanter og Grossister yder nu Færingerne en Del af den Kre- dit, de trænger til, men langt fra tilstrækkeligt. Færingerne har fra gammel Tid gode For- bindelser i Skotland, ogsaa fra Norge faar de en Del Kredit. Trods dyre Omladningsudgif- ier og Mangelen paa gode di- rekte Dampskibsforbindelser med Middelhavslandene, hvor Klip- fisken afsættes, har Køben- havn endnu gode Betingelser for at bevare Handelsforbindel- sen med Færøerne. Dertil kræves især 3 Ting, tilstrække- ligt Kendskab til Forholdene, tilstrækkeligt Initiativ samt først og sidst tilstrækkelig Kapital. Det vilde være urimeligt at forlange, at det ærede Udvalg skulde tage Stilling til alle de ovennævnte Spørgsmaal. Det, der foreligger, er, at der i disse Dage skal træffes hurtige og afgørende Dispositioner med Hensyn til Aktiemassen i Føroya Banki. Endvidere foreligger der maaske en Mulighed for at skaffe Færingerne ny Kapital under en eller anden Form samtidig med, at der skaffes ny Kapital til Landmandsbanken. Man ved endnu ikke, om Føroya Banki er købt eller solgt, eller om Aktierne maaske er gaaet over paa fremmede Hænder. Føroya Banki er til Trods for sin ganske lille Aktie- kapital faktisk Indehaver af et Monopol paa Pengehandelens Omraade, der har den aller- største Indflydelse paa hele Sam- fundsøkonomien deroppe. Si- tuationen er derfor i Øjeblikket skæbnesvanger for Færingerne, næsten i højere Grad end for Landmandsbanken. Der er ikke Tid for det ærede Udvalg til at afvente officielle Betænkninger fra samfunds- økonomiske Repræsentanter paa Færøerne, uafhængige af Ban- ken, og Lagtinget er ikke sam- let før i Slutningen af Juli Maaned. Under disse Omstændigheder har jeg anset det for min Pligt at gøre det ærede Udvalg be- kendt med ovenstaaende Op- lysninger og henlede Udvalgets Opmærksomhed paa Færinger- nes samfundsøkonomiske Inte- resser i denne Sag. Jeg tvivler ikke om, at det ærede Udvalg ved de forestaaende vigtige Afgø- relse i fuldeste Maal vil vare- tage disse Samfundsinteresser. Ærbødigst Dethlef Thomsen. Fiskiskapur Noregs 1928. 25. februar vóru fingnar falt ca. 6,, milliónir og eru harav farnar í salt 3,, milliónir. Undanfarnu ár var veiðan um somu tíð: 1927 9, mill. íalt, harav saltað 5, mill. 1926 9, - - — 28 1995 =; — . — bg 1994 44 — - = - 24 1923 6; — - — 2. 1922 5: — — - 2, 192) 79 — - : - 34 — 1920 4, — - — Pe — Rættleiðing. Í síðsta blad er undir >Torskafiskiskapur Íslands 1928< komin tann misprenting, at har stendur »Skpd. a 100« í staðin fyri >Skpd. a 1600 Várfiskurin. Vestur í havi bragdar nú várfiskur; men á Norðurhavinum ber lítið til enn. Enn er eisini Í fyrra lagið har norðuri; meðan várfiskur, eftir gomlum merkjum skuldi verið álkomin á Grægerismessu vestur i havi. Góður útiróður og stór veiða. Ein motorbåt- ur í Havn »Sigmund«, kom leygardagin seinasta aftur úr vesturhavinum við einari heldur sjáldsami veiðu: 180 av allar- storstu longum og 140 torskar. Veiðan våg 44 centnar, Tilsamans hevði hesin bátur eina veiðu fyri vikuna: 135 centnar. Nú leggur flotin út! Nú leggur okkara alt annað enn tíðsvarandi fiskiskipafloti út við einum 2500 manns av Føroya fagrasta ungdómi. Ikki er tað mentamannakor teimum standa í boði, har 16 manns hver við ollum sínum sjóklæðum mugu balast Í einum rúmi (í alskyns veðri úti á sjónum), sum hevði verið hildið óvglítið til 5 uppi á landi. Lítið munnu teir geva gætur eftir korum fiskimannsins, sum fara við meginpartinum av tí virði, hann veiðir upp frá botni, antin teir eru Í landi ella úr landi; at teir eru, vita vit bert av tí, at tann fiskur, sum her verður keyptur í ráfiski fyri 12 oyru Í mars, verður seldur sum klippfiskur til spanskan grosist fyri 100 f juni—juli, Gott man tilfari tó hava verið til í Feroyinginum av fyrstu tíð; tá hann enn er so frægur, sum hann tydiliga sýndi við síðsta val, Aftanå 400 ára langa kúgan undir skiftandi valds- hørrum við fremmandum mono- polhandli, síðan eina stíva hálva old undir rangvorgasta skúla- skapi heimsins, og enn arbeið- andi undir ringum viðurskiftum bæði til lands og sjós eru foroyskir menn fúsir at bróta seg uppundan bæði tjóskapsliga og fíggjarliga. Var aðaltilfarið smittin ring- ari, andi ikki neistin longur! Heilir og sælir fari tí teir, ið nú leggja útaftur á hitt lúnu- fulla havið, sum stundum gevur ríkar gávur, men sum eisini tekur síni dýru gjøld. Veri teir undir hansara verndarhond, sum ollum valdar, tí tá eru teir best vardir bæði í byrði og and- róðri, bæði í gleði og sorg. Felagsviðurskifti. Hóast Foroya Fiskimannafelag støðugt er í framgongd og hevur eitt limatal ið nú reiggjar ímill- um 2000 og 2200, so eru langt frá allir fiskimenn innanfyri fel- agið enn á tann hátt, at teir allir gjalda limagjald hvert ár. Ca. 150 fiskiskip munnu ganga út um árið, og man tað vera nakað á leið, um vit rokna 18 manns uppá hvort yvirhovur. So statt, skuldi verið ca. 2700 manns, ið við skipum fara, og eru tí javn- liga ca. 700 manns uttanfelags. Tað, at skiparafelagsmenn ikki mugu hava óorganiserað fólk við, hevur virka sera nógv styrkjandi fyri Fiskimannafelagið; men einstakir skipara eru ikki felagsmenn heldur, og við teir gerst einki uttan tað, at fiskimenn nokta at fara við teimum. Hverjar grundir menn hava til ikki at vera felagsmenn, er sera ymist. Ofta man grundin vera eingin; og hitt bera og blektaða ansaloysi er atvoldin til, at menn standa uttanfelags. Summir siga seg ikki hava ráð at vera felagsmenn, teir tola ikki at missa tær 6 kr.; men vit hava gáað eftir, at mangir av hesum monnum væl hava ráð at keypa mong slíkir upp i brennivíni og tubbakki um árið, sær til lítlan frama. Eingin skipari sigir seg ikki kunna vera felagsmann av trúargrundum og hann hevur hvørtår óorganiserað fólk. Ikki ber tað so sjáldan á, at uttanfelagsmenn hava notið heiuvegis gagn av lí felagið avrikar: Eitt skip ella ein reið- ari við fleiri skipum kemur í peningatrongd ella fer á húsa- gang. Fiskimannafelagið má nú uppí leikin fyri at bjarga tí, fiskimenninir eiga, og mangar ferðir hevur tað eydnast at bjarga einum 10—100 ella 150 túsund krónum, men eru her uttanfelagsmenn uppi Í (og tað hevur verið tilfelli), fáa teir sama rætt sum felagsmenn, um ikki allir limalistarnir eru komnir inn til felagsskrivarans tá sakin verður avgjørd, so hann kann síggja hvorjir ið felagsmenn eru; men listarnir koma tíverri ikki allir inn, fyrr enn Í januar— mars árið eflir og so veit fel- agsskrivarin ikki vist um ein maður er limur ella ikki; um- vegis njóta allir fiskimenn gavn av tí felagið hevur avrikad síð- ani 1922. At felagsmenn ilskast við tí- líkt er sjálvsagt; men einki er hesum at bøta uttan at senda limalistarnår inn til felagsskriv- arans innan 1. oktober og halda uppi góðum felagsskili. At hugsa um, at teir sum lúra seg undan at rinda lima- gjald, skulu koma tl betri hugsan av tí, teir njóla gagna av felagsskapinum, er fåkunnugt, tí hann, sum er so lítilátaður, at hann krypur undan pliktini, smæðist heldur íkki fyri at taka við órættvísum peningi. frá Hava tygum ilt av liktornum? harðari húð? eymum fótum? ella av fótasveitta? Radox fótatváttasalt er hitt einasta groðandi og linandi ráð móli omanfyri nevndu illskum. Radox er heilt óumveruligt í hvorjum húsi. Ein Radox-fóta- tváttur gevur tygum „nýggjar føtur«. — Hví líða fotakvøl longur? Keypi ein pakka í dag í sápusolu, apotheki ella hjá keypmanni. ——————eaaa—— Summir felagsmenn hetta við ikki at rinda limsgjald vegna tess, at aðrir sleppa undan ella eru órudduligir. Tílíkt er eis- ini fákunna, tí skulu oll tey, sum eru rættvís í huga halda uppat við at gera rættvísar gerðir fyri tað, at onnur eru órættvís, verðir endin bert tann, at alt rættvísi doyr út av foldini. Tá nú menn vera riknir frá mynstringini av tí, at teir eru uttanfelagsmenn og skulu galda 7 kr. Ístaðin fyri 6, eru teir stundum ófrýntligir, og vera teir spurdir hví teir tá ikki hava goldið heima, er ikki sjáldan, at teir kennast inná sóknarfor- mannin, — hann hevur ikki kravt teir — hann er ikki álít- andi o. s. fr. — Tílík undan- forsla er eisini fákunn, tí sókn- arlimirnir hava sjálvir valt sær sóknarformannin, og teir kunnu sjálvir seta hann av, um teir ikki halda hann duga, so Øskil sóknarformanninum bera allir sóknarlimirnir ábyrgdina fyri, um teir ikki taka sær um reiggj, tá teir vita av, at Óskil er. Eingin sleppur undan ábyrd- ini við at skumpa frá sær skyldu sina! Eitt so stórt og spjatt felag sum Føroya Fiskimannafelag er sjálvsagt íkki so lætt at stjórna sum eitt minni felag, t. d. eitt arbeiðsmannafelag, ið bert umfatar eitt bygdarlag, og Fiskimannafelagnum torvast tessvegna ágrýtnari stjórnar- menn; men so sum hendan stóra = organisation er fyri- skipað, gongur alt væl bert hver álitismaður ger skyldu sína. Mest hongur á sóknarfor- monnunum, og varir ti um at limirnir meta, tá val; eru og velja skilabestu og álítamestu menn til sóknarformenn. Tað er ikki so sjáldsamt, at felagshugaðir menn, sum leiðast við Óskilið, koma og bera fram eina hugsan, sum ár undan ári hevur livað. Hon er hendan: Mynstringarstjórnin — fúti ella sýslumaður skulu hava ta skyldu, ikki at mynstra nakran mann uttan hann er Í Foroya Fiskimannafelagið. Tá svarað verður aftur, at tílíka skyldu hava teir ikki, krevja hesir fel- agsmenn, ið hava hesa hugsjón, at løgtingid skal leggja hesa skyldu á teir við lóg. Um tað kundi verið møguligt at lagt tilika lógskyldu á mynstr- ingarstjóran er sera ivasamt; men lat okkum siga, at tað var møguligt. Hvussu vildi úrslitið verið ? Felagslógin mátti so verið samtykt á logtingið — og ríkis- degi við. — Sum legtingið til Dags hevur verið samansett, og sum tað enn er samansett, eru tað ikki fiskimenninum ella teirra álitismenn ið ráða, og vit kvíga tí fyri, at felagslógin fekk tílíka broyting á løgtingi, at hon neyvan varð so fræg fyri fiski- menninar, sum hon er. Soleingi sum fiskimenninir ikki standa saman Í flokki við javnlíkum sínum, arbeiðsmonnum og seta sínar egnu menn við landa-