týsdagur 17. apríl 1928síða 2

Foroyingar rætt nokk frítt lurta eftir ollum, ið sent verður úti í heimi; men teir mugu tá minst hava eitt lurt ið kostar fleiri hundrað krónur og brúkar hartil føluliga nógv ravmagn um árið. Hetta eingin hevur sjálvsagt ráð til uttan hann, sum ríkur er, og verða tey ríku tí so nær sum eina um gleðina og gagnið av radio í Føroyum. At hetta ikki er beint, er lætt riku hava mangar vegir til mentum; men at síggja, tí tey tey fåtaku fáar; men at fáa tað broytt er ikki so lætt. Ein víð- varpari í Havn í sama stíl, sum teir nú hava fingið ein í Reykjavík, vil ikki standa seg av tí gjaldi, sum lurtarar um landið kunnu lata, verður sagt. Tað kann vera; men vegna tess, eitt allment ment- unnarmál, má hitt vera luttikið í kostnaðinum, so at málið er allmenna tað munar. Kunnleiki er makt, sigst, og eitt so fáment og fjarskotið fólk, sum Føroyingar, hevur ikki ráð til at latað nakað óroynt, sum kann fora teir fram í siðmenning. Ein royndur lutur er nú tann, at hitt allmenna her einki hevur gjørt hesum máli til frama; men tað er enn verri, at her eru lagdir steinar í vegin við teirri lóggávu, sum framd er hesi síðstu árini, og vid tí óljóði, sum tær tráðleysu telegrafstoð- urnar halda her. Ætlan legtingsins við teirri telefonlóg, sum framd var fyri ári síðani, var tann, at løgtingid skuldi hava einarætt til radio- sendarar í Feroyum, og at tær radiostoðir, sum her eru fram- skuldu ganga inn I hesum anundan, undir ræði tingsins. máli tóku ríkisstjórnin og ríkisdagurin legtingið av ráði, so úrslitið er tað, at nú eru fleiri, ið hava radiosendarastødir her: Stóra Nordiska, Telefon- driftin og, innan langt um líðir, „Det danske Fyrvæsen“. Alt verður tí hitt bera óskil. Hver sendarin ger ødrum ónáðir, og allir gera teir lurtarum nógv fortred við sínum buldri og skrenji fram um alt skrenjar hin stóri Marconi-sendarin í Havn. Meðan hetta ólagið er, gerst sjálvsagt einki. „Radio“ er inntil víðari eitt privilegium fyri tey ríku í Føroyum. R. Rasmussen. Et grufuldt Familie-Drama. En russisk Ingeniør, der levede som dansk Husmand, dræber med Øksehug sin Kone, sine to voksne Børn og sin Svigermoder, tænder Ild paa Huset og hænger sig selv. Medens Kirkeklokkerne rin- gede Paaskestilheden indover Lande, er der i den lille danske Landsby Bjergsted, 4—5 Kilo- meter nord for Jyderup, ud- spillet et grufuldt og blodigt Drama. Det er en af de Omvæltningen i Rusland skabt saa mange af, som i den gryende Skærtorsdagsmorgen har fundet sin Afslutning i et frygte- ligt Drama, der har udslettet fem Menneskeliv og har rystet alle Sind i den lille sjællandske Landsby. For snart en halv Snes Aar siden kom en ca. 35-aarig Rus- ser, Victor Votekevitsch, til Bjergsted, hvor han købte et lille Husmandssted, paa hvilket han søgte at skabe et Hjem til sig, sin Kone, sine to Børn og senere sin Svigermoder. Den var en russisk Tragedier, har fremmede Mand Ingeniør, der i 1918 var flygtet fra sit Fædreland. Han søgte paa det erhvervede Husmands- sted at skabe sig en Eksistens ved at drive et Hønseri, der efterhaanden naaede en betyde- lig Størrelse og nu talte henved 3000 hvide Italienere. Han og hans Familie levede jøvrigt som en dansk Husmands- Køer, 1 Hest og havde han paa familie. 6 nogle Kalve Stalden. Det var nemt for Bjergsted- beboerne at se, at Ingeniør-Fa- milien havde kendt bedre Dage. Det havde den Victor Votekevitsch var af en rig rus- sisk Slægt og hans Svigermoder var Enke efter en russisk Oberst. Trods den fine Herkomst om- gikkes Votekevitsch sine Naboer, som var en af deres egne. Han var særdeles godt lidt af alle. Det Budskab, der Skærtorsdag Morgen lød ud Egnen: Votekevitsch har med Øksehug dræbt hele sin Familie, og sit eget Liv har han udslettet med et Reb om sin Hals, kom som et Lyn fra en klar Himmel. ogsaa. over De forfærdelige Enkeltheder i Dramaet. Jyderup. Lidt over Kl. 5 Torsdag Morgen opdagede nogle Naboer, at det brændte i et Hus, der ejes af den russiske Inge- niør Votekevitsch, der driver Hønseri og Landbrug paa Hu- sets Tilliggende, c. 4—6 Tdr. Ved at trænge ind i Huset fandt de, at der var tændt Ild i Halm, som var blevet slæbt ind i Hu- set og overhældt med Petroleum. Det lykkedes at slukke Branden, men da man søgte efter Bebo- erne fandt man, at Votekevitschs Hustru, hans 19-aarige Søn Eugen, hans 16-aarige Datter Milla og hans Svigermoder, der boede hos dem, alle laa endnu, men døde i deres Senge, dræbte med Øksehug. Paa Loftet fandt man Votekevitschs Lig. Han havde hængt sig. Votekevitsch har antagelig ved |-Tiden begaaet sin fortvivlede Gerning i et Anfald af Sindssyge og økonomisk Depression. Han, der er 45 Aar gammel, indvan- rede for 8 Aar siden, fordrevet af Revolutionen fra Rusland og har siddet meget smaat i det, da han ikke havde nogen For- mue. Det er sikkert økono- miske Sorger, der har drevet ham ud i Ugerningen. Dyrene skulde ikke lide Døden i Flammerne. Efter at have sat Ild paa har Votekevitsch lukket sine Køer og sin Hest ud af Stalden. Dy- rene har ikke skullet lide Dø- den i Flammerne. Dem har han tænkt paa i disse frygtelige Øjeblikke, før han gik op paa Loftet for at hænge sig. Han er krøbet op paa en Hanebjælke, har fastgjort Rebet helt oppe i Bygningen og er derefter sprun- get ned. De dræbtes Ansigtsudtryk var ikke fortrukne, men vidnede om, at Slagene havde været øjeblikkeligt dræbende. Der havde i intet Tilfælde fundet „Tjaldur“. Friggjamorgunin 20. í hs. m. leggur »Tjaldrid« frå bryggjuni í Keypmannahavn, byrjandi summarsins snarferð: Føroyar— Keypmannahavn. 3 ár í ring hevur P/f. Skipafelagið Foroyar við sínum frálíka skipið »Tjaldur« óbroytt hildið hetta ferdasamband, og má tað sigast, at sum skipið av Føroyingum og ødrum var fagnað, tåid tað byrjaði siglingina, so er hesin fagnadur nørdur hesi 3 árini, og skipið hevur vunnið sær so gott orð, at tað nú er eitt avgjørt dumverligt lið í ferdasambandinum við meginheimin. At »Tjaldur« fyri 3 árum síðani byrjaði sína sigling, og at tað var eitt tíðarhóskandi far, sum ferðafólkunum dámdu væl og hovdu lyndi til at nýta framum hinu skipuni, ið sigldu Foroyar, skumpaði undir hinu skipafeløgini, ið høvdu skip siglandi higar, at seta nyggjari og størri skip inn Í staðin fyri tey gomlu. Tað var sagt, táið Skipafelagið byrjaði hesa snarferð bein- leiðis til Keypmannahavnar, at hon ikki vildi bera seg peningaliga. Men aftaná hesi 3 farnu árini hevur felagið vunnið sær ein fremsta- sess við sínum skipið, hóast hinu skipafelogini hava nýtt størri og fleiri skip til teirra Foroya-sigling. »Tjaldur« vil óivað halda tað aðalpláss ímillum ferða- og farmaskip, sum tað hevur vunnið sær. Sum »salénir« eru tekkjuligar, so eru kømurini eisini stór og hugnalig bæði á fyrsta og oðrum plássi. Skipið er dygdargott sjóskip, og manningin, sum umsjónina hevur við ferðafólkunum, er so kend fyri sítt blídni og beinasemi, at tað er ónýtt at endur- nýggja tað her. Tað ger ikki ferðafólkunum mun, um tey ferðast A fyrsta ella ødrum plássi, manningin er altíð blíð og tí. Hetta festir ikki minst tann ans, sum skipið vann sær við byrjanin. 1200 ferðafólk um árið fara og koma við tí fagnaða skipið. Viðvíkjandi farmaflutningi hevur skipið eisini verið á odda. De dræbte sovende i nogen Kamp Sted. er utvivlsomt gaaet Døden uden Lidelser. Sønnen, der studerede, var netop kommet hjem for at holde Paaskeferie. Den 19-aarige Son, Eugen, skildres som en smuk og dygtig ung Mand. Han tog i Fjor Studentereksamen fra Skolen i Høng og læste nu til Læge. Han var netop Tirsdag Aften kommet hjem fra København for at holde Paaskeferie. Sam- men med sin 16-aarige Søster Ludmilla, der nu til Sommer skulde have taget Realeksamen, var han Onsdag Aften til Ung- domsselskab paa Ørresø Sav- værk. De kom først hjem ved 2-Tiden om Natten. Biblen laa opslaaet paa Bordet. Paa et Bord inde i en af Stu- erne laa der nogle Breve, som Votekevitsch antagelig har skre- vet umiddelbart efter Drabene. "aa samme Bord laa ligeledes en russisk Bibel opslaaet. For- modentlig har den livstrætte Mand læst i denne Bog i sine sidste Øjeblikke. I samme Stue stod et Radio- apparat; det var stillet ind paa Moskwa. Maaske Familien den sidste Aften den levede lyttede til de hellige Klokker i Kreml. Det er nu godtgjort, at Vote- kevitschs økonomiske Forhold var daarlige. Han skyldte 6000 Kr. væk, og huns Æresfølelse var for stor til, at han paa no- gen Maade vilde mogtage øko- nomisk Hjælp af andre, Den radikale Partiledelse. Det Radikale Partis Formand C. Th Zahle er fratraadt som artiets Formand, da han til Ef- teraaret bliver Landstingsmand. I et radikalt Partimøde valgtes Folketingsmand Dr. P, Munch til Formand i Stedet for Zahle. Norðmenn og Íslendingar togast um sildaveiðuna í Íslandi. Sum kunnugt er, hava Norð- menn íbyrt og útnýtt stóra silda- veiðu í Íslandi, so stórfingna og umfatandi, at neyvan var hon javnstór vorðin av Íslendinga ávum eina. Men so er, og so fer, har fremmandir koma inn í eitt land og dríva stórdriftir. Tað kann tykjast hent í fyrstuni, men tá tíðir líða, roynist tað oftast lands- monnum tvørligt og óhent. Á stórfundi íslendska fiskifel- agsins 10.—11. januar í ár var millum annað eisini hetta mál til umrødu. Sum er, eru tað stórkapitalist- felag norsk-islandsk ella islandsk- norsk, sum átt hava sildaoliu- verkini 9: »brædslustødirnar«, og hava somu 6nollur hingid uppi við tær, sum hanga uppi við alla privatkapitalismu, har hon sleppur framat vinningi. Hitt fúla svikamáli á Krossanisi tveim- um árum síðani, sum enntá hægsti maður í landinum var vavdur uppí, er enn íslendskum javnaðarmonnum Y minni. Á ådurnevnda fundi Fiskifel- agsins bendu nakrir rødarar á samvinnu við Norðmenn um sildaveiðuna og serliga silda- søluna, meðan aðrir hildu fram hugsanina um ríkishandil við sild og sildalýsi ella sildamjøli. Seinni hevur verið orðaskiftið um málið í blødunum. Í „Vísir“ 18. februar endurnýggjar Óskar Halldórsson nakað av tí, hann segði á fundinum, og er tí vert at geva gætur sum tekin á, hvussu góðir Íslendingar halda um vinnu og handil Norðmanna í Íslandi. Hann skrivar: „Viðvíkjandi samvinnu við Norðmenn helt eg tí fram, at eg havi altíð verið og eri enn ímóti samvinnu við teir í silda- vinnuveginum, og at vit eiga at fáa teir burtur úr landinum og síðan reka teir av havi okkara við. Eg segði ennmeira, at Ing- var Guðjónsson, útgerðarmaður, hevði latið norsk blød flyta tað ummæli eftir sær í heyst, at samvinna við Norðmenn var eftirynskjandi. Norðmenn hava verið í sjeynda himni síðan. Harumframt bendi eg á, at her hevur verið hveðin sama vísa bæði á fundum og í bloðum. Tað, sum er at vinna hjá okkum í núverandi samvinnu við Norð- menn, er tað, at teir bæði salta sild sína í landi og hava óhefta atgongu til »brædslustødir«; fáa teir síðan óheftan útflutnings- rætt til 40% av saltsildini, meðan norsk-íslendsk nevnd ger av, hvussu mikið ið saltað skal verða. Í summun av hesum er kanska nakað vit, tí er ikki at nokta; men ikki er hetta leiðin, ið fram skal verða hildin. Leiðin, ið farast skal, er tann, at Íslend- ingar einsamallir ognast alla íslendsku sildina og hava einsa- mallir alt arbeiðið av henni á landi við lógvernd ríkisins: 1. Við tí at bygdar verða silda- verksmiðjur frá Faxaflou til Eystfjarðar. 2. Siga upp kjøltollsemjuna vid Norðmenn og koyra teir burtur úr landinum. 3. Tínæst taka grundfasta ríkis- einasølu á allari sild og ollum sildaúrtokum. So er áskoðan manna har viðvíkjandi at hava samvinnu við Norðmenn. Flekjaralen við ensk- um trolarum. Hetta mál hevur ofta verið frammi fyri felagnum; men vegna tess, at fiskimenn, sum fara við enskum trolarum, halda seg uttanfelags — spara 6 kr. — er einki gjørt við hetta mál meira enn tað, at blaðið F. F. einar tvær ferðir hevur nomið við tað. Í 1920 og fram eftir var flekj- aralønin frá 7 sterling pundum um vikuna og uppeftir, og var hetta avbera góð løn; men ar- beiðið var eisini fagarbeid ella nærsagt specialarbeið, Lenin lækkaði so seinni við og við, til hon nú er komin niður í 3 sterling pund um vikuna, (í fjør var hon tó 3'/,„). Ein dúligur flekjari úr Havn kom til okkara nú ein dagin og segði okkum frá tilburðinum við síðsta flekj- aralønfallid, og var hann so vorðin, at hann eigur at verða allmanna kendur, sum domi á býttisligan illnætis atburð frá foroyskum arbeiðarum móti egnum starvsbrødrum: Nevndi flekjari kom til enska konsulin her og spurdi eftir flekjaratjansi, sigir hann, og fekk har at vita, at somu skipini, sum vóru ffjør, komu aftur f år og vildu helst hava sama fólkið, men at lønin tíverri ver hålvt pund minni. Flekjarin spurdi, hvussu hetta bar til, tí fiskaprísurin var jú gingin upp. Jú, svaraði konsulin, ein Føroyingur, (hann nevndi ongan og visti ikki, hver tað var), hevði skrivað niður, at hann skuldi skaffa enskum trol- arafelogum flekjarar í hópatal til 3 pund, og so læt felagið sjálvsagt ikki ein penny meira. — Flekjarin gitti, at hetta mundi vera ein Sandingur, sum skrivað hevði, tí Sandingar fóru við trolarum herfrá fyri 8—14 døg- um síðani, men konsulin visti einki, og vit vita minni, hvør maðurin er. Er tað tó so, at her á landi eru menn, sum hava hendan