týsdagur 3. juli 1928síða 2

Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf, 216. Thorshavn. Tlf. 216. Tid at være bleven saa stor, al man med nogenlunde Sikkerhed kan forudberegne, hvornaar det Tidspunkt indtræder, da Befolk- ningen ophører med at vokse, bliver stationær, som det hed- der. I denne Henseende har Departementschef Ad. Jensen foretaget nogle interessante Be- regninger for Danmarks Ved- kommende. Forfatteren paa- peger for det første den Kends- gerning, at Antallet af Fødsler tiltrods for Befolkningens Vækst ikke er større nu end ved Aar- hundredskiftet (nemlig henimod 75,000 aarlig); det vil derfor ikke være urimeligt at antage, at Fødselstallet ogsaa Fremtidig vil holde sig paa nogenlunde samme Størrelse. Antager man endvidere, at Dødeligheden frem- tidig vil andrage ca. 11 pr. 1000 Indbyggere (et overordentlig lavt Tal), vil Resultatet blive, at den danske Befolkning i 1951 vil andrage 4,182,000, i 1971 heni- mod 4,500,000 og i 1991 1,575,000; men naar dette sidste Tal er naaet, vil Tilvæksten standse, Antallet af Fødsler og Dødsfald vil være lige stort. Og i detle Tilfælde har man endda forud- sat, at der ikke finder nogen Udvandring Sted. Forudsætter man nemlig, at der aarlig vil udvandre 3000 flere Personer, end der indvandrer, vil den danske Befolkring allerede i 70'erne ophøre med at vokse; ja, hvis Udvandringen derefter fortsættes, vilde vi i Stedet for en stationær Befolkning faa en aftagende. »Hvad her er sagt«, skriver Departementschef Jensen, »er ikke en Fantasi, bygget paa etløstskøn, men Resultatet afen Beregning, der hviler paa højst rimelige Forudsætninger,« Spørgsmaalet er da, om man under slige Omstændigheder fra det Offentliges Side bør med- virke til at stimulere Udvan- dringen, og dette vil atter af- hænge af, om man anser det for muligt at udvikle Danmarks Erhvervsliv paa en saadan Maade, at der til sin Tid kan leve godt 4), Mill. Mennesker deraf, imod knap 3'/, Mill. nu — altsa godt 1 Mill. flere Indi- vider end i Dag, hvilket for- mentlig svarer til 250—300,000 ny Hjem, Dette skulde ikke synes at være nogen umulig Opgave, naar man tager i Be- tragtning, at Teknik og Snilde Dag for Dag aabner ny Mulig- heder for Udnyttelsen af de na- turlige Hjælpekilder. aa den anden Side er det rigtignok en Forudsætning, at der drives en økonomisk og social Politik i dette Land, som tager Sigle paa dels at berede Vejen for de Muligheder, der er til Stede for at udvikle den økonomiske Virksomhed, dels at give Arbejdskraften vort bed- ste økonomiske Aktiv Lyst til og Glæde ved Arbejdet. Men naar der drives en smaa- lig Nedskærings- og Reduktions- politik, saadan som det nu er Tilfældet i Danmark, naar alle Muligheder for et øget Erhvervs- liv lades uænset, og naar Ar- bejdslysten og Arbejdsglæden systematisk ødelægges, san for- staar man, at den Ungdom, der nu vokser op, hellere vil til- bringe syv Aar i Skærsilden end blive i et Land, der byder ham saadanne Vilkaar, K, K, „Dimma“ heilt i villareiði. At hitt fjåkuta í sínum fjæsið yvurgongur seg sjálvan, er ikki meira enn natårligt, og »Dimma«, soleiðis sum hon nú er farin al leika í, er tí eisini komin eilt sindur nærri tí natúrliga. Her- fyri hevur tað verið so syndar- ligt við at funnið hald í tí, sum blaðið hevur skrivað, men nú ber av, nú landstingsvalid og hitt endiliga >krakkið< kemur blaðnum nærri og lað kemur nærri hvønn dag. IHvørja ferð blaðstýrarin á »Dimmu« skræðir eitt blad av kalendarinum, er »Dimma« eilt fet nærri tí 6um- gangiliga: Effersee fer frá sum landstingsmaður. Seinasta leygardag = kemur »Dimma«, tvinnandi um sínu egnu gomlu skinklubein, við einari langari oddagrein um sjálvsagt landstingsvalid. Hon mátti tó kunna latið hetta mál ligið enn, til hann sjálvur úr Charlottenlund er afturkomin. Ti avgjørt er, at hevdi hann sjálvur ikki haft borið seg so- leiðis at, hesa tíð hann hevur sitið í Jandstinginum, sum hann hevur gjørt, og hevði hann ikki so harðliga vent sær ímóti javn- aðarmonnum i Foroyum bæði frammanundan og aftaná valið, so var tað ein spurningur, um javnaðarmenn á Løgtingi ikki hovdu roynt at brúkt hann til okkurt. Hann er sjálvur atvoldin í, at hann far eitt spjaldur frá javnaðarmonnum við merk- inum: Duer ikke. Og tað må bæði hann og »Dimma« taka til takkar við. Her er einkið við at gera. Nú má Effersoe burtur úr landstinginum. A annan hált tvinnar nakað annað: hinu gomlu »Dimmu« um føturnar, og tað er spurn- ingurin: En Lasrivelsesmand eller en Sambandsmand? lletta er hon nu farin at júka upp og uppísaman, og endurnýggjandi neyðarrópið úr Charlottenlund, frá harra Effersøe: Socialdemo- kraterne bærer Ansvaret! Men at Sambandsflokkurin, sum nú í fleiri ár hevur haft sínar umboðsmenn í tí danska rikisdeginum, at styðja teir mest mentunnar- og menniskja- fjandsku politisku fiokkar, ið eru á ríkisdegi, tað anvar er sambandsblaðið sær bevísst. Og tað er, táið alt kemur samanum, eitt so tungt ansvar, sum eingin er mentur at bera ultan at hann er nóg samvitskuleysur. Ílvussu hava báðir sambandsins umbods- menn á ríkisdegi ikki hjálpi teim »støru« og ríku í Danmork, til at jakstra og forfylgja teim fálæku, teim sjúku, teim gomlu og leim arbeidsleysu. Ja, allar Høgra- og Vinstra-syndirnar hevur Sambandið við sínum umboøsmonnum gjørt til sínar egnu. Hetta er vorðin »Kær- lighed til Danmark<. Kærleika til Danmørk av ti slagnum, sum sambandsins umbodsmenn á ríkisdegi hava ført prógv fyri, vilja allir frælslintir og rættvísir menn í Danmørk betakka seg fyri. Sambandið hevur við sínum umboðsmønnum hjálpt ti mest ótespuliga bakkstrevið, sum hugs- ast kann í einum samfundi. Sambandið, ið sambandsflokk- urin berópar seg uppá, er bert eitt toliliga væl valt navn, men politikkurin, ið hesin flokkur hevur ført, er í orðsins sannaslta týdningi: Reaktion av døkkasta slag. Ein so biksvørt kann ikki vænta sær stuðul hjá tí nýbornu »oppositionini«, tað er møguligt. Javnaðarmenn vilja ikki styðja sambandið í sínum miðsátta starvid, at forfylgja »reaktion« fåtækum donskum arheiðarum, sum einki illt hava gjørt nøkr- um, og allarminst Foroyingum. Hesi ferð, sum frammanundan, Tað er sjálvsagt ein veikleiki, at politiskir flokkar, sum eru samdir um eitthvort hovuðsmál, ikki kunnu standa saman og draga eina línu, lá mest um- ræður, t. d. við valini. Her eru í Foroyum mangir menn, sum av fullum huga eru samdir um heruðsendamál javn- aðarmanna: »Åt tey, sum arbeiða, mugu njóta fruktirnar av arbeiði- num, at:allar menniskjur mugu hava somu ókeypis atkomu lil skúlarnar, teir hægru so væl sum teir lægru, at oll tey, ið sjúk eru, mugu fúa ta hjálp, sum fáast kann, anlin tey eru rík ella fåtøk, at oll tey gomlu, sum tænt hava samfundinum sína líð, fáa rætt til at liva ein sorgfrian aldirdóm, hvat dagligum breyði vidvikur« 0. s. fr., men teir draga ló ikki enn allir somu línu, tá um ræður, og grundin er søgd at vera tann, at hin tj6dskapligi sjålvstyrisspurningurin ger skilj- andarsótt teirra millum. Tað er tó at vóna, at her kann koma ein sameining í lag, og hon kann eisini fåast í lag, um flokkurin vil standa sum ser- stakur foroyskur javnaðarflokkur í sambandi við heimfelagið /n- ternationale á sama hátt sum javnaðarflokkarnir í sjálvstýr- andi londum yvirhøvur. So leingi høvudsjavnadar- flokkurin her stendur sum deild í danska javnaðarflokkinum, og bert harfgjøgnum er luttakandi í heimsfelagnum, verður fram- vegis vandi við at draga saman allar javnaðarhugaðar Føroy- ingar í eitt sameint felag. Al politikkarar, sum eru javn- aðarsteynuni ímóti vegna støðu teirra í samfundinum ella vegna persónligt lyndi, blása í sundur- lyndiseldin, er eyðvita; men ti- líkur blástur eigur ikki at fáa øvundareld at loga í barmi teirra, sum einaferð til fullnar hava falað, hvorjum høgum og bjørtum endamáli javnaðar- stevnan miðar ímóti. At hesi endamál betri kunnu náast undir fullum tjóðskap- figgjarligum ligum frælsi og sjålvstyri, enn undir meiri bundnum og ófrælsum viður- skiftum, mátti verið sjálvsagt. Javnaðarmenn nýtast lí ikki at óttast tjóðskapligt frælsi og figgj- arligt sjálvstýri. Jaynadarmenn hava ikki hill tjóðskapliga starvið á stevnuskrå; men leir hava tó hver sær i sínum landi verið einsgóðir fosturlandsvinir og menn, ið halda seg til aðrar politiskar flokkar. Ja, lað er ennmeira so, at javnadarstevnan íkki hevur fingið fullan vokstur í lond- unum, fyrr enn hon hevur verið grundað á tjóðskapsligan botn. Javnaðarrorslan er í uppruna sínum ein alltjóðarrorsla, og | fyrsta týðandi javnaðarfelag, In- verður tað Løgtingid, ið velur landstingsmannin, og ikki »Dim- tí betur. Maurentius. malætting« - Javnaðarstevnan, tjóðskapurin og sjálvstýrið. ternationale, var stovnað sum alltjóðarfelag í 1864; men ikki fekk rorslan nakra rætta megi undir seg, fyrr enn Lassalle gav henni ein tjóðskapligan dám í Tyskalandi. At so er, er eisini nåttårligt og sjálvsagt, tí aldri fekk nøkur andalig rorsla all- manna virði, fyrr enn hon hevði sogið sær trivnad og búnaskap í barmi einstaklingsins. Heldur ikki varð nokur andalig rorsla alltjóðarrorsla, fyrr enn hon fekk trivnað, búnaskap og lívsdám hjá leim einstoku tjóðunum. Javnadarrørslan er undir somu korum. Í Foroyum má hon annaðhvort taka lit av fólksins lyndi og eyðkennum ella fána burtur. „lingakrossur“ heldur tað vera sárt, at sjålvstyrismenn skulu leypa til og støvna nýggjan frælslyndan flokk, áður enn sjálvstýrismálini eru loyst og lokin. Tað kann vera, at hetta kennist sárt fyri summar menn. Tó kann tað ongan rætthugs- andi undra, at tað er úr sjålv- stýrisflokkinum, javnadarflokk- urin fær sínar undangongumenn. Úr hinum døkka útlivaða sam- bandsliðinum kunnu teir av góðum grundum ikki koma. Tað er tínæst ein heiður fyri sjålvstyrisflokkin, at hann, um- framt at halda seg sjálvan í lívi og menning, eisini hevur fostrað tilfar til annan frælslyndan flokk, og frekari andstøðu fær hann ikki frá einum foroyskum javnaðar- flokki enn hana, ið koma må , millum menn, sum standa á ymissum stoði i mann- felaginum. Nær hin rætta stundin er komin til at gera eitt politiskt ella tjóðskapsligt gjøgnumbrot, er ikki lætt at síga, tað kemur vegna at duldar kreftir í fólk- inum ikki longur kunnu haldast innibyrdar. Sambandsmenn hildu ikki, at »Tidens Fylde« var komin til al seta amtmannin frá sum log- lingsformann i 1915, og teir munnu enn ikki halda tíðina vera komna til at geva Føroy- ingum figgjarligt sjålvstyri, hóast tað málið ivaleyst man fara at verða tikid til umrødu og sam- tyktar í nærmastu framtíð. Blað sjálvslýrismanna, sum við rættum sigir seg verða fyrsta blað, ið bar hugsan fram í Foroyum, heldur javnaðarmanna- ikki tíðina vera komna enn til al stovna javnadarflokk her. Aðrir, sum stóðu innanfyri sjålv- stýrisflokkin, hildu tíðina vera komna, tí eru, ikki bert eitt, men fleiri javnaðarfelog stovnadi við fyrrverandi sjálvstýrismonnum á odda. HHesir menn munnu neyvan halda, at teir hava stigið aftur á hondina ella at teir hava svikið sjålvstyrishugan, í teimum var, heldur munnu teir halda, at teir hava stigið fram á hond- ina og at teir enn kunnu fremja sjálvstýrismál á hollum grund- arlagi. Hvorjir menn, ið soleiðis leypa fram úr, er ofta tilfelliligt. lvaleyst kundi blaðstjórin av sjálvstýrisblaðnum sítið sum blaðstjóri av einum javnaður- blað fyri sín javnaðarhuga skuld; men tilfelli vildi tað oðrvísi, og best man vera sum er. Líkalítið sum tjóðskapsligt frælsi kann vera foroyskum javnaðarmonnum ímóti, kann eitt fíggjarligt sjálvstýri vera leimum ímóti, tá tað verður bygt á rættvísan botn, so at tær byrður, lað forur við sær, falla lungastar á, har beruevnini eru størst. Hetta má falla javnaðar- monnum líka so náttúrligt, sum hin viðgilna sambandsstevnu- skráin „At holde fast paa det bestaaende“ må falla teimum ónáttúrulig. So stætt tykist alt at bera at tí borði, at best man fara at verða úr, um sjålvstyrisflokkurin og javnaðarflokkurin fara so avstað, at teir eina tíð enn i hvussu = er takatok saman í teimum málum, teir eru samdir, og lala ósemjumálini liggja. R. Rasmussen. Frá útheiminum.| Præmier til de franske Fiskere. De Præmier som den franske Regering aarlig yder til Fisker- ne, er ganske Betegnende for den Betydning Regeringen me- ner at disse har for Landets Velstand. I Aaret 1927 beløb Statens Tilskud sig til 3.380.000 Fr., og efter som det forlyder, vil Tilskudet være noget lignende i indeværende Aar. — Til franske Fiskere, der fisker paa Newfoundlandsbankerne, ydedes 121,212 Fr., hvilket var 24.30 Fr. pr. Fisker. Ligeledes blev der ydet en Præmie af 15.50 Fr. pr. Tons Fisk, søm blev eksporteret fra Frankrig. Prisen paa Fisk. Ilertugen at York udmalede under sin Tale til Lederen af Sømændenes Hospitals-Selskab i Hotel Cecil i Ugen ved den aarlige Forsamling, et levende Dillede af Farerne i en Sømands Liv. — Moderne Videnskab, han, leder Sømanden paa hans Vej ved den traadløses Vidundere og Skibsbygningens Fuldkom- menhed, men Ilavets Told ved- varer og vil vedvare, som en Del af den Pris dette Land be- taler for sin imperiale Arvelod. — De behøver blot at se efter i Lloyds Ulykkesliste Dagen efter en større Storm, saadan som vi har haft dem i Vinter, for at forstaa dette. — Vi er et Søfarende Folk, og ingen af os, som ikke sagde der er skylder meget til de Mænd, som i fint eller daarligt Vejr trodser Havets Farer, saa at alle i ethvert Hjørne af Landet kan nyde IHverdagslivets Nød- vendigheder. Vogt dig for Spiritus, min Dreng! Forleden tog en arbejdsløs 38-narig Tekstilarbejder, Edvard Pedersen, Frederiksberg, der havde stærk Hang til Spiritus, sig selv af Dage ved Gas, mens hans Hustru og 7-aarige Son var j Byen. Han efterlod sig et Brev til sin Søn, hvori der stød: Vogt dig for Spiritus, min Dreng, Det blev din Faders Død,