týsdagur 18. september 1928síða 2

Bot Á mm >. —— US GN ARA rt re. á ILLS: 1505 eini 10 oyr. í reinan vinning At hesin vinningur undir 300,000 kr. uppå ella okkurt um einar 100 kr. uppå uppá kilo. ikki fer stort fiskimannatridingin veiðuna ætlast at hvonn fiskimann fyri til Olavsøku, kann vera heilt ivaleyst. Um hetta eiga vit ikki at ill- kennast inná nakran; men tvorturímólti. vit eiga at gleðast, tí hesin vinningur kemur landi okkara tilbestar; tó mátti tað verið ein ringur fiskimaður, ið ikki kláaði sær í vanga og hugsaði um, at hesin vinningur átti af tilgóðar og ikki reiðaranum. A komi honum sjálvum reiðarin fær vinningin uppa sínur tveir partar av fiskinum er rætt og beint, men tað kann ikki haldast at vera rætt farið avstað hjá fiskimanninum, al hann ikki er forur fyri at taka vinningin uppá sín lriðjapart sjálvur. Tad eru mangar røddir fram- mi. sum vilja tala ávarandi til fiskimannin, ið hugsar um al ogna sær henda vinning, tært minna hann allar um, at hann so eisini má taka tapið og tapið kenna hesar røddir so væl tær kunnu peika å rokn- skapin fyri mong ár og prógva táð við tólum. Hin hugsandi fiskimadurin vil tó stundum ivast, tí har er eitt, sum byður Honum ímóti, og tað er, at summir menn, sum ár undan ári hava víst á vorðnir ríkir. einfaltur, hugsandi fiskimadur ikki fáa í sitt Hvussn man tað nú vera við høvdd. tí tapi, sum fiskimadurin kal koma undir, um hann gjøgnum samvinnu tilvirkar og selir sin egna fisk? Fiskurin er lønin fyri hansara arbeio, og hjá honum ræður um at fáa mest moguligt fyri hann, og tað fær hann, tå hann fæl tað, sum fiskurin ongul fyri á útlenda marknaðinum minus umkostningar. Her kan aldri vera talan um nakað tap í vanligan tvðning, nevnuli tað, at hann må rinda penin afturat v t hann moguligvís eigur niðurfyrií. Hansara lon kann vera minni la torri, eftir sum fiskurin hevur lægri ella hægri virði Pac um um ræður er bert, á kimaðurin fær hitt óskerda virði fyri sítt arbeið, o tað fær hann lc betur, [es nærrl hann kemur marknaðarprísinum fyri fiskin, hann eigur, Nú vil kanska onkur siga, al fyri landshúshaldið kann flað vera eins, hvor ið fær hill |} virði fyri fiskin, bert tað kemur Førovalandi tilgdar; men hetta er ikki bein hugsan, tí hin bí tuðul fyri landshúshaldið er tað. at hvor maður í landinum {4 er sjålvbjargin og hevur (i skil á sínum egna håshaldi. Tað er nú ein royndur lutur, at har sum ovlftid er at taka av, og har sum fólk eru noydd til at liva uppá borg vegna less, at tey mugu bíða langa tíð eftu tí, sum maðurin fortjenar, har verður húshaldið ikki hitt besta, mángt verður borgað, sum íkki hevdi verið keypt, um peningur UR NR skuldi fari av hondini fyri tað; og mangt verður tikid ofalt og í ótíð har neyð er, „Mangur slítur silki fyri armóð“, sigir ordatakid' og tað man vera sætt; tað, at missir men verri enn alt er hann ið livir í armóð ænsin fyri skili og góðum hús- haldi. Tað ger tí ikki lað sama, koma (lil æntin inntokurnar hansara, sum ovlitid hevur at liva av, ella til hansara, sum Fyri ein fiski- 200 kr. nógmikið hevur. mann gera 100 ella mera um árið stóran mun. Spurninguririn verður nú um hvussu fiskimenninir skulu bera seg at fyri at fáa hesar 100—200 ella kanska fleiri kr. meira um árið. At tær hansara fiskiparti ganga tey flestu ár eru til Í frá sum sjálvfylgjuligt. verður hann: 1) fiskin virka til fyri egnu fiskin fyri Vil út Dakið letur bert al rokning 2) selur - egnu rokning og 3) kann reisa so miklan pening uppá fiskin, at honnm IKKI nýtist at liva uppá meðan fiskurin er undir borg titvirkan. At taka hetta takið hjá hvorj- um fiskimanni cinstøkum og fyri seg, er åémøguligt; hetta takið kann eina verða líkið í felagsskapi. Fiskimaðurin í Føroyum mátti nú verið komin so langt, at hann til lítar fatadi týðningin av felagsskapinum. Tann felags- skapur, hann eftir forimuni hevur staði í nú í 16 ár hevur hjálpt honum at varðveita og tryggja triðjapartin sum hansara lut av veiðuni og fråbytisrættin afturat: men skal frábítisrættur- in ikki eftirhándini verða til eitt hert eiti, so má Fiskimaðurin í t Forovum brått stíga eitt muna- ott stig aflurat fram í felags- skapinum, og tað stigið má føra inn í eitt samvinnu- og keypslu- felag. Pad verður kanska tvørligt at stovna tilfkt felag við bert ein- ari miðstoðu, sum viðurskiftini eru her: men tað er heldur ikki liggja í Foroyum neyðugt. Her mong stoð ónvtt, har væl ber til at gera fiskaturkingarpláss og lending við turkihúsum og bert um al fiskimannafelagið á tílík- plássið eftir lógini til fáast til. um. að ræður VISSI sær tað, sum lán nú kann Við at nýla frá hýtisrættin á tann hátt, sum kontraktin heim- ildar, fæst hin neyðtturvuliga fiskamongd til virkingar, og vónandi vera okkara bankgvið urskiftir innan langt umlíður o fræ, at lán fæst uppá fisk, ið er undir tilvirkan. Hvor deildin kann í hinum dagliga arbeiðinum sera væl tarva sær, sum hon sjálv held- ur hóska best fyri síni viður Í skiftir og høvudsdeildin, sum her kann verða antin Foroya ella ein særlig hátt Fiskimannafelags | nevnd vald á sama sum tjórn felagsins, kemur einans at vera lann felagsnevnari, har í allar felagsdeildirnar ganga nppí. Oli sola landinum må útav sjálvsagt ganga føjøgnum felags- J » ”» rn» rr 5 5 stjórnina, og tað er eingin | vandi fyri, at hon skal koma burtur ímillum, Teir stóru út- lendu keypararnir skulu nokk til eina hond, sum linna fram heldur um ein tridjapart av av fiskinum í Foroyum. Al fiskimannafelagsdeildirnar, sum ganga inn undir eilt soleiðis skipað samvinnu- og keypslu- felag eisini gjøgnum somu hond keypa tær vørur, felagmenninir skulu nýta bæði til húsbrúks og útgerðar er sjálvsagt. Til at fáa tílík nýtist fyrst og stórverk á stovn fremst hugur til felagsskap og falan av felagsskapi. Eru tey tilstedis, æla tey av sær hina óeginnylt- ugu arbeiðsmegi, sum må vera til taks, um verkid skal eydn- ast. Í ollum okkara grannalond- tílík keypslufelog í um eru samvinnu- og góðari = gongd hinum arbeiðrndi fólkinum til stóran frama. Hvussu leingi skulu vit Foroyingar her vera drumbar? F, s. TIL SKALDIÐ Í SKYMASKOTINUM. Tú skýmdarskald, sum hevur horn at munni og ýlir sorgartónar yvir fjøll, ið boða frá, at „Rytters-vald“ er svunnið og fánað eru flestu sambandstrøll. Tú bíðar bert, og veitst í dýkjum liva so daprar andar, aldri kendu gleim, í fávitskunnarmyrkri einans biva, og tráa trollskir inn í trælaheim. Tú bíðar bert, til óvit elur angist, ið roynir kova hvorja frælsisvón, og ræðslan um, at ovskjótt búkur svangist, skal rudda frælsisliðið út av lón. Men bíða skalt tú víst í tóman heim, og eydnast aldri skal tær eitursáðið. Hitt unga lið her norir frælsiseim, so folna má á fold hvor níðingsdái. Valgene ] Landstinget. (Telegram til „Feroya Social-Demokrat"). København, d. 15.—9.—1928. Socialdemokraterne fik 166231 Stemmer, Radikale 53941, Ven- stre 168804, Konservative 77645, Tyskere 6719. Socialdemokraterne fik 614 Valgmænd, Radikale 185, Venstre 643, Konservative 268, Tyskere 27. I 1920 faldt Stemmerne saale- des: Socialdemokraterne 106000, Radikale 50000, Venstre 170000, Konservative 68000. Valgmands- fordelingen var dengang: Social- demokraterne 411, Radikale 177, Venstre 696, Konservative 262. Socialdemokratiet har vundet 1 Mandat fra Venstre i Jylland. Som det fremgaar af vort Telegram, er Stillingen i Lands- meget ændret, tinget ikke endnu nogle Landstinget vil Aar fortsætte Reaktions Hojborg. At Venstre stadig er paa som den mørke Re- træte er et Faclum, der ikke kan omtvisles. Foruden at dette Parti har mistet sit fær- øske Mandal, har det nu ogsaa Mandat til Det for- Valgmandsvalget for maaltet afhænde et Socialdemokraterne. lyder al Hr. Effersoes har virket som en Afstiver, idet Vedkommende han nu er rykket op til at blive Venstres 1. Supleant til tingvalgt Medlem af Om føje Tid, hvem ved? Landstinget, A SNATI. Foranstanende Telegram er indleveret i København d. 15. Sept., men først den 16. Sept. er det naaet os. Det kan altsaa gan langsomt, selv om Tele- grammer ikke skifter Afsender- sted. (»Newcastle on Tyne« i Erindring). Fersk-Fisk- Eksporten. Ingeniør Raaschou-Nielsen fra »Det Danske Frysningskompag- ni« ankom til Færøerne med »Dronning Aleksandrine«. Som vore Læsere bekendt, beskæftiger Lagtinget sig med et Andragende fra Arbejderfor- eningen »KEnigheden«, Tveraa, om Støtte til Oprettelse at et Ottesens Fryse- og Køleanlæg dersteds. Endvidere er samme For- enings Andragende til Land- brugsministeriet om Laan, ogsaa for Tiden hos Lagtinget til Er- klæring. Ingeniør = Raaschou-Nielsens Besog skyldes særlig denne Sag, da Det Danske Frysningskom- pagni ogsaa indgaar som Inte- ressent i det saakaldte >Ísvirkic. Hr. Raaschou-Nielsen har sit Virkefeldt Ud- landet, hvor rejser som Frysningskompagniets Repræ- hovedsagelig í han sentant. Efter sin Færørejse skal han til Rumænien, hvor der arbej- des med Oprettelse af et Ottesens Fryse- og Køleanlæg. Den ottesenske Metode er nu meget udbredt. Saadanne Frys- ningsanstalter er etablerede í Seatle, Canada og Sydamerika, foruden den Udbredelse Meto- den har vundet í Europa. For Tiden er et stort Fryseanlæg efter Ottesens Metode under Opførelse i Reykjavik. Vinduer, Døre og Lister, Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf, 216. Thorshavn, Tlf. 216. Hr. Raaschou-Nielsen udtaler at han har haft Anledning til at lægge Mærke til hvorledes Fersk- fisken vinder Indpas paa Kon- tinentels Markeder. Saaledes er Spanien blevet stor Aftager af fersk Fisk. Ferskfiskesalget har de bedste Udsigter til gode Markeder i Europa; men, slutter Raaschou- Nielsen, for Færingerne vil det være af stor Vigtighed at Fær- øerne kommer i Dampskibsfor- bindelse med Hamborg, da man maa gaa udfra, at Markedet paa Fastlandet ikke vil være saa svingende, men mere fast, end t. Eks. i England. Ferskfisk-Exporten glider nu som et meget vigtigt Led ind i vort Fiskerierhverv. Úr Foroyum. Tórshavn. Skal Læger være in- teresserede i Folks Sygdom? En Hr. eller Fru »Fjølnir« har i sin Anmeldelse af Skrift II, som Foreningen >Móti loysing« har udgivet, ladet et Par Bemærk- ninger falde om Lægerne paa fast Løn, Foreningen >Moti loysing« fremhæver som en Nødvendighed for Samfundet. Vi, Socialdemokrater, er ogsaa indforstaaet med Nødvendighe- den heraf, hvad tydeligt fremgaar af vort Arbejdsprogram, der of- fentliggjortes sidste Vinter. Giv >Móti loysing« Ret, Lad os ende- som der hvor de har Ret. lig komme over dette Stadium, hvor Lægerne formelig maa gaa rundt og spekulere i sine Med- menneskers Sygdom. Derfor bør Lægerne ansættes pau fast Løn. D. Bíludflugt. Sidste Søndag var Typografer- ne i Thorshavn, efter Invitation af Mr. A. Brend, pan Udflugt i Kirkebø med »Havnar bilfelag«s nye, rummelige og behagelige Rutebil. Man aflagde blandt andet Visit ved »Sverraholu«, samt drak Kaffe ved >Tjaldbúðinda í Sverri Paturssons hyggelige Have, hvor man blev fotogra- feret af Sv. Patursson selv. Turen var særdeles vellykket, Miðvágur. Grind. Seinasta mikukvold var grind dripin á Miðvági. Drápið vardi bert 2 tímar. 123 vóru hval- irnir, men ikki varð nógv í part, hóast tað verður sagt, at vit Miðvingar fáa grind. Men vil, ið onga jorð eiga, fáa ikki nakran stóran part. Mata- hvalsparturin til okkara hús var ikki størri, enn hann var borin í einari byttu. 1'/, skinn var til båtin. Vit fúa sjálvsagt eitl sindur meiri enn aðrir bátar, ið ikki rokka í drápið. Men presturin, ið situr heima og hevur tað gott og fjálgt; eingin fær størri grindapart enn hann og aðrir størri jarðeigarar, ið heldur einki stríð hava av grindadrápinum. Ringast var, at her hendi ein stór ólukka. Ein maður úr Vík datt av kajuni og druknaði. Har vóru aðrir menn til steðar, men teir kundu ikki koma honum til nógva f