týsdagur 13. november 1928síða 2

= mr VA Ei a SÍ á —r Formen. KK BA: Tr 42 | á i i 3 = på so langt fram, at hann týðiliga Harum oddagrein- irnar í »Føroyatfdindi« nr. 43 sæst. eru eitt gott domi. J. H. Danbjørg. Biskop Ostenfeld om Krigen. Rustninger bereder Krigen Vej. Sjællands Bisp Ostenfeld har i Getsemane Kirke i København prædiket over Emnet: ,Hvis du vil Fred — forbered Freden". Biskop Ostenfeld gik ud fra Apostlen Paulus' Brev til Ro- merne, hvori han udtaler, at Menigheden ikke maa gengælde ondt med ondt, men skal stræbe efter at holde Fred med alle Mennesker, saa vidt det staar til dem. Menigheden tog den Gang ikke Del i det offentlige Liv, Talen var derfor kun om deres personlige Forhold, nu har den almindelige Valgret givet Magt og Pligt i det offentlige den "Liv, derfor gælder Brevets Ord „ter = komme. nu ogsaa Menighedens Forhold til dette. Ikke mange Mennesker troede Krigen paa, at den vilde Det var derfor i fuld- god Tro, naar mange den Gang udtalte, at man rustede for at + holde sig Krigen fra Livet, men saa kom 1914. Især mindes jeg Julen 1914. Hvilken skærende Modsætning: Julebudskabet »Fred paa Jorden« og en Ver- den, som myrdede hinanden. Ja, selv for dem, som kæmpede ved Fronterne, var Modsætnin- gen for skarp. Det fortælles, de holdt inde med Myrderiet Julenat. Dengang fødtes Fredssagen — ogsaa i den kristne Kirke. Vi saa Krigens Rædsler, og vi aner nu, at den kun vil være et svagt . Forspil til den næste Krig, hvis bereder vi ikke forhindrer den. Alle Kristne er enige om Maa let, men man er uenige om Vejen. Dog Rustningens Vej kan vi ikke gaa. Verdenskri- gen viste, at den, som Krigen Vejen — den, som vil Fred, maa afruste. Vi maa arbejde for Forstaaelse mellem Folkene. Vi maa stølte Folkeforbundet. Bebrejd detikke, ruster, at det arbejder langsomt, et Onde med saa dybe Rødder udryddes ikke paa ti Aar. Freden maa bygges op paa en juridisk og en moralsk Grund, ikke blot negative Paabud om ikke at maatte føre Krig, men ogsaa paa et positivt Venskab mellem Folkene. Her har den kristne Kirke sin store Opgave. I den Resolution, som det kirkelige Verdensforbund til Fremme af international For- staaelse vedtog paa sin Kongres i Prag i Sommer, udtales det, at Forbundet maa gøre Alvor af Nedrustningen, hvis ikke Uroen blandt Folkene skal holde sig eller vokse, og den minder de Allierede om den Pligt til Nedrustning, de paatog sig í Versaillestraktaten. En Kristen kan ikke velsigne Sværdet, ikke den Undervands- baad, som skal slynge sin Tor- pedo ud med Død over mange Mennesker, ikke Giftgas eller den moderne Krigs andre Mord- vaaben. Den Kristne maa bryde med enhver Tanke herom. Vi maa ikke vente, at andre skal begynde Fredens Forbe- redelse, vi maa først Sind, hvis vi vil følge ham, som paa Golgta gengældte ondt med godt. selv skifte SE Til hennar fjakkandi flammur. Eg elski alskin, alskin tin, eg unni hansar fjakkandi flammur, morgunroði min, — tó meg í vestri søkja ei tær flammur. Ur lívsins streymi ljósið brennur, lívsins ljós framvid; framvið mær rennur. Í skuggans dopru sorgum mær endurskyn av flammu floymi bjart mót borgum lær, so brostnar vónir innast, tá eg droymi, og tárum himur tignast í frøi tá tímans vídd mær vignast í frøi. D. Hvi bert ..... Í kvøldarkyrru við hennar lið kvirna mær brótandi boðar. Mynnir mær máni til stjórnufrið mildni til tærandi logar, ið eldaðu yndi og ástarlag, leikandi lyndi — eitt lívsins bað. Hon beinir teir oyðandi bogar burtur — í brosum mær himurin roðar. Hví bert hennar himinsins fjara roða? - á hundrað ferð heldur hin vónleysa loga enn eftirlagið av mildnandi ugga, ið eitrandi margfalt mær steingir hvonn glugga. Føroyskur Almanakki 1929. H. N. Jacobsens bókhandil gav út. Síðani „Hent bók fyri hvónn mann“ tílíkt bókaverk ikki Føroyum hesin kom út, hevur komið út í sum Álmanakkin. Hann er nú so nógv størri og prydu- ligari enn »Hent bóka var, og hvat prenti og útbúnaði viðvíkur, er hann hin besta reklama fyri prentsmiðjuna, hann kemur frá. Umframt hitt vanliga álmanakkatilfarið: tey týdningarmestu áratelini síðan føding Krists og kongs- sjálvan ættina í Danmørk, ja og so ålmanakkan við månum, mánaðum, messum, søkum, vikum og døgum etc., hevur hendan henta bók eitt ótal av lýsingum frá ollum í Føroyum, sum hava nakað at lýsa við. Um tað er av tilviljum ella av missgåvum, at „Dimmalætting“ er komin at lýsa mitt innan í millum »Myrkingarnar í årinum«, er ikki gott at vita, men eitt betri hóskandi pláss kundi hetta stóra og nógv lisnad blað neyvan funnið. Av hentum og upplýsandi lesnaði er ein hópur. Lat okkum nevna nakað, av tí sum fyri fellur: 1) Sjåarføllini um allar Føroyar, ein stutt og lættfætulig streymatalva. 2) Føroyar, tey týdningarmestu longdar- og brøiddarmerki, hægstu tindar, stytstu vegir til grannaland- syslumanna-, anna, løgtingsmanna-, presta-, sókna-, lækna- og sjúkrakassa- tal. 3) Vitjunnatíðirnar á skrivstovum og ødrum allmannastødum í Havn. Sum nakað, ið er sera fornvitnisligt, kann nevnast, at her er greitt frá hinum forna foroyska máti, máli og vekt, sum nú man vera farið at ganga fólki úr huga. Fyri sjómenn og aðrar, ið skulu stýra millum oyarnar, eru her einar millum kendastu stød 220 kósir nevndar í foroyskum ættarnøvnum, sum eisini veglongdin millum teirra er neynd í fjórðingum. Post- og telegraftaxtir vilja vera øllum til gagns. Sera fornvitisligt er, at oll seyðamerk- ini við oyramnydum eru tíkin uppí álmanakkan. Ein Marknabók, >Faare- D. markerne paa Færøerne«, er útkomin lítið nærum ófúandi longur. fyrr, men hon er útbreidd og Tey flestu kendu fiskanøvn eru her á Føroyskum, Íslendskum og Donskum, hvert yvir at øðrum. Tínæst koma nakrar lógir, t. d. »Lov om Vragning auf Fisk«, »Lov om Fiskerilaan«, »Lov om Skatter og Af- gifter«, »Jagtloven« og »Lov om Ud- skiftninga. Til síðst hvor í sínum yrki, skrivað tvær greinir, hava tveir skilamenn, aðra um landið og hina um sjógvin. Mads Winther-Liitzen nýtslu av handilstødum og Jens Pauli skrivar um Andreassen skrivar um at fara var- liga við fiskinum. bók konu Hetta av sonnum ein hent hvønn mann og hvørja Tað er ikki at ivast um, at hon fyri við. kemur í hvort hús, bert nú upplagið er nóg stórt. Prisurin er hin minst møguligi: 50 oyrir fyri eina bók, id er 133 bls. Ein saknur er, at her ikki er ein bókini, tí tann listin, ið fiskarihondbókini skipalisti í er í hini donsku yvir foroysk skip, er verri enn einki, so skeivur og villleiðandi hann er vorðin. Fjølnir. Islandsfiskeriet. Reykjavik, 6.—11,— 1928, Indtil 1. November er den samlede Fangst: Sydvestlandet 217,600 Skip- pund, ifjor 210,500; deraf Vest- mannøerne 35,900, ifjor 28,100. Smaabverne 33,500, ifjor 30,800. Havnefjord — Trawlere — 41.100, ifjor 38,100. 7,000, ifjor 1,600. Reykjavik Trawlere 102,300, ifjor 99,600. 27,900, ifjor 12,000. 16,900, ifjor 34.300. Nordlandet 43,700, ifjor 27,200. Østlandet 39,600, ifjor 26,800; deraf iaar 232,100 Storfisk 92,100, 92,100 Smaafisk 11,700 Kuller, 42,000 Sci. Lineskibe Lineskibe Vestfjordene Hallur, Føroya Løgting 1928. Grótknúsari til Frodbiar soknar kommunu. J. H. Poulsen greiddi frá nevnd- arálitinum, ið ráddi til at sýta Froðbiar sóknar kommunu lån- loyvi at keypa ein grótknúsara, hóast nevndin vidgekk, at grót- knúsarin var tokur og neyðturv- uligur. Nevndin mælti at við- taka, at siga Froðbiarsóknar- kommunu, at ein grótknúsari, ífylgju ministarans orð, kundi lænast frá Vágseiði. P. M. Dam: Teir vetrarnir hava verið harðir í Froðbiar-sóknarkommunu. Tað hevur tí verið ein sjálvfylgja, at arbeiðarafelagið í sóknini hevur haft arbeiðisloysisspurningin til viðgerðar — aftur og aftur. Heitt hevur verið á kommununa um at gingið ymsar leiðir til botan uppá tey trongu korini. Ein av teim åvistu leiðinum frá arbeidarafelagnum hevur verið at roynt at sett eitt grót- virkibrot í gongd, í smáum at byrja við. Arbeiðararnir vildu ganga við at taka spurningin sum eill neyðhjálpararbeiði og noyðast við eina minimumslon. svarandi til ein upphaldsstudn- ing, neyðhjálp, um virkið íkki gav meiri av sær. Men sjálv- andi kravdi hann tað rúmliga, at um grótvirki bar seg væl, skuldi hann fáa fulla daglon, og um virki kundi geva meiri enn vanliga daglon, so skuldi ágóðin býtast millum kommun- una og arbeiðarin. Ein óum- verligur stuðul til eitt tílíkt royndargrótbrot er lækkun av farmagjaldi = fyri = grótútflutn- ing og tann spurningur hevur verið til viðgerðar fyri seg — og ein grótknúsari við traktori. seinastu Kommunan metti arbeiðara umsóknini við vælvild og var sjálvandi hugað at gera sítt besta. Allir limir í sóknar- stýrinum har suðuri vóru fí samdir um við tað sama at fáa sær ein tílíkan grótknúsara til vega. Hann var sum sagt tøkur til eitt moguligt grótbrot. Men ikki bert tað. Vegirnir stóðu jú fyri at gera, og allir menn vóru jú samdir um, al »skerv« var heilt neyturvuligt, serliga nú tað bilirnir vinna fram her á landi, eins og aðra- staðni. Til skerv má ein grót- knúsari. Her afturat kemur, at ein traktorur er mikið tøkur til mangt uppdyrkararbeiði og sum sleipitól. — Nevndin, ið hevur haft spurningin til viðgerðar ætlar grótknúsari at vera hentan. Men vil kortini ikki råda til lánloyvi, so kommunan kann keypa ein tílíkan. Ræður hon aflurímóti at lána hann frá Vágseiði. Ég haldi hesa slødu vera logna. Tá nevndin heldur grótknúsaran vera tøkan, hví so ikki geva lánloyvi og samtíðar vísa kommununi á at ein lílíkur eisini kann lánast frá Vágseiði. Kommunan kann so gera so sum hon vil. Tann á Vågseidi er fyri tað fyrsta ikki til at taka nú, fyri tað annað verður hann små- býttur, um tað skal vera eftir ministans orðum, ið nevndin heldur seg til, at allar komm- unur í Foroyum eiga lånkrav uppá hann. Vit javnaðarmenn broytingaruppskot til nevndar- uppskot. Okkara uppskott vil gera kommuni tað frítt, hvussu hon vil stilla seg, annaðhvort keypa ein nýggjan ella lána hann frá Vágseiði. Kg vil mæla til at tingið greiðu atkvoðu fyri hesum. Nevndaruppskotid er ov mikið bondskt og kann seta kommunina í knipu, Leg- hava sett Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlf, 216. Thorshavn. Tlf. 216. tingip skuldi helst ikki verið eitt håft um kommunalfram- burðsvirkan. Effersoe talaði um, hvussu menn t. d. úti á landinum sótu framvið — vegnum og høgdu »skerv«. Hann helt tað vera hentari hjá kommunini at keypa hamrar og lata íbúgvararnar høgga »skerv« fyri tann pen- ingin, ið grótknúsarin kostaði. Hann spurdi Dam nærri um ætlanin við royndargrótbrot- inum. Debess vísti á at grótið í For- oyum var ikki hóskað til at høgga »skerv« úr á sama hátt sum Effersøe talaði um. Konur menn hovdu kannað í hesum. P. M. Dam helt at málin, ið Effersoe skeyt til, bert virkaði bråfengis — lá peningurin var uppi, hvat so? Viðvíkjandi spurningin um royndargrót- brotið stóð ein so líka illa. Tað var jú royndargrótbrotið, ið menn settu lít til sum neyð- bjálpararbeiði. Greiddi talarin aftur nærri frá arbeiðaranna hugsan um grótbrotið sum neyð- hjálpararbeiði. Effersoe helt við uppá upp- skot sítt og trúði hann einki uppá, at tað kundi lata seg gera sum Dam framfordi. Skuldi tað talast um grótbrot, mátti tað vera í stórum. Men her sá ikki so ljóst út. Tað var ikki gott at fåa fatur í kapitalinum til eitt tílíkt grótbrot. Dam helt, at júst tí vit íkki áttu ella fingu fætur í stóran kapital sum virkiskraft, mátti vit byrja í smáum, og haðani frá um líkindini vísti seg at vera til tess, at víðka virki til stórdrift. (Sakin fór so til triðju viðgerð). Við tríðju M. Dam um sakina manaði til at greiða fyri broytingaruppskoti hansara og Viðsteins. J. H. Poulsen mælti Dam og ráddi lil at greiða at- kvoðu fyri nevndaruppskotinum. Nevndaruppskotið varð við- tikið, Dams og Viðsteins fall. viðgerð talaði P, aftur og atkvoðu ímóti Fiskamarknaðurin. Efirspurnin eftir saltfiski hevur verið lívligur hesa síðstu tíðina, men lítið er í útboði. Teir fáu, ið hava nakað, eru sera páhaldnir, so prísirnir hava verið smátt stígandi. Cif. prísirnir í Keyp- mannahavn hava komið upp í 53 voyr pr. kg; men“ vá cif-sølan til Keypmannahavn í royndum sjaldan er bert tað sum orðið sigir, men harum- framt mangar óvissar útreiðslur, eru Føroyingar vorðnir varnir í hesum søluhåtti. Fob.-prísirnir hava eisini verið hægri uppá seg 45—47 oyr pr. kg; men lítið ella einki hevur verið selt. Klippfiskaprísirnir eru eisini hækkandi. Bert ráfiskaprísirnir hava staðið við. Eftir hvat „Fiskets Gang“ fyri 31. oktober skrivar, eru markn- aðar úllitini í Norðurspaniu sera góð. Hin norski umboðs- maðurin har skrivar heim 23/10 at klipfiskainnfluttningurin til Bil- bao í síðstu 14 døgunum hevur verið 55.000 pakkar av íslendsk- um og føroyskum fiski og bert 2000 pakkar av norskum. Upp- lagið har sigir hann at vera ca,