týsdagur 19. mars 1929síða 2

Í í LU —— x pe je A TOT: På ER Vinduer, Døre og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tlt, 216. Thorshavn. Tlf. 216. er en Formindskelse af Befolk- ningens Tilvækst. Overbefolknings-Spøgelset ma- rered i Virkeligheden den liberale Nationaløkonomi, og Frygten for dette Spøgelse er sivet ned gennem de nationalokonomiske Teorier og har øvet sin Virk- ning paa de økonomiske An- skuelser lige til vor egen Tids- alder. Saalænge Frygten for Overbefolkning behersker Sin- dene, er det forklarligt, at man har vanskeligt ved at faa Øje paa den Betydning, det har at økonomisere samfundsmæssigt med de menneskelige Produk- tivkræfter. Menneskeøkonomi trænger ikke igennem, saalænge man ikke ser den egentlige Ulykke i, at der er for mange Mennesker i Verden. Dage maa National- som I vore økonomien vel frigjort for Overbefolkningsfryg- dette er Til- fældet, trænger det nye Syns- punkt sig frem, at Samfundet ikke har Raad til at ødsle med Produktions- betragtes ten, og saa snart 5 de menneskelige værdier. Det er Nationaløkonomien at uden om dette Synspunkt og Sociulpolitiken melder sig da med sine Krav om positiv Virk- somhed for at fremme Samfundets økonomiske Vel. Socialpolitiske Foranstaltninger bliver ikke længere et Offer, som bringes paa de humane Følelsers Alter, de bliver en uomgængelig Nødvendighed for et Samfund, som vil holde sig paa Højde med andre Samfund i produktiv økono- misk Udvikling. Den Professor Gustaf Steffen, som allerede kort er citeret ovenfor, umuligt for komme hele Evne og svenske skriver i sin Bog »Sociale Stu- dier«: »Det er Krig, at en moderne Stats Til- at den ikke alene i værelse er afhængig af, kan marchere op med Armeer af Kvalitets-Soldater. Ogsaa i den internationale Konkur- rence om og i den almindelige økonomi- ske Kraftmaaling mellem Lan- selvyhævdende Afsætningsomraader bliver den ; grundigt uddannede dene og i sit Fa J Arbejder er gørende Faktor. Det er en stadig mere af- ikke med de »billigste« og Arbejderba- Landene mest slavesindede taljoner, som største med den Tryghed kan se deres økono- Fremtid í Landene med de teknisk Møde; men miske det er dueligste, og i deres Virksomhed dybest organisationsvilligste interesserede Arbejdere, Arbej- deres Med- og Medbor- gerpligter er besjælede af den stærkeste Samfundsfolelsec. Det var i 1905, Steffen skrev den Bog, hvorfra dette Citat er hentet, og Bogen er Hel- hed et Vidnesbyrd om, hvor dybt Samfundet trænger til vidtgaaende Sociali- dere, som gennem borgerrettigheder som han føler, at sering af Hensyn til Fremtidens økonomiske Udvikling. Steffen Socialøkonomer, der stærkest Udtryk for denne Tankegang, men han ingen Maade alene. Anskuelser er en af de har givet staar paa De samme man fra engelsk og tysk Side, møder og som Grundprincip deles disse Anskuelser sikkert ogsae af de fleste danske National- økonomer. Nye Synspunkter har vanske- ligt ved at trænge igennem, det er en almindelig Erfaringsregel, men i dette Tilfælde kan man forhaabentlig regne med det modsatte. Selve Krigens Lære vil bidrage at aabne Øjnene hos mange. Krigen er den store Ødelægger, af Menneskeliv og Menneskeværdier. Det Samfund, der skal søge at bygge op, hvad Krigen har ødelagt, vil med en Naturlovs Nødvendighed tvinges over i Menneskeøkonomi. Og Vejen hertil kan kun gaa gen- nem en planmæssig og maalbe- vidst Udvikling af Sociallovgiv- ningen. Under disse Forhold er der Grund til at tro, at Socialpoli- tikens økonomiske Nødvendighed vil blive en Sandhed, der staar klar ikke alene for den teore- tiske Videnskab, men ogsaa for Statsmanden og den praktiske Organisator af Samfundets øko- nomiske Liv. Alle Efterretnin- ger fra store og smaa Lande om Udvik- Vidnes- økonomiske og sociale lingslinjer er byrd derom. Býarstjórnarvalið Keypmannahavn. Javnaðarmenn vinna stórsigur. Keypmannahavnararnir sópa Vinstra heilt út úr býar- stjórnini. talende Frá Keypmannahavn frættist um hitt stóra kommunala valið, hin 12. Javnaðarmenn stórsigur við mars í år: hava vunnið kommunuvalið. Teir hava nú 35 av 55 monnum í bvarstjørnini, aftur ímóti at teir fyrr høvdu 31 manns. Annars sær valúrslitið soleiðis út: Javnaðarmenn ........ 35 Høgra ............... 16 tadikalir ........... Í Vinsira........... 0 Fyrr vóru í býarstjórnarráð- num: 31 javnaðarmen, 17 hogra, 6 radikalir og Í vinstramaður. Sjálvandi var hesin stórsigur fagnaðnr av arbeiðaraflokkinum, sum í stórari múgvu samlaðust framman fyri blaðstjórnina hjá »Social-Demokraten« og heilsaði teim hava gingið á odda fyri at vissa ar- monnum, ið her beidarunum meiralutan í Keyp- mannahavnar byýarstjórnarræði. Her vóru reður hildnar, og her takkaðu teir valdu byar- stjórnarlimirnir múgvuni, ið á hesum degi hevdi greitt sína ábyrgd, og vissað javnaðarmonn- um henda stórsigur í Høvdu- staðnum. Slik gleðis- og frødis- róp hava neyvan hoyrst, síðan Borgbjerg á sinni í 1895 rópti út á ráðhúsplússið: „Jensen er valgt!“ Bóndaflokkurin vinstra er nú heilt ríkin út úr Keypmanna- havn, teir radikalu mistu trið- ingin av sínum »veldi« og høgra fjarðar so líðandi út. Keypmannahavn er tryggasta borg javnaðarflokksins, tað sýnur valårslitid hin 12. mars í ár. Á Frederiksberg gingu javn- aðarmenn nærum 4000 stemmur fram í stemmutali. Har hevur høgra hin størsta flokkin. Høgra fekk 11 mandatir, javnadarmenn 7 og teir radikalu 1. Sjålvt um hesin nakað »kon- servativur«, so eru tó ongar vónir fyri Vinstra at fáa fót inn í kommunalneyndina. Annars hava javnaðarmenn vunnið so nógv fram við kom- byurin er unuvalini yvir alt landið, at einki er at ivast í, at stórt streym- skifti verður í donskum politikki við næsta ríkisdagsval. Fake Fiskiskapsmenning i Canada vid åviki å okkum sjálvar. Lakafrystingin er nú í roynd- um á mongum støðum, og til tykjast at vera aðrir mátar enn hin tiltika „Ottesens Metode". Eitt canadablad skriv- ar fyri stutt síðani fylgjandi, sum neyvan sipar til hin otte- senska frystingarmátan: »Tann nýggi lakafrýstingar- måtin, sum sagdur er varðveita allan hin náttúruliga góða royk- in og smakkin á fiski, júst sum um hann var nýkomin úr sjó- num, er enn á royndarstødinum, men tað er væntandi, at fiska- handilsfelogini taka við hesum måtanum, so úrslitið verður av víttrokkandi týdningi fyri hin atlantiska fiskiskapin. Í hesi síðst farnu trý árini hevur »Biological Board of Canada“ skipað fyri royndum, sum hava til endamáls at fáa í lag ein frystingarmáta, ið kannn varð- veita hini upprunaligu evnir, royk og smakk fisksins og út- vega honum marknað á bestu stoðum langt inni í landinum. Tað verður sagt, at „The Board“ nú hevur framt ætlan síná, og at ein royndarfarmur av hýsu tilgjord eftir hesum nýggja mát- anum er sendur til Toronto og lagdur til solu har. Úrslitið royndist yvir allar vónir væl. Ja, Halifax royndarstoðan hevur enntá arbeitt meiri enn vanliga tíð fyri at framleiða nógmikið av „ice fillets“, t. e. frystar rygglundir, til eftirspurn- an. Hesin nýggi frystingarmátin tekur við í somu stund, sum fiskurin kemur úr sjónum. Mát- in er einfaltur og hver ein fiski- maður er førur fyri at nýta måtan, tå hann fær frágreiðing. „The Biologial Board“ hevur von um, at so brátt sum måtin almannakunnugur, gera er gjørdur vilja fiskahandilsfelogini seg út við teim neytúrvuligu tólum, sum ikki eru dýr. Tað sigst at „ice fillets“ goymdir í kaldari goymslu í 8 mánaðir og so tinadir á steikjupannuni ikki kennast frá ferskari hýsu, sum er nýfingin úr Atlantshav- inum. Tað er væntandi, at nýggji frystingarmálin atvoldin til, at nýggir marknað- ir, harímillum præriulondini í vestara Canada opnast fyri fiski úr Allantshavinum. Mr. W. A. Found, stjórnar- fiskiskapi, hevur orð, at tað man um, at hesin verður ráðharri fyri latið komið í fara at vera lítil ivi hesin bráfrystingarmátin kemur at kollvelta allan fiskivinnuvegin. Hin canadiska stjornarum- sjónin er í endurbøting og hon hevur í hyggju at geva reglu- ligan lærdóm við fiskiroyndar- stødirnar«. Hjá okkum verður ovlítið givið gætur eftir, hvat menn burturi í ødrum londum havast at viðvíkjandi fiskiskapi- num. Tað er ikki bert Canada, sum starvast av ftarstu evnum fyri framburði í hesari vinnu, oll mentaði lond, har fiskiveiðan hevur nakran týdning, gera tað sama, bert vit í Føroyum slíta enn barnaskógvarnar. Vert er at gáa eftir, at Canadamenn leggja so avgerandi slóran dent á kunnleika- og upplýsingarmálini við åviki á fiskidriftina. Tað hevur í forðum verið eitt orð- tak og nærum ein trúnarsetn- ingur her hjá okkum, at tess óvitugari, tess mentunnarleysari og tess »rotagtugari« ein maður rar, tess betri fiskimadur varð hann. Hendan áskoðan er væl við at hvørva nú, men ovlítið verður tó gjørt. Í tjor kom ríkis- loyvi til, at her skuldi verða settur ein fiskiráðgevari, ið kundi hava á hondum ymis mentunn- armál og handilsmál; men enn hava vit ikki sæð mannin og enn minnið málini. Her verður veidd ein ófera stór fiskarúgva eftir fiskimanna- talinum, og hon kann ivaleyst verða nógv stórri, tá vit, sum tilætlað er við Føroya fiskiláns- grunni, fáa ein betri og storri fiskiflota; men tað, sum minst líkamikið umvarir, ja enn meira umvarir, er, at fólkið og landið kemur tilg60dar alt tað virði, sum í fiskinum er, tå hann verður tíkin úr sjónum. Í hes- ari stund eru einir 3000 manns á fiskiveiðu við smáum, fyri ein part oymannaðum skipum, og hitt besta úrslitið er, at fingið verður saltfiskavirdi í fyrsta stórsoluprísi fyri kropparnar á torskinum; meðan alt hitt: hovd og slógv, fer aftur í havið. Verður hendan úrtokan borin saman við hana, ið fæst úr fiskinum eftir hinum nýtíska atburðinum, er tað ivasamt, hvort virði id hægri er, tad sum inn verður tikið, ella tað sum út verður blakað. Her er stór fiskiveiða, men eingin verk- smiðjudrift grundað á fiskatil- fær, og tað er eftir teirri áskoðan, aðrir menn hava, eitt stórt ódomi. Við ti fiskiflota, vit nú hava, gerst ikki stórt meira burtur úr, enn gjørt verður; tað er tí eitt slóðbrótaverk, teir menn fremja, sum gera sítt til at styðja Før- oya Fiskilånsgrunn; men tinæst kemur hitt holla mentunnar- arbeið, sum eingin vinnuvegur í nútíðini kann vera fyri uttan, um hann skal standa seg í kappinum. Tíðin er longu inni til tess at hugsa um at stovna her í Foroyum ein fiskimanna- skúla, har fiskimenn, umframt vanligar kenslugreinir kunnu fáa upplýsingar um alt særfrødisligt, sum vidkemur fiskidriftini. At ein tílíkur skúli kemur innan langt um líður, er ivaleyst; men um Føroyingar sjálvir koma at råda fyri honum, kemur ann uppá, um okkara land og fólk hevur vilja til at bera kostnaðin av honum. - Menning og oking av fiskidriftini tykist at vera Cana- damonnum mikið umverdar nú fyri stund. Í íslendska — fiskibladnum »Ægir« skrivar J. E. Bøggild fylgjandi åhugaverdu tíðinda- grein um fiskidriftina í Canada: »Å nr. 8 av »Ægir« 1928 er sagt frå nøkrum av tí, sum tann nevnd, ið ransaka skuldi, hvat gerast kundi fyri at okja um veiðumongdina í Canada, hevdi avrika0. Í miðjum meimánaði leyk hendan nevnd starvi sínum og legði fram frágreiðingar, sum vóru 5700 vælskrivaðar síður. Úrslitið úr størvum nevndar- innar er nú farið at koma undan kavi, har sum serstok fiskimálaráð eru stovnadi og hin nývalgdi fiskimálaráðharrin hevur lagt fram bráðfengisregl- ur, sum gingið skal vera eftir til at okja um veiðuna og gagns- nýta hana, so at hon gevur góðar årtøku og gott ummæli, tå farið verðar at vinna eftir hesum reglum. Eftir hesum bráðfengisreglum er aðalmiðið at fara fram eftir teimum bestu reglum við gagnsnýting veiðunnar og koma á fót royndarstødum og námskeið- um, har sum særfrødingar greiða frá og sýna fiskimonnum hinar nýggjastu atburðirnar til tess at fána sum mest virði burtur úr fiskaveiðuni. Serstakliga verður lagdur dentur á at und- urbúgva hinar ymsu fiskiveiðu- umsjónarmenninar so, at teir vera starvi sínum vaksnir. Við val av hesum nýggju embætis- monnunum verður serstakliga farið eftir, at teir hava starvast í fiskiframleiðsluni og tínast savna sær meira kunskap á fiskiveiðunámsskeiðum. — Ætlan er at hesir menn bædi skulu kenna fiskimonnum tørvuligan kunnleik, og at teir skulu virka í ødrum upplysingarstarvsemi, teimum til handa, sum fåast við fiskiveidu, fiskatilvirkan og fiskasølu. Umframt hetta skulu fåast til vegar lærubøkur, og fiskiblød skulu vera deild út millum fiski- manna. | tílíkum ritum verður skrivað um tey ymissu fiska- slogini og skelfiskarnar; bar verður eisini at siga frá á hvønn hátt fiskurin best verður frið- aður. Allmannafyrilestrarskulu verða hildnir, sum eisini verður syrgt fyri, at menn sum, oll hesi starv skulu inna fáa hægsta lærdóm, ið fåast kann um evnið. Strongt verður á, at hava eftirlit við saltfiskavirkanini, royking, nidursj6ding á øllum stigum, og alt gjørt til tess at koma fiskavørum úr Canada á hált stig og harvið tryggja teim- um góðan avselning. Eisini verður roynt at fáa í lag samvinnu millum fteir, sum dríva fiskivinnuvegin, bæði hval fiskasølu og vorukeypi tl útgerð- ar viðvíkur. Vantandi er at nógv verður skrivað um hetta mál í canud- iskum bløðum í nærmastu framtíða. Fiskiskapur Noregs. (Eftir »Fiskets gang« 13. mars). 9. Marts í ár var veiðan tilsam- ans 27,5 milliónir av torski og vág hon 81529 tons. Av hesari viðu eru 57833 tons farin í salt, 20652 tons eru upphongd til turfisk og restin beind fyri å annan háll. lenda veiða er um ein tridjapart størri enn hitt besta árið í tey síðst farnu 10 árini. Fiskiskapur Íslend- inga. 28. februar vóru veidd 6760 tons ímóti 3890 tonsum um sama mundið itjør. Úr Føroyum. Tórshavn. Skipafslagid8 Føroyar. „Havhestur“, ið hevur verið i Aal- borg eftir cement, hevur í Hull fingið fullan farm. Hann kann væntast hegar í dag. „Tjaldur“ var heldur leingi um ferðina frá Keypmannahavn hesuferð vegna isvidurskiftini, ið enn forða út- og innsiglingini til Keypmannahavnar. Fyrst legði »Tjaldur« út leygarmorg- unin, so aftur frá Helsingor sunnu- morgunin, men ikki fyrr enn miðviku- dagin var hann reiðuliga leysur úr isføvninginum, og var tí ikki her fyrr enn fríggjakvoldið. Tað var 8 dagar um ferðina, ið annars verður greidd í 60 tímar. í Plantagen. Vi har modtaget følgende: Í denne Tid mærker man Foraarstravlheden rundt om- kring i de private Anlæg, Arbej- det i Haver og Anlæg er be- gyndt, Foraarstiden er inde og Vejret er ogsaa saa fint, at det næppe kan ventes at blive bedre om Sommeren. Beklageligt er det derfor, al man ikke endnu